Vanaf mei 2008 verzorgt Onze Taal een wekelijkse column op Nu.nl. Via het columnarchief zijn alle columns terug te lezen. Hieronder de column van dinsdag 3 maart 2009.
Mijne heren, we gaan emanciperen!
Vrouwen zijn afwijkende wezens. Dat zou je kunnen afleiden uit heel veel brieven, namenlijsten, woordenboeken, enzovoort. Heel vaak wordt daarin alleen bij vrouwen aangegeven dat ze vrouw zijn; bij mannen staat doorgaans niets. Mijne heren, we gaan emanciperen!
Aanstaande zondag is het Internationale Vrouwendag - de dag waarop het begin van de vrouwenemancipatie wordt gevierd. Maar de taal blijft duidelijk achter bij de maatschappij. Zo zijn volgens Van Dale nog steeds alle ministers, artsen, rechters en agenten mannen: bij al deze woorden staat een m van 'mannelijk'. Toen we vorige maand naar het woord kok verwezen met ze, kregen we daar ook de nodige opmerkingen over - terwijl er toch aardig wat vrouwelijke koks rondlopen. In het Witte Boekje is die m er bij alle beroepen uit gegooid. Opgeruimd staat netjes.
Mijne Heren
Ook briefschrijvers houden niet altijd rekening met de huidige realiteit. Vroeger was het duidelijk: zakelijk briefverkeer ging tussen mannen, tenzij het tegendeel was bewezen. Je kon een brief dus beginnen met 'Mijne Heren' en afsluiten met 'prof. dr. J.A. Veldman', en dan wist iedereen dat er geen vrouw aan te pas kwam. Die zette tenslotte mw. of, als ze niet getrouwd was, mej. voor haar naam.
Maar ja. Tegenwoordig is bijna de helft van de werkende Nederlanders vrouw. Dus niet schrikken: een brief of e-mail kan ook geschreven zijn of gelezen worden door ... een vrouw! Mogen taalvragen die gesteld zijn aan 'Mijne Heren' niet beantwoord worden door een van de drie vrouwelijke taaladviseurs van Onze Taal?
En dat die prof. dr. J.A. Veldman per se een man is, is ook al niet meer vanzelfsprekend. Wijzelf beginnen een antwoord aan deze persoon dan ook graag met 'Geachte heer/mevrouw Veldman'.
Mevrouw de advocaat
Een verwant probleem is dat van het rijtje medewerkers bij een kantoor. Bij advocatenkantoor Moszkowicz werken volgens de website onder meer: mr. F.H. Eijmaal, mr. R. Cats en mw. mr. O.M.J.M. Gommers. Wie een brief wil schrijven aan meester Gommers weet dat die kan beginnen met 'Geachte mevrouw Gommers', maar wat dan bij mr. F.H. Eijmaal en mr. R. Cats? Kennelijk is ook hier de man de norm en de vrouw de uitzondering.
Macho's
De oplossing is simpel: gebruik voornamen, die meestal wel duidelijk maken van welk geslacht iemand is (maar kijk uit met 'sekseneutrale' namen als Chris, Hennie, Aleid en Sam), of vermeld altijd dhr./de heer dan wel mw./mevrouw. Kortom: gelijke monniken (of nonnen), gelijke kappen.
En om de macho's gerust te stellen: als de vrouwen hun zin krijgen, en er bij iedereen een vermelding van het geslacht komt, kunnen jullie voortaan altíjd je mannelijkheid laten zien.
Reacties
[Forum gesloten. Toch reageren? Stuur een mail naar de redactie.]
| Naam | Opmerking |
Albert | Maakt het iets uit of je een man of een vrouw aanschrijft? Wat een drukdoenerij om niets. Wanneer je een brief schrijft naar een onbekend persoon begin je met Mevrouw/Mijnheer. Wat maakt het geslacht dan uit? Vrouwen discrimineren zichzelf doordat ze als aparte groep gezien willen worden. Man=Man. Vrouw=Vrouw. Simpel toch? |
hj | De laatste alinea van het stukje geeft aan dat de auteur (m/v) iets te kort komt. |
ies | Misschien voortaan maar de (mensneutrale) aanhef 'Geacht mens' gebruiken? Of gewoon 'Geachte heer/mevrouw'? |
tinileenes | het wordt tijd dat de heer en mevrouw etc niet meer wordt vermeld. mannen en vrouwen zijn zoogdieren/mensen. als het goed zou zijn zou het er dus, in wat voor correspondentie dan ook, nooit toe doen of er nu dhr of mevrouw staat. een titel kan altijd, omdat daarvoor hard gestudeerd is. het is erg ouderwets om nog te denken dat mannen en vrouwen niet gelijkwaardig zouden zijn. |
gerrit | Hoewel ik het met u eens ben dat zo'n aanhef niet goed doordacht is (we kunnen gewoon aannemen dat het een ouder persoon betreft of iemand die weinig "brieven" schrijft) wordt ik een beetje moe van de nog overgebleven hippie feministen. Ik ben 30, opgegroeid in een vrij door mannen ge-emancipeerde maatschappij maar ik denk dat het tijd is dat vrouwen ook eens gaan emanciperen. Ga b.v. eens kijken op technische universiteiten. Het is schrikbarend hoe weinig Nederlandse vrouwen zich bezighouden met technische beroepen. Ik zeg Nederlandse vrouwen want op b.v. Amerikaanse universiteiten is er veel minder onderscheid tussen man en vrouw. Ligt dit b.v. aan de mannen? Nee het zijn de dames die liever "met mensen" werken. Ondertussen krijgen ze wel en voorkeursbehandeling op wetenschappelijke instituten omdat er te weinig vrouwen rondlopen. Goh, hoe zou dat toch komen? Ik voel mij gediscrimineerd als man! |
Jonne | Waar ik mij aan irriteer is dat er verwacht wordt dat een vrouw aangeeft dat ze een vrouw is. Als ik een e-mail of brief onderteken wordt er eigenlijk verwacht dat ik er mw. bij zet, maar ik zie een man er nooit met dhr. tekenen. Ik onderteken gewoon met mijn academische titel en vertik het om er mw. bij te zetten, totdat ik eindelijk eens een e-mailtjes krijg met dhr. drs. P. Hein. |
Maartje | Als professioneel werkende vrouw, vindt ik het hoogst irritant als (voornamelijk mannen) mails en brieven aan mij beginnen met: geachte heer, terwijl onder al mijn correspondentie mijn voornaam ook vermeld staat. En sorry, maar mijn voornaam is toch duidelijk vrouwelijk. En richting Peter: mannen zoals jij houden al eeuwen de emancipatie tegen. Waarom is het gezeur? Omdat het om vrouwen gaat? Hoe zou jij het vinden om elke keer met geachte mevrouw aangesproken te worden?? Als je het niet zeker weet, gewoon heer/mevrouw gebruiken. |
Rixta Francis | Ik ben klant bij de SNS bank en elke keer als ik het informatieformulier invul krijg ik een reactie met de aanhef "Gedachte heer Francis". Denken ze daar nog steeds dat vrouwen geen bankrekening hebben? Ik vermeld mijn voornaam, die al een duidelijke indicatie is dat ik een vrouw ben. En als ze niet zeker zijn, waarom dan niet de gebruikelijke aanheft "Geachte heer/mevrouw"? En ja, dit gebeurt dus nog steeds in de 21e eeuw! |
Rick | Ik snap het punt van de briefaanhef, maar waarom moeten we zo nodig een systeem van naamvoeren aanpassen dat feitelijk hartstikke duidelijk was toen we begonnen? Mw. Dr. Jansen is een vrouw, Dr. Jansen is een man: kraakhelder. Het onderliggende probleem is dat in emancipatiezaken gelijkwaardigheid ('equality') te vaak wordt verward met gelijkheid ('similarity'). Ik denk dat er weinig vrouwen zijn die een mannelijke vorm willen krijgen, behalve in hun functiebeschrijving of op hun naambordje dan. Waarom niet heel conservatief terug naar de oude manieren? Voorkomt een hoop onduidelijkheid, en dat zou toch het eerste doel van correct taalgebruik moeten zijn. En emancipatie... denkt iemand serieus dat de benodigde mentaliteitsverandering versneld wordt door 'mw.' voor de voorletters weg te laten? Dat is 'symboolpolitiek'. |
Josine A. Diephuis | Herkenbaar wat u schrijft.Maar een groot probleem is het in de praktijk niet als men niet weet of de steller van een document mnl. of vrl. is. Ik wil er hier wel voor pleiten om de lelijke afkorting "dhr" in de ban te doen. Niet zo lui zijn en gewoon: "De heer" schrijven. |
Marieke | Herkenbaar.. Bedankt! |
Peter | Duidelijk geschreven door een vrouw, je moet je maar ergens druk om maken, wat een gezwam zeg, ga of) ECHT werken ipv. bullshit stukjes schrijven of) terug naar het fornuis, dan is allen correspondentie tenminste ook in één keer weer duidelijk ! |
Saskia | Toen ik eens een brief aan een omroep stuurde met als onderschrift mijn achternaam met simpel S. ervoor, kreeg ik als antwoord een brief met als aanhef "Beste Simon". Men ging er vanuit met een man te doen te hebben. Toen ik in 1980 een ICT-cursus had gevolgd en er getuigschriften werden uitgedeeld, stond er voor mijn naam net als bij mijn mannelijke collega's "Hr." voor mijn naam. Na welgemeende excuses van de docent kreeg ik na enige tijd een correct exemplaar. Hier ging men er dus duidelijk vanuit dat er geen vrouwen in de ICT werkzaam waren. Toch was ik toen niet de enige vrouwelijke programmeur bij ons bedrijf. In het eerste geval had men "Beste S." kunnen schrijven; in het tweede geval overal "Hr." kunnen weglaten. In de meeste gevallen doet het geslacht er helemaal niet toe. Ik zou er daarom voor willen pleiten om "de heer" of "mevrouw" weg te laten waar dat kan en alleen te gebruiken wanneer dat relevant is. |