Vanaf mei 2008 verzorgt Onze Taal een wekelijkse column op Nu.nl. Via het columnarchief zijn alle columns terug te lezen. Hieronder de column van dinsdag 21 juli 2009.
Alle homo's blij
Gisteren was het in Tilburg Roze Maandag. Honderdduizenden bezoekers krioelden over de enorme kermis, van wie een flink deel gay was. Amsterdam doet er nog een schepje bovenop en lokt Amerikaanse homo's met de nieuwe slogan 'Everyone's gay in Amsterdam'. Waarom toch dat blije gedoe met die gays?
'Be gay for a day' was gisteren de slogan van Roze Maandag. Is dat een slimme leus? Puristen zullen zeggen van niet: taalpuristen omdat 't Engels is, en 'homopuristen' omdat homo zijn geen keuze is.
Flintstones
En toch kan het wel, één dagje gay zijn. Want hier wordt gespeeld met de oorspronkelijke betekenis van gay: 'vrolijk'. De periode 1890-1900 heette in Amerika de 'gay nineties', en de Flintstones hadden elke aflevering een 'gay old time'.
Gay. Hoe kon dat Engelse woord voor 'blij' het woord voor 'homo' worden? In de Middeleeuwen was het vanuit het Frans (gai) in de betekenis 'vrolijk' in het Engels terechtgekomen, en ook in het Nederlands trouwens: 'lustich ende gay'.
Vrouwenversierders
Vanaf de zeventiende eeuw werd gay met frivoliteit en een losse moraal geassocieerd. In de negentiende eeuw kon gay life 'prostitutie' betekenen en was een gay house een bordeel. Maar gay men waren geen homo's, het waren vrouwenversierders.
Pas na 1930 begon gay naar homo's te verwijzen. Dat kwam door hun ongebonden levensstijl, die in schril contrast stond met het burgerlijke leven. Mensen die het 'rechte pad' volgden en deugdzaam getrouwd waren, heetten dan ook straight of square.
Flikker
In de jaren zestig en zeventig liet de homobeweging van zich horen en begon de grote emancipatie. Omdat homosexual veel te klinisch werd gevonden, kreeg het woord gay de overhand. Marvin Gaye voegde misschien wel niet voor niets die e toe. (Maar Tyson is wel proud to be Gay.)
In het Nederlands is ook weleens geprobeerd om een equivalent voor gay te bedenken, want homo klinkt niet erg 'vrolijk' en flikker, nicht of poot kun je nou niet echt neutraal noemen. Toch hebben blij en vrolijk het niet gered. Het roze theologische tijdschrift Vroom & Vrolijk is bijvoorbeeld ter ziele. Homo is in onze taal de vaste term geworden.
Homohoofdstad
Maar als het aan Amsterdam ligt, dat graag weer dé homohoofdstad wil worden, zeggen we over tien of twintig jaar misschien alsnog allemaal 'gay'. Er gaan namelijk stemmen op om de stad tweetalig Nederlands en Engels te maken. Een paradijs voor Amerikaanse toeristen, gay en straight. Everybody happy!
Reacties
[Forum gesloten. Toch reageren? Stuur een mail naar de redactie.]
| Naam | Opmerking |
| ik heb een rose strippenkaart |
Gerd | sabatical ipv opfrisverlof heet het nu bij ons op het werk. En dan durft men ook nog te zeggen dat ontwikkelingen van een taal normaal zijn, maar de taal ontwikkelt zich niet maar wordt vervangen door het engels. Wanner wordt de regering en onze taal eens wakker |
| Zojuist hoorde ik iemand het hebben over een "bordingpas". Ik dacht dat het incidenteel dunglish was, maar het schijnt vaker gebruikt te worden. Ik weet zelf niet beter dan het een boardingpass is of een instapkaart, maar verzint er nou dat soort woorden? De Nederlander van nu lijkt wel een papegaai of een pasgeborene die je geen foute woorden mag leren. Zodra er een onzinnig woord wordt geboren, gaat het rond en binnen de korste keren spreekt heel Nederland rare niet-erkende samengesmolten dunglish brabbelwoorden. |
Lei | @Erik in Zuidafrika zeggen ze Leeftstyl in plaats van Lifestyle. Whatever is hoe dan ook. |
Lei | herstel GELDT |
Lei | En ook hier geld weer: weg met on's; lang leve engelstalig nederland |
Erik | Gay of niet Gay, ik begin van mening te raken dat het roze gedoe eigenlijk behoorlijk in z'n nadeel gaat werken. We willen toch zo graag geaccepteerd worden, waarom blijven we ons dan zo onderscheiden? Ik ben mens, dat ik toevallig op kerels val is net zo normaal als de missende vinger aan de hand van Tineke de Nooy. Aangeboren, maar daar blijft het bij. je bent er niet 'anders' door. (we zijn immers niet met maar 10 gays op deze wereld) Dus als we persé roze dagen moeten hebben, waar blijven dan de speciale dagen voor mensen met maar 9 vingers? Die volgens mij nog veel meer in de minderheid zijn. Als mensen er naar vragen 'ben jij gay?'. Ja ik ben mens en ik val op mannen, ik ben homo, gay, flikker, whatever... 't is geen livestyle, 't vormt je niet als mens. ik verander er niet door en ben er niet dag en nacht mee bezig, dus vraag me eigenlijk af waarom we ons dan zo nodig als het derde geslacht moeten willen profileren. en nu stop ik maar, anders heb ik zometeen minder vrolijke mensen achter me aan ;) |
A. Perdita | Het is helemaal niet zeker dat het woord 'gay' verwijst naar 'gay' in de zin van 'vrolijk'. Ik heb altijd begrepen dat het komt van het Japanse woord 'geisha' (spreek uit: gay-sha). |
roland | ach ja, waarom amsterdam noemen over het woord gay of homo. De stad is al jaren niet meer het voorbeeld van homo nederland, zou het ook niet meer moeten zijn; in mijn ogen gaan gaan we voor gay of homo nederland! |
d'n hertog | Nou, JanJanssen, ik (man, hetero) woon al vijftien jaar in Tilburg en kan nou niet bepaald zeggen dat de hele stad vol staat met homo's die zich opmerkelijk gedragen. Het is een klein stukje van het centrum waar de kermis is, en daar zie je inderdaad wat meer homo's dan elders. En er zijn er vast een paar die zich "opmerkelijk" gedragen. Dat is toch juist leuk? Bij mij leidt het absoluut niet tot negatieve associaties, hoor. En bij de meeste stadgenoten ook niet. (Ik heb meer last van kermisgangers die tot diep in de nacht schreeuwend door de straten lopen.) Dusse ... als je negatieve associaties hebt, kijk dan eerst naar jezelf. |
JanJanssen | want homo klinkt niet erg 'vrolijk' en flikker, nicht of poot kun je nou niet echt neutraal noemen. Wat een onzin... Het heeft niets met de klank te maken, het gaat om de betekenis die er aan het woord verbonden is. Dat veel mensen het woord homo met iets negatiefs associëren is een subjectieve beoordeling. Je kunt mensen nu eenmaal niet opdringen om positief over een onderwerp te denken waar men een negatieve gedachte over heeft. Hetero's moeten het kennelijk tolereren dat de gehele stad (Tilburg) vol staat met homo's die zich opmerkelijk gedragen. Het is dit gedrag dat vaak leidt tot de negatieve associaties aan het woord "homo". Het lijkt mij niets meer dan vanzelfsprekend dat dit door de homo's getolereerd moet worden. |
Hendri | Hallo, In de column van vandaag wordt ingegaan op de slogan van Roze Kermis in Tilburg "Be Gay For a Day". Elk jaar komen weer verslagen etc. over het waarom van Gay Pride en waarom het op die manier moet. De slogans die gekozen worden door organisaties verwijzen meestal allemaal naar het ontstaan van de Gay Pride. "Laat jezelf zien en maak homoseksualiteit zichtbaar in het openbaar" Iedere homo doet dat op zijn/haar eigen manier. Ook al is de homo-emancipatie in Nederland vergevorderd dankzij wetgeving, is het nog altijd nodig om homoseksualiteit zichtbaar te maken ook al is het maar voor een dag en dat moet natuurlijk vrolijk,kleurig en feestelijk. Heteroseksuelen zullen trouwens Gay Pride en het gevoel dat daarbij hoort nooit helemaal begrijpen. Simpel en alleen omdat ze niet homoseksueel zijn. Dat zullen ze moeten accepteren:-) |
jamillah pieternella | Geachte mevrouw, heer, Zoals er iets over de benaming van homo's is geschreven, zou er ook iets geschreven moeten worden over de benaming van mensen met een donkere huidskleur. Heel vaak worden ze zwart genoemd of neger. Terwijl zwart niet de kleur is en neger een negatief woord is die in de tijd van de slavernij bestemd was om Afrikaanse slaven te onderdrukken. Als je een Van Dale van tenminste de jaren ' 90 erop na slaat, kun je het lezen. We zijn fanatiek om homo's de juiste benaming te geven. Laten we mensen met een donkere huidskleuk ook de juiste benaming geven. |