Herstructureerd?

[?] Hoe vorm je het voltooid deelwoord van werkwoorden met her-? Wat is bijvoorbeeld het voltooid deelwoord van herroepen, heropleven en herstructureren?

[!] De juiste vormen zijn: herroepen, heropgeleefd en geherstructureerd.

De meeste mensen zullen her-werkwoorden automatisch goed vervoegen. Toch zijn er heel wat twijfelgevallen. Hieronder volgt een (enigszins technisch) advies voor wie precies wil weten hoe het werkt; u kunt ook meteen naar de lijst met veelvoorkomende gevallen gaan.

Bij de vorming van het voltooid deelwoord moet allereerst gekeken worden of her- al dan niet beklemtoond is.

Bij werkwoorden waarin her- niet beklemtoond is, vervalt het voorvoegsel ge-: herínneren – herínnerd, herróépen – herróépen, herwínnen – herwónnen. Dit is verreweg de grootste categorie.
Als her- wel beklemtoond is (zoals bij herinrichten, herwaarderen en heroverwegen), zijn er drie mogelijkheden.
1. Wordt het gekoppeld aan een scheidbaar samengesteld werkwoord (een werkwoord dat bestaat uit twee delen die ook los van elkaar kunnen voorkomen, zoals in + richten en op + leven), dan komt ge- tussen de twee delen van dat werkwoord te staan: hérinrichten – héringericht, héruitgeven – héruitgegeven, héropleven – héropgeleefd.
2. Als het wordt gekoppeld aan een niet-scheidbaar samengesteld werkwoord, vervalt ge-: héroverwegen – héroverwogen, héronderzoeken – héronderzocht.
  Ook als her- voorafgaat aan een van de onbeklemtoonde voorvoegsels be-, er-, ge-, ont- of ver-, vervalt ge-. Voorbeelden hiervan zijn hérontginnen – hérontgonnen, hérbegraven – hérbegraven en hérgebruiken – hérgebruikt.
3. Is er sprake van een niet-samengesteld werkwoord, dan staat ge- vóór her-: hérstructureren – gehérstructureerd, hércatalogiseren – gehércatalogiseerd.

Een probleemgeval bij de laatste categorie is herwaarderen: volgens het Groene Boekje (2005) is namelijk zowel geherwaardeerd als herwaardeerd mogelijk. Wij hebben een voorkeur voor de vorm met ge-, omdat die aansluit bij de andere werkwoorden van het type her- + -eren in het Groene Boekje (herexamineren – geherexamineerd, herformuleren – geherformuleerd, enz.). De vorm zonder ge- wordt ook niet in Van Dale (2005) genoemd, en komt volgens ons in de praktijk niet of nauwelijks voor. Waarom deze in het Groene Boekje staat, is ons dan ook niet duidelijk. In het vorige Groene Boekje (1995) stond ook herkapitaliseren – geherkapitaliseerd/herkapitaliseerd. In de editie van 2005 komt dit woord niet meer voor.

De Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS, 1997) zegt over dit soort werkwoorden: "In de praktijk van het taalgebruik bestaat overigens nogal wat onzekerheid over de beklemtoning van de her-werkwoorden, en mede daardoor over de vorming van het voltooid deelwoord. Zo vinden we naast hertróúwen ook hértrouwen, maar als voltooid deelwoord wordt wel alleen hertróúwd gebruikt. (...) De bestaande onzekerheid heeft tot gevolg dat voltooide deelwoorden van her-werkwoorden wel vermeden worden."

Een laatste uitzondering is het werkwoord herbergen – geherbergd: dit is geen combinatie van het voorvoegsel her- en het werkwoord bergen, maar een afleiding van het zelfstandig naamwoord herberg, waarin her weer een afleiding is van heer in de betekenis 'leger'. Herbergen wordt als 'gewoon' werkwoord vervoegd; vandaar geherbergd.

Hieronder een lijst met her-werkwoorden en hun voltooid deelwoord:

herademen – herademd

herbebossen – herbebost

herbeginnen – herbegonnen

herbeleggen – herbelegd

herbeleven – herbeleefd

herbenoemen – herbenoemd

herbevestigen – herbevestigd

herbewapenen – herbewapend

herbouwen – herbouwd

herdefiniëren – geherdefinieerd

herdenken – herdacht

herdoen – herdaan

herdopen – herdoopt

herdrukken – herdrukt

herenigen – herenigd

herexamineren – geherexamineerd

herfinancieren – geherfinancierd

herformuleren – geherformuleerd

hergebruiken – hergebruikt

hergeven – hergeven

hergroeperen – gehergroepeerd

herhalen – herhaald

herijken – herijkt

herindelen – heringedeeld

herinneren – herinnerd

herinrichten – heringericht

herintreden – heringetreden

herinterpreteren – geherinterpreteerd

herintroduceren – geherintroduceerd

herinvesteren – geherinvesteerd

herkansen – herkanst

herkauwen – herkauwd

herkennen – herkend

herkeuren – herkeurd

herkiezen – herkozen

herkrijgen – herkregen

herladen – herladen

herleiden – herleid

herleven – herleefd

herlezen – herlezen

hernemen – hernomen

hernieuwen – hernieuwd

heronderhandelen – heronderhandeld

herontdekken – herontdekt

heropbouwen – heropgebouwd

heropenen – heropend

heroprichten – heropgericht

heropvoeden – heropgevoed

herordenen – herordend

heroriënteren – geheroriënteerd

heroveren – heroverd

heroverwegen – heroverwogen

herpakken – herpakt

herplaatsen – herplaatst

herrekenen – herrekend

herrijzen – herrezen

herroepen – herroepen

herschatten – herschat

herscheppen – herschapen

herschikken – herschikt

herscholen – herschoold

herschrijven – herschreven

hersmeden – hersmeed

herstellen – hersteld

herstemmen – herstemd

herstructureren – geherstructureerd

hertellen – herteld

hertrouwen – hertrouwd

heruitbrengen – heruitgebracht

heruitgeven – heruitgegeven

heruitzenden – heruitgezonden

hervallen – hervallen

hervatten – hervat

herverdelen – herverdeeld

herverkavelen – herverkaveld

herverzekeren – herverzekerd

hervinden – hervonden

hervormen – hervormd

herwaarderen – geherwaardeerd (in het Groene Boekje ook herwaardeerd; zie boven voor toelichting)

herwerken – herwerkt

herwinnen – herwonnen

herzien – herzien