Kort of lang streepje?

[?] Is er verschil tussen een kort en een lang streepje?

[!] Het Nederlands kent in de dagelijkse praktijk een kort en een lang streepje: - en –. Ze hebben verschillende functies.

Kort streepje
Het korte streepje is doorgaans naast het cijfer nul op het toetsenbord te vinden. Het wordt in de volgende gevallen gebruikt:

als afbreekteken (ook 'divisie' genoemd) om een woord aan het eind van een regel af te bre-
ken;
als koppelteken (ook 'verbindingsstreepje' genoemd) in samenstellingen: kiwi-import, zwart-witfoto, ex-man, directeur-generaal, cv-installateur, hink-stap-sprongtechniek, ad-hocbeleid, etc.;
als weglatingsteken: voetbaldocent en -leerling, voet- en handbal;
als minteken in sommen: 15 - 2 = 13 (voor en na het minteken staan spaties).

Lang streepje
Het lange liggende streepje – het gedachtestreepje – krijg je door in Word de ctrl-toets ingedrukt te houden en de min van het numerieke toetsenbord in te typen. Dat streepje is het zogenaamde halve kastlijntje, dat in de praktijk het meest gebruikt wordt omdat het kastlijntje — zoals dat om deze woorden heen staat — wel erg lang is. Het gedachtestreepje wordt gebruikt:

om een nieuwe, onverwachte of zijdelingse gedachte binnen de zin te markeren: 'Ik zwem graag in zee – behalve als het vriest'; 'Iedereen kan in Den Haag op zondag winkelen – maar het hoeft natuurlijk niet';
rond zinnen en zinsdelen die extra nadruk moeten krijgen: 'Op dat moment kwam er een oude man – een zekere Casimir – op me aflopen'; 'Mijn man en ik – we zijn nu twee jaar getrouwd – verhuizen over een jaar naar Duitsland.'

Voor en na een gedachtestreepje staat een spatie. Een zin of zinsdeel tussen gedachtestreepjes zou ook tussen komma's of tussen haakjes kunnen staan, maar de streepjes vestigen net iets meer de nadruk op het tussenliggende dan komma's of haakjes zouden doen.

In Engelstalige literatuur worden ook citaten vaak met een kastlijntje (—) gemarkeerd. In Nederlandse romans wordt het gedachtestreepje af en toe ook op die manier gebruikt, maar het is van oudsher niet gangbaar. Rond citaten staan gewoonlijk (dubbele of enkele) aanhalingstekens.