In de contramine zijn

[?] Waar komt de zegswijze in de contramine zijn vandaan?

[!] Wie in de contramine is, laat (vaak op niet al te redelijke wijze) merken het ergens niet mee eens te zijn: hij of zij ligt dwars of is tegen de draad in.

Contramine is een Frans leenwoord (contre-mine) en betekent 'tegenmijn'. Riemer Reinsma schrijft in het Onze Taal Taalcahier Gezegden het volgende: "Als je in de contramine bent, bevind je je – letterlijk genomen – in een door militairen aangelegde onderaardse gang. Zulke gangen maakte men al in de Oudheid en de Middeleeuwen onder de muren van een belegerde stad of een kasteel, om deze snel in te kunnen nemen. De gangen werden aanvankelijk gestut met hout. Wanneer het moment daar was, werd het hout door de belegeraars in brand gestoken, zodat de gang én de muren daarboven instortten. Toen in de veertiende eeuw het buskruit was uitgevonden, kon de gang zijn verwoestende werk veel sneller doen: men liet hem ontploffen. De belegerde partij liet dit niet op zich zitten en groef een tegenmijn, ook wel contremine genoemd. Deze werd gegraven in de richting van de mijn van de aanvaller. Men liet de tegenmijn ontploffen, met het gevolg dat de mijn van de aanvallers in elkaar gedrukt werd. Het woord contremine werd later 'vernederlandst' tot contramine. Maar ook de betekenis veranderde: wie in onze tijd in de contramine is, graaft geen onderaardse gang, maar is alleen een beetje tegendraads."

In het Frans komt contre-mine als militaire term nog steeds voor, maar er is geen zegswijze met dit woord bekend. In de contramine zijn is kennelijk typisch Nederlands. Een vergelijkbare zegswijze is zijn kont tegen de krib gooien.

Elders op deze website worden meer spreekwoorden, gezegden en zegswijzen verklaard.

Word nu lid van Onze Taal! Tien prachtige taaltijdschriften per jaar, gratis antwoord op uw taalvragen en vele euro's korting op taalboeken en -cursussen.