Notoir: [nootoor] of [nootwaar]?

[?] Wat is de juiste uitspraak van notoir?

[!] Notoir ('algemeen bekend, berucht') kan op twee manieren worden uitgesproken: zowel de uitspraak [nootoor] als [nootwaar] is goed.

Bijvoeglijke naamwoorden op -oir zijn bijna altijd leenwoorden uit het Frans. Ze kunnen doorgaans zowel met [oor] als met [waar] worden uitgesproken. Voorbeelden: appellatoir (pseudo-Frans, 'betrekking hebbend op of strekkend tot appèl'), compensatoir, compromissoir, confirmatoir, conservatoir, contradictoir, deflatoir, discriminatoir, emancipatoir, illusoir, inflatoir, obligatoir, peremptoir ('afdoend, beslissend').

Anticipatoir ('anticiperend') wordt volgens Van Dale (2005) alleen uitgesproken met [waar], net als possessoir ('het bezit betreffend') en reflectoir ('verband houdend met de reflexen').

Het Nederlands heeft ook zelfstandige naamwoorden op -oir geleend uit het Frans. Deze worden meestal op z'n Frans uitgesproken, dus met [waar]: abattoir, boudoir, dressoir, executoir, neonoir ('filmstijl met elementen uit de film noir'), peignoir, pissoir, reservoir, trottoir en urinoir.

Een uitzondering is oir (uitspraak: [oor]) ('iemands afstammelingen in de rechte lijn' – al in de dertiende eeuw ontleend aan het Franse hoir). Accusatoir en requisitoir worden eveneens alleen uitgesproken met [oor]. Bij territoir ('staatsgebied bedoeld in verband met de daarover uitgeoefende rechtsmacht') vermeldt Van Dale zowel [oor] als [waar].

Verwante kwestie:

  • oirbaar/oorbaar