Naar de gallemiezen gaan

[?] Waar komt de zegswijze naar de gallemiezen gaan vandaan?

[!] Naar de gallemiezen gaan betekent 'kapotgaan', 'doodgaan', 'failliet gaan'. Van Dale (2005) vermeldt ook de vormvariant naar de gallemieze gaan. Andere zegswijzen met gallemiezen zijn aan/in de gallemiezen liggen ('blut zijn'), iemand uit de gallemiezen helpen ('iemand uit de nesten helpen') en iets naar de gallemiezen maken ('bederven, verpesten').

Naar de gallemiezen gaan is een voorbeeld van Bargoens taalgebruik. Het Bargoens was de geheimtaal van dieven, landlopers en rondtrekkende handelaren; het bevat veel Jiddische en daardoor ook Hebreeuwse elementen. Gallemieze(n) gaat volgens Van Dale (2005) terug op het Hebreeuwse gallamis, dat 'kiezels, puin, gruis' betekent. In andere naslagwerken (zoals het Bargoens Woordenboek (1982) van E. Endt en L. Frerichs) staat dat het wellicht teruggaat op de Hebreeuwse woorden challasj ('zwak') en mioes ('minderwaardigheid'). Deze verklaring wordt tegenwoordig kennelijk als minder waarschijnlijk beschouwd.

Volgens Van Dale is gallemieze(n) pas in de jaren vijftig van de twintigste eeuw in gebruik gekomen in het algemene Nederlands.

Er zijn veel andere uitdrukkingen en zegswijzen gangbaar die uitdrukken dat iets kapot is gegaan; vergelijk bijvoorbeeld naar de knoppen gaan.

Elders op deze website worden meer spreekwoorden, gezegden en zegswijzen verklaard.

Word nu lid van Onze Taal! Tien prachtige taaltijdschriften per jaar, gratis antwoord op uw taalvragen en vele euro's korting op taalboeken en -cursussen.