Vanaf mei 2008 verzorgt Onze Taal een wekelijkse column op Nu.nl. Via het columnarchief zijn alle columns terug te lezen. Hieronder de column van dinsdag 11 augustus 2009.
De orkaan komt eraan!
Met de verwoestende taifoens in Azië lijkt het nieuwe stormseizoen officieel geopend. Wat dat seizoen nog meer voor ellende gaat brengen? Niemand die het weet. Eigenlijk is er maar één ding in de wanordelijke wereld van de tropische stormen dat zich laat voorspellen: hun namen.
Wat is het verschil tussen een cycloon, een taifoen (of: tyfoon) en een orkaan? Met je ogen dicht merk je het verschil nauwelijks. Alle drie zijn het benamingen voor tropische depressies met windsnelheden van meer dan 117 kilometer per uur. Bij alle drie moet je maken dat je wegkomt als je kunt, want de ravage die ze aanrichten is enorm.
Zo'n beetje het enige verschil is het gebied waarin ze woeden. In Azië heten de verwoestende stormen een taifoen of een cycloon. En heb je met een orkaan (of 'hurricane') te maken? Dan bevind je je in de buurt van de Atlantische Oceaan of het oostelijk deel van de Grote Oceaan.
Katrina
Wat ook voor ieder deel van de wereld anders is, dat is de manier waarop de storm aan een naam wordt geholpen. Voor de Noord-Atlantische regio waar bijvoorbeeld Katrina vier jaar geleden huishield, rouleren er zes lijsten met elk 21 persoonsnamen. Zo loopt de lijst dit jaar van 'Ana, Bill en Claudette' tot 'Teresa, Victor en Wanda'. En volgend jaar van 'Alex, Bonnie en Colin' tot 'Tomas, Virginie en Walter'.
Netjes op alfabet dus (alleen de Q, U, X, Y en Z doen niet mee), met een keurige afwisseling van jongens- en meisjesnamen. En als na zes jaar alle lijstjes doorlopen zijn, begint het weer van voor af aan, bij lijstje nummer één (minus dodelijke orkanen als Katrina, die in 2011 vervangen wordt door Katia).
Pudding
Op de recycling van namen na, en de pensionering van dodelijke namen, gaat het er in Azië heel anders aan toe. Neem nu taifoen Etau, die vandaag het vasteland van Japan bereikt. Die naam komt uit het Palauaans en betekent zoiets als 'stormwolk'. Hij gaat vooraf aan storm Vamco (genoemd naar een Vietnamese rivier) en volgt op taifoen Morakot (Thais voor 'smaragd'). Die laatste bracht de afgelopen dagen rampspoed in Taiwan en China.
Geen alfabetische volgorde dus. En in plaats van voornamen is er voor namen gekozen die iets zeggen over de culturen uit de hele regio. Van vogels uit Indonesië tot het Chinese puddinggerecht Bebinca, en van een Cambodjaanse bergtop tot de naam van een opgedoekt vliegveld in Hongkong: het komt allemaal voorbij op de Aziatische lijsten.
Highschoolmusical
En er is nóg een groot verschil tussen oost en west: de Aziatische stormen krijgen soms namen die iets zeggen over de verwoestingen die ermee gepaard kunnen gaan. 'Stormwolk' Etau is daar een voorbeeld van, maar er zijn ook stormen genoemd naar het Filipijnse woord voor 'wreed', naar het Japanse woord voor 'krater' en naar de Thaise dondergod Rammasun.
Daar is in het westen geen sprake van. De namen daar doen steevast denken aan blije gezichten in een highschoolmusical. Eén keer werd er de voorbije jaren misgegrepen. Het ging om een orkaan die in 2001 over de Stille Oceaan raasde: Adolph. Hoewel hij geen noemenswaardige schade aanrichtte, werd hij na zijn debuut toch maar snel van de lijstjes geschrapt vanwege andersoortige associaties met dood en verderf.
Orkaan Mussolini
Nu zit natuurlijk ook niemand te wachten op orkaan Mussolini of hurricane Pinochet, maar de namen zijn in het westen nu vaak wel erg braaf. Zeker vergeleken met de poëtische namen van de taifoens steken de westerse orkaannamen wat fletsjes af. Wordt het niet eens tijd om het lievige Bonnie te vervangen door een pittig Brutus? Teddy door Taco, Tortilla of een ander lokaal gerecht? En Josephine door Jazz, waar New Orleans vóór Katrina altijd om bekendstond?
Wie weet in 2015, als het lijstje van 2009 weer aan de beurt is, maar de 'dodelijke' namen als Katrina vervangen worden? Tenzij ons natuurlijk zo'n rustig orkaanseizoen te wachten staat dat vervanging van de namen niet nodig is. Misschien moesten we daar maar op hopen.
Reacties
[Forum gesloten. Toch reageren? Stuur een mail naar de redactie.]
| Naam | Opmerking |
Mark | Mooi stukje. Welke instantie bepaalt eigenlijk dit systeem, en de namen die gekozen worden? |
Rob | Mooi verhaal weer. Ben blij dat jullie je niet laten ontmoedigen door de reacties van zuurpruimen. |
Gerard Breedenburg | Dames en heren daar gaat weer zo'n flauwekul-tekst Laten we de handen ineenslaan om onze taal te beschermen en te behouden. Jongens..jongens waar zijn we mee bezig, hier worden we niet frolic van ! |
Marek | Laten we die orkanen naar weermensen noemen: Erwin en Marjon en Piet en Pelleboer. Of naar bekende volkszangers, dat zijn ook soort van natuurrampen. |