Hom of kuit

Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.

Boete voor peuters die niet naar de voorschool gaan?

Te veel kinderen krijgen geen kans op een schoolcarrière die recht doet aan hun talent doordat ze de Nederlandse taal niet beheersen. In zijn rede ‘Mijn idee voor Nederland’ presenteerde de Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher onlangs een pakket van maatregelen om aan deze misstand een einde te maken. Een belangrijke rol speelt daarbij de ‘voor- en vroegschoolse educatie’ (vve). Asscher sluit niet uit dat ouders die hun kinderen de vve onthouden, uiteindelijk een boete opgelegd krijgen. Is dat een verstandig plan?

Voorstander

Asscher schetst een dramatisch beeld van de gevolgen van de zogeheten ketenmigratie, het verschijnsel dat de kinderen van immigranten een huwelijkspartner kiezen uit het land van hun ouders. Het nieuwe gezin spreekt dan de taal van die huwelijkspartner: de taal uit het land van herkomst. Bijgevolg spreken de kinderen uit die huwelijken vaak even slecht Nederlands als echte immigranten. Zo blijven we aan de gang met inburgeren. Erger is dat die kinderen geen kans hebben op een goede scholing. Wie maar honderd Nederlandse woorden kent, zal het waarschijnlijk niet eens lukken om succesvol de basisschool af te ronden, laat staan het vwo. Kan Nederland het zich veroorloven zo veel talent onbenut te laten?

Daarom wil Asscher onder meer dat ouders al op het consultatiebureau contact hebben met een leerplichtambtenaar, dat schoolhoofden serieuze intakegesprekken met ouders houden en vooral dat de kinderen heel vroeg, op de leeftijd van twee en een half jaar, naar de vve gaan. Het onderwijs op de vve zal veel inspanning en moeite vergen, maar er is nu eenmaal geen gemakkelijkere oplossing. Als ouders weigeren mee te werken, moeten we kiezen voor het kind en hen via een boete corrigeren. Wie niet horen wil, moet maar voelen.

Tegenstander

Asschers doel is onmiskenbaar nobel, maar gaat deze enorme inspanning ook werken? In elk geval is er iets in te brengen tegen de visie op taal die uit het plan spreekt. In de eerste plaats gebruiken zeer jonge kinderen taal vooral om de wereld te leren begrijpen. Ze krijgen door de taal als het ware vat op hun omgeving. Wélke taal dat is, maakt niet veel uit, als de kinderen maar de kans krijgen om zo veel mogelijk te spreken. Daaruit volgt dat het nut van een specifieke taal, zoals het Nederlands, in deze fase gauw overschat wordt.

Daar komt een ander bezwaar bij. Asscher heeft een bij uitstek instrumentalistische visie op het verwerven van een tweede taal. Het Nederlands, zo lijkt hij te denken, is zoiets als een bezem die een immigrant op straat vindt. Hij pakt hem op, kijkt hoe anderen ermee bezemen en voortaan bezemt hij enthousiast zelf. Er zijn mensen die een nieuwe taal zo opvatten. Maar het zou kunnen dat de gezinnen waar Asscher de vve voor bedoeld heeft, een andere opvatting hebben over taal – en dan vooral onze taal. Misschien zien ze het Nederlands als een symbool van het niet-eigene, als iets wat hen bedreigt. De weigering om het kind naar de vve te laten gaan, is dan geen incident of gevolg van gebrek aan informatie. Het past juist in de opvoeding. Zo’n fundamentele instelling verander je niet met een boete.

Wat vindt u ervan?

Moet er een boete komen voor ouders die hun peuter niet naar de voorschool sturen?

Een stemming onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:

Ja, er moet een boete komen voor peuters die niet naar de voorschool gaan.

Eens

Nee, er moet geen boete komen voor peuters die niet naar de voorschool gaan.

Oneens

Totaal 134 stemmen

Ja, er moet een boete komen voor peuters die niet naar de voorschool gaan.

(35 stemmen, 27 procent)

Nee, er moet geen boete komen voor peuters die niet naar de voorschool gaan.

(99 stemmen, 74 procent)

plaats een reactie

Meningen van bezoekers - Er zijn 17 reacties

Johanna - geplaatst op 17 mei 2012
Als jonge kinderen verplicht naar de lagere school gaan leren ze snel genoeg de taal.
Janny Terpstra - geplaatst op 17 mei 2012
Waarom kom je naar Nederland als je die taal als bedreigend beschouwt ? Degene die naar ned komt , heeft hoogstwarschijnlijk ook economische redenen naast die van liefde of onderdak willen zijn of weg van ouders. Als je die pragmatische redenen hebt, dan hoort daar ook pragmatisch taalonderwijs bij dat is een uitdaging en geen bedreiging.
Kortom : ik vind dat je de ouders goed moet duidelijk maken dat de vve belangrijk is voor de toekomst van die kinderen. Je kan ze duidelijk maken dat ze de rekening wel later gepresenteerd krijgen als ze niet hun best doen voor tazalonderwijs kind.

Dan geen boete maar de verantwoordelijkheid leggen bij de ouders die hun kunderen pragmatisch onderwijs onthouden. Assher heeft wat uit te leggen en kan ook zijn argumenten die ook financieel zijn onder de ogen van de ouders leggen.
Groet Janny
Claudia - geplaatst op 17 mei 2012
Die verplichting moet voor alle niet-Nederlandstalige ouders gelden, maar er moeten tegelijkertijd strenge eisen gesteld worden aan de volwassenen die deze kinderen begeleiden. Zij moeten in de eerste plaats vloeiend en correct Nederlands spreken (wat jammer genoeg niet steeds het geval is !).
Gerda - geplaatst op 16 mei 2012
Boetes werken averechts. Stimuleren helpt wél. In o.a. Frankrijk kunnen kinderen standaard vanaf 2,5 jaar naar school. Ik heb daar van dichtbij meegemaakt dat kinderen van allochtone afkomst al op jonge leeftijd de taal vloeiend spreken, ook als hun ouders dat niet doen. Dat is echt investeren in de toekomst. Het is dus heel belangrijk dat we hier beleid op gaan maken, maar zonder “strafbankjes”.
HansB - geplaatst op 16 mei 2012
Als deze regeling nie geldt voor Fransen, Duitsers, Engelsen en Amerikanen, maar slechts voor de “usual suspects”, hebben we te maken met een irritante vorm van discrimatie.
Hans van Loenen - geplaatst op 16 mei 2012
Volgens mij leren kinderen meer van spelen met elkaar (internationaal dus) dan van zo’n voorschool. En een BOETE??? Hoe komt iemand op het onzalige idee? Denk je dat de oudrs daardoor plotseling zelf Nederlands gaan leren of dat ze gemotiveerd worden om Nederlan(ers) serieus te nemn?
Antoon VALCKX HOEX - geplaatst op 16 mei 2012
Vanuit mijn Limburgs/Brabantse achtergrond, vóór de oorlog geboren, ben ik nu 75 jaar.
Spreek 11 en schrijf in 7 talen. Op mijn 45ste Spaans geleerd op VWO niveau. Woon nu in Latijns Amerika. Nooit last gehad van al die peadagogische betweteraars. Mijn ouders, met zeven overlevende kinderen, hadden het veel te druk met overleven om erg begaan te zijn met onze schoolse vorderingen. Mijn avondMulo was voldoende als ondergrond voor een interessant leven. Boetes opleggen? Het stomste wat men zich kan bedenken. Op het gebied van goede voorlichting alles uit de kast halen? JA. Nederland is altijd een land van imigranten geweest, moet het ook altijd blijven, m.i. Maar niet teveel kruideniersmentaliteit in overheidszaken. Voor de economie is die waarschijnlijk wel goed, maar in de opvoeding te bekrompen. Heb veel te doen gehad met Iraanse, Afgaanse en Pakistaanse vluchtelingen. Net als onder “autochtone” inwoners komen die ook waar ze zelf wezen willen. Niet iedereen is voorbeschikt om professor te worden, we hebben ook timmerlieden en loodgieters nodig.
Vlijmen Fileer - geplaatst op 09 mei 2012
Ambtenaren die met dergelijke voorstellen komen dienen wegbezuinigd te worden. Dit is het soort betutteling dat mensen kopschuw maakt voor de politieke ‘elite’ en hen drijft naar extreme bewegingen.
Nee, dank u, ik voed mijn kleuters zelf wel op. Straks moeten ze toch al naar scholen waarop ze geïndoctrineerd worden en politiek-correcte attitudes moeten verwerven. En leren ze de verkeerde omgangsvormen.
En wat de taal betreft: thuis leren ze echt ABN, op een openbare school wennen ze aan de klanken en het vocabulaire van dat Poldernederlands, dat toch ook maar een dialect is van het echte ABN.
Voor het L.O. worden ze waarschijnlijk eerstdaags aangemeld bij een particuliere school waar ze onze familietradities respecteren en het Nederlands spreken dat in onze families gebruikelijk is.
Uitheemse kinderen leren vanzelf goed Nederlands als het onderwijs van goede kwaliteit is, en als dat het niet is helpen een paar extra jaren ook niet.
En ook uitheemse ouders hebben het recht om onbetutteld hun kinderen op te voeden en hun familietradities mee te geven, zelfs als die afwijken van de onze. Waar bemoeien we ons eigenlijk mee?
Annewil - geplaatst op 08 mei 2012
Als pedagogisch medewerker van een VVE-peuterspeelzaal geef ik graag ook een reactie. Het beleid op VVE-gebied verschilt nogal per gemeente, ik ken alleen de situatie in Schiedam. Bij ons is het zo, dat kinderen met verhoogde kans op taalachterstand via het consultatiebureau een indicatie-brief meekrijgen, waardoor ze in aanmerking komen voor extra dagdelen op de peuterspeelzaal. Wij werken met een ontwikkelingsgerichte methodiek waarbij kinderen op álle gebieden, maar vooral op taalgebied, spelenderwijs gestimuleerd worden in hun ontwikkeling. Ik zeg hier uitdrukkelijk bij: spelenderwijs! Het is natuurlijk zo dat wij voor een gevarieerd aanbod zorgen in allerlei verschillende thema’s, zodat er gedurende de 1,5 jaar dat een peuter bij ons is zoveel mogelijk taalrijk aanbod voorbij komt. De peuter speelt alleen maar, wíj houden de ontwikkeling bij. Omdat kinderen met bijvoorbeeld taalachterstand over het algemeen meer moeite hebben om gelijk goed mee te komen op de basisschool, vindt de gemeente Schiedam het belangrijk dat in ieder geval de mogelijkheid bestaat om hier vóór die tijd al extra aandacht aan te besteden. Vandaar dat de extra dagdelen voor deze kinderen gesubsideerd worden. Ouders moeten hun kinderen hiervoor wél inschrijven en kiezen voor een doorgaande lijn met de bijbehorende basisschool. Juist omdat die extra dagdelen gesubsidieerd worden, vind ik dat je dan ook wél mag verwachten dat ouders hun kinderen in ieder geval voor de dagdelen dat ze ingeschreven staan dan ook wel komen brengen. Bovendien wordt in ieder geval in de gemeente Schiedam juist nu hard gewerkt aan een kwaliteits-impuls binnen de VVE-peuterspeelzalen: een taaltoets op 3f-niveau wordt verplicht afgenomen en voor elke groep wordt één van de pedagogisch medewerkers opgeleid op HBO-niveau.
Een en ander geeft wel aan dat het wel degelijk zin kan hebben dat peuters een ‘voorschool’ bezoeken.
Maar nee, een boete kan m.i. niet opgelegd worden, omdat er nu eenmaal geen leerplicht is voor kinderen jonger dan 5 jaar.
gretha frederiks - geplaatst op 26 april 2012
De kinderopvang is niet toegerust als educatieve instantie. De vraag is ook of we dat zouden moeten willen. Zie voor een verder onderbouwing: http://www.deavonturenvankris.nl/diversen/columns/70f9dc963df3c8d0e5f/Vroeg
Huub - geplaatst op 26 april 2012
Ik heb “ja” gestemd omdat ik “nee” te vrijblijvend vind, maar een boete is natuurlijk verwerpelijk, we wonen hier niet in Noord Korea! De argumenten van zowel voor- als tegenstander hebben, voorzover ik lees en begrijp, geen enkele wetenschappelijke onderbouwing.
Ik (anno 1950) heb op de kleuterschool op de grens van Salland en Twente zakdoekje-leggen en stoelendans gedaan, muizentrapjes gevouwen, tekeningen gemaakt, ongetwijfeld met de nodige lawaaiige interactie met mijn mede-kleuters en geluisterd naar de verhaaltjes van de juf. Wat ik ervan geleerd heb weet ik niet, behalve dat het me kennelijk tot hier gebracht heeft.
Een kleuterschool op de grens van Salland en Twente. Aan allerlei dorpse dialecten geen gebrek, noch aan klompen met de geurige mestsprieten-er-nog-aan onder de kapstokjes. De lingua franca thuis was Nederlands (toengeheten ABN) en voor mij op school dus ook. Nou, dan lig je dus meteen al lekker uit de groep! Daar heb je dus de sociaal-emotionele kwestie waar Denise over schreef.
Verder is het wellicht interessant dat het Nederlands geen spontane eruptie is en buiten onze huidige grenzen ontstaan is.
Zoals de mens steeds ouder wordt, wordt de taal steeds jonger, ik zou althans niet weten hoe ik “Hoi buurvrouw” in het Latijn of oud-Sumerisch moet zeggen. Ik heb er niet zo’n probleem mee. Over 200 jaar ziet het er anders uit en dat moeten niet onze zorgen zijn. Doe maar lief met je vve-kleuter, daar heeft ‘ie behoefte aan!
Roos - geplaatst op 26 april 2012
Kinderen moeten SPELEN en niets steeds jonger al naast een of andere meetlat voor cognitieve prestaties gelegd worden. Op de ‘voorschool-leeftijd’ hebben kinderen hun energie nog veel te veel voor andere dingen nodig. Overigens, als het waar is wat Ellen zegt over de kwaliteit van de voorschool, kan een kind in dat opzicht meer van mij en mijn partner als ouders leren als we het thuishouden…
Henk van Valen - geplaatst op 26 april 2012
Er zou een boete moeten komen voor mensen die dit soort onzedelijke voorstellen opperen. Een taal leren kun je op elke leeftijd. Voor je het weet wil men zich al met de opvoeding van kinderen gaan bemoeien vanaf de geboorte.
Denise - geplaatst op 26 april 2012
Ik ben het met Ellen eens. Maar daarbuiten valt of staat een goede ontwikkeling niet alleen met kennis en vaardigheid van de Nederlandse taal, maar ook met het welbevinden van een kind. De sociaal-emotionele ontwikkeling mag niet vergeten worden. Veel kinderen zijn met hun vierde levensjaar nog net toe aan ‘schoolse bezigheden’. Veel achterstand kan wel verholpen worden door vroeg te beginnen, maar een gelukkig kind is en blijft de basis. Kinderen ‘moeten’ al zo veel.
(Ellen, ik deel je mening, hoewel ik zelf wel in het onderwijsvak zit en er ook zeker wel leerkrachten zijn die verstand van zaken hebben.)
karel - geplaatst op 25 april 2012
Ik vraag mij af waar in Nederland nog Nederlands gesproken wordt. In Nederland wordt een grotendeels letterlijkvertaalde versie van het amerikaans Engels gesproken. Wat nieuwelingen hiervan moeten oppikken is mij een raadsel… Maar het blijft nietemin een feit dat de ouders in het motiveren en begeleiden een reusachtige rol spelen.. Wanneer ouders dat niet doen, leren kinderen geen taal, maar ook geen basiskennis, en dan is er geen verschil og het ggat over inwijkelingen of Nederlanders… Ik denk aan ,,hoeveel eiren zitten in een dozijn”” met de bekende Nederlandse…...
Frans - geplaatst op 25 april 2012
Familie van mij is eind jaren ‘50 naar Canada geëmigreerd. De ouders hebben nooit goed Engels geleerd en zijn met hun kinderen steeds Nederlands blijven spreken. Toch zijn die kinderen (zonder voorschool) succesvol geworden, een heel stel zelfs als docent!
Ik ben geen deskundige, maar volgens mij pikt een tweeëneenhalfjarige net zo gemakkelijk een tweede taal op als een vierjarige. Is het probleem niet eerder dat hun ouders hen niet aansporen op school (goed) Nederlands te leren? Als dat zo is, dan maakt wel of geen voorschool weinig uit.
Ellen - geplaatst op 24 april 2012
Het is heel simpel: zolang leidsters en juffen zelf niet behoorlijk Nederlands spreken, kun je zo’n verplichting niet opleggen. Pas als de voorschool organisatorisch en inhoudelijk van voldoende kwaliteit is, vind ik het een reële vraag.

Naam *	uw naam	E-mail *	uw e-mailadres
Bericht
	Niet alle verplichte velden zijn ingevuld!