Persbericht n.a.v. de spellingboycot van enkele media
Den Haag, 19 december 2005
Onze Taal:
Verzet tegen invoering nieuwe spelling begrijpelijk
Het Genootschap Onze Taal vindt het recente verzet van een groep vooraanstaande media tegen de nieuwe spellingregels begrijpelijk. De regels in het Groene Boekje zijn volgens Onze Taal voor de gemiddelde gebruiker vaak erg technisch en daardoor moeilijk te volgen. Maar het Groene Boekje van 1995 blijven volgen is ook geen goed idee: dat zit gewoonweg te slecht in elkaar en biedt op te veel punten geen uitsluitsel. Nu tóch teruggaan naar de tussen-n-regeling van 1954 is na tien jaar spellen volgens de regels uit 1995 een vreemde sprong. Onze Taal neemt daarom het Groene Boekje van 2005 als uitgangspunt bij het herzien van de Spellingwijzer Onze Taal: verbeteringen ten opzichte van 1995 worden daaruit overgenomen.
Dit weekeinde werd bekend dat diverse Nederlandse media, op initiatief van de Volkskrant, de in oktober aangekondigde nieuwe regels niet zullen volgen en dat ze de minister oproepen de invoering ervan op 1 augustus 2006 niet door te laten gaan. De media hoeven de spellingregels niet te volgen - alleen voor ambtenaren en mensen in het onderwijs is het Groene Boekje verplicht. Het is volgens Onze Taal daarom begrijpelijk dat de media gebruikmaken van die vrijheid en bijvoorbeeld ideeënloos en Middeleeuwen blijven schrijven als die spellingwijzen sterk hun voorkeur hebben.
Te technisch
De Nederlandse Taalunie gaat in het nieuwe Groene Boekje van 2005 voort op de weg die was ingeslagen bij de vorige spellingwijziging van 1995 door zeer technische regels voor te stellen. Van taalgebruikers wordt nu nog sterker verwacht dat ze kunnen werken met begrippen als 'lexicale eenheden', 'samenstellingen', 'woordgroepen', 'spatiewoorden' en 'afleidingen' en de verschillen daartussen. In de afgelopen maanden heeft de Taaladviesdienst van het genootschap gemerkt dat veel taalgebruikers grote moeite hebben met een dergelijke manier van denken, zeker als die voor het gevoel 'onnatuurlijke' schrijfwijzen oplevert (zoals ideeëloos). Daar komt bij dat de nieuwste regels vaak lastig zijn door hun fijnmazigheid. Voorbeelden van de resultaten van enkele regels: kerst maar Kerstmis, vwo'er maar havoër, sociaal-cultureel maar sociaalwetenschappelijk, VUT maar cao, 50 eurobiljet maar vijftigeurobiljet, Vikingschip maar eskimohond, interimwerk maar interim-manager, Sovjetburger maar sovjetcommunisme, reïncarnatie maar re-integratie, public relations officer maar publicrelationsmedewerker.
Spellingwijzer Onze Taal
Bij de spellingwijziging van 1995 sprongen woorden als pannenkoek en gedachtewisseling het meest in het oog. Velen betreurden het dat de vertrouwde redeneringen ('een pannenkoek is een koek uit één pan, dus is pannekoek juist'; wisseling impliceert meer gedachten, dus gedachtenwisseling is juist) ineens tot 'fouten' leidden.De meeste media gingen in 1996 (soms onder protest) toch ‘om’, ook Onze Taal. Onze Taal nam echter niet alles uit de woordenlijst van het Groene Boekje over: al snel werden alternatieve spellingen gehanteerd. In de Spellingwijzer Onze Taal, sinds 1998 honderdduizend maal verkocht, werd ook op een aantal punten afgeweken van de woordenlijst van het Groene Boekje van 1995.
Op dit moment bereidt Onze Taal een nieuwe druk voor van de Spellingwijzer, ook wel het 'Witte Boekje' genoemd. In deze nieuwe druk zullen opnieuw enkele andere keuzes worden gemaakt dan het Groene Boekje (ditmaal de versie van 2005) maakt (zie hieronder). Ook Onze Taal is immers niet verplicht de officiële regels te volgen. Bij de samenstelling van de Spellingwijzer staat het genootschap trouwens open voor ieders bijdrage: iedere taalgebruiker kan moeilijke woorden waarbij het Groene Boekje geen uitsluitsel geeft, sturen naar spellingwijzer@onzetaal.nl.
Het tijdschrift Onze Taal zal vanaf augustus 2006 de nieuwe Spellingwijzer Onze Taal volgen. Tot die tijd neemt de redactie in principe de huidige druk van de Spellingwijzer als uitgangspunt.
Toelichting verschillen
Mogelijke afwijkingen van het Groene Boekje in de nieuwe Spellingwijzer Onze Taal (verwacht in het najaar van 2006):
- would-be-schrijver (het Groene Boekje schrijft would-beschrijver, maar dat levert per definitie uitspraakproblemen op; wij zijn scheutiger met verduidelijkende koppeltekens in samenstellingen)
- Dode Zee-rollen (het Groene Boekje wil samenstellingen met namen altijd aaneenschrijven (Dode Zeerollen), al is het koppelteken theoretisch toegestaan; wij gebruiken het koppelteken als gelijkwaardig alternatief voor aaneenschrijven)
- 1-aprilgrap, 50-eurobiljet, vwo-5-leerling, bigbangtheorie (het Groene Boekje noemt 1 april, 50 euro, vwo 5 en big bang "spatiewoorden" en handhaaft de spatie in samenstellingen (1 aprilgrap, 50 eurobiljet, vwo 5-leerling, big bangtheorie); volgens ons werkt dat verwarrend en wij kiezen daarom voor het koppelteken of voor aaneenschrijven, zoals dat altijd gebruikelijk was)
- reïntegratie (het Groene Boekje schrijft re-integratie en brengt zo een moeilijk navolgbaar onderscheid in spelling aan met bijvoorbeeld reïncarnatie)
- eskimo (het Groene Boekje schrijft Eskimo, maar het gaat om een groep volkeren, net als bij indiaan)
- populair-wetenschappelijk (het Groene Boekje schrijft populairwetenschappelijk en brengt zo een verschil aan met woorden als christelijk-sociaal; overal een koppelteken, zoals voorheen, is veel makkelijker te leren en toe te passen)
- gecruist, geleasd (het Groene Boekje gaat nu, anders dan voorheen, uit van de Engelse stam cruise en lease en kiest voor gecruiset en geleased; dat veronderstelt bij alle Nederlanders kennis van het Engels, terwijl die extra e in het Nederlands geen functie heeft)