U hebt of u heeft?
Wat is juist: u hebt of u heeft?
Het is allebei goed. U heeft komt het meest voor, maar in ons tijdschrift Onze Taal, en op deze website, gebruiken wij de vorm u hebt. Voorbeelden:
- Hebt u een hond, mevrouw?
- U hebt mijn vraag nog niet beantwoord.
- Ik vroeg aan u en uw man of u een hond hebt.
- Waarom hebt u mijn vraag niet beantwoord?
Wij kiezen voor u hebt omdat we dit beter vinden passen naast u bent, waarin de werkwoordsvorm ook overeenkomt met die van de tweede persoon enkelvoud (de jij-vorm). Bovendien vatten de meeste mensen u tegenwoordig op als beleefdheidsvorm van jij; wij vinden het voor de hand liggen om dan ook de werkwoordsvorm te kiezen die bij jij hoort. Wie echter een voorkeur heeft voor de vorm heeft, kan deze voorkeur gerust volgen.
Het naast elkaar voorkomen van u hebt en u heeft hangt mogelijk samen met het ontstaan van het persoonlijk voornaamwoord u. Hoe dat ontstaan is, is niet helemaal duidelijk. Er zijn twee theorieën.
- U was de datief- en accusatiefvorm (derde en vierde naamval) van ghi, dat tot de achttiende eeuw gebruikt werd als meervouds- en beleefdheidsvorm van du. Het is mogelijk dat u na verloop van tijd, toen de kennis van het naamvalssysteem afnam, ook als onderwerpsvorm gebruikt werd. Het voorkomen van de frases u is en u heeft wordt hierdoor echter niet verklaard.
- Een tweede mogelijkheid is dat u is afgeleid van uwe edelheid. Deze frase werd vanaf de achttiende eeuw in brieven als beleefde aanspreekvorm gebruikt, en vaak afgekort tot UEd. of UE. Dit werd wel uitgesproken als uwee, wat vervolgens ook in de spreektaal terechtkwam, en afsleet tot u. Het al bestaan van u (als datief- en accusatiefvorm) kan die ontwikkeling versterkt hebben. Bij dat uwe edelheid, en dus ook bij u, hoorde een persoonsvorm in de derde persoon enkelvoud. In de twintigste eeuw is u is in onbruik geraakt en kwamen naast u kan, u heeft en u wil ook de vormen u kunt, u hebt en u wilt op, mogelijk omdat u steeds meer als beleefdheidsvorm van de tweede persoon enkelvoud werd gezien, waar deze werkwoordsvormen bij passen.
De Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) maakt bij de vorm u kan de volgende opmerking: "Geldt in Nederland als informeel, in België daarentegen niet. De combinatie komt vooral in gesproken taal voor." Bij u zal en u wil staat eenzelfde opmerking. Bij u is staat dat deze vorm "weinig gebruikelijk" is. Bij u heeft vermeldt de ANS: "U heeft geldt als enigszins formeler dan u hebt." Of dit door alle taalgebruikers zo wordt aangevoeld, is nog maar de vraag.
Verwante kwesties:
Word nu lid van Onze Taal! Tien prachtige taaltijdschriften per jaar, gratis antwoord op uw taalvragen en vele euro's korting op taalboeken en -cursussen.