Hom of kuit

Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.

Is de Bijbel in straattaal een goed idee?

Dominee Daniël de Wolf van de Thugz Church in een Rotterdamse krachtwijk heeft delen van de Bijbel vertaald in straattaal, de taalvariëteit die door sommige jongeren in grote steden wordt gebezigd. Was dat een goed idee?

Voorstander

Het belangrijkste boek voor iedereen moet ook voor iedereen te begrijpen zijn. Daarom is de Bijbel in straattaal zeker een goed idee. Niet alleen begrijpen jongeren de moeilijke kwesties van het geloof zo beter, ze herkennen zich er meer in en voelen zich aangesproken.

Maar ook voor mensen die meer affiniteit hebben met oprijlaantaal is de tekst interessant. Als hun dochter ’s avonds de deur uit gaat om nog even te gaan ‘ballen’, weten ze door hun lectuur dat zij daar geen korfbal of een ander onschuldig spel mee bedoelt. Mogelijk dringen sommige straattaalwoorden en -uitdrukkingen in het Standaardnederlands door en dan worden ze na een tijdje ongetwijfeld als een verrijking beschouwd.

Maar het voornaamste pluspunt van de nieuwe Bijbel is waarschijnlijk de ingesproken versie, waarvan fragmenten op internet te beluisteren zijn (Straatbijbel.nl). Niet alleen omdat deze krachtsprekers zo authentiek klinken – je hoort als het ware hun tattoos – maar vooral omdat daar de naar sympathie hengelende tussenwerpsels zoals weet je? en je weet toch? zo beter tot hun recht komen.

Tegenstander

De straattaal-Bijbel heeft geen nut. Voor een beter begrip is hij niet nodig. Zou de modale straattaalspreker zich echt niets kunnen voorstellen bij het woordje zwanger? Moest dat echt vertaald worden? Is dat niet eigenlijk een beetje beledigend voor deze doelgroep? De straattaal heeft verder maar een beperkt vocabulaire, dat vooral op tienerbesognes is toegespitst. Inderdaad: op lichamelijke verrichtingen en relatieproblemen. Daarom valt te verwachten dat passages over onderwerpen die daarboven uitstijgen – toch niet onbelangrijk in de Bijbel – sterk op het algemeen Nederlands zullen lijken.

Bovendien is straattaal een glibberig begrip. Elke stad heeft een eigen variant, iets wat bij de voorbereiding van deze Bijbeleditie tot problemen leidde. En straattaal verandert snel, net als alle andere jongerentalen. Dat komt vooral doordat je niet zo lang jong bent.

Maar er is ook iets anders aan de hand: jongerentaal slijt snel. Zo gauw jongeren merken dat een woordvondst algemeen ingang dreigt te vinden, laten ze die vallen. Het is immers hún taal – niet die van hun ouders, leraren en dominees. Dominee De Wolf zal dus voor elke druk een totaal nieuwe straattaal moeten toepassen.

En ten slotte: ook wie niet gelovig is, zal gevoelig zijn voor het bezwaar dat de Bijbel in straattaal veel van zijn gewijdheid is kwijtgeraakt, en dat is onvergeeflijk. Het gaat hier om het Boek der boeken.

Wat vindt u ervan?

Is de Bijbel in straattaal een goed idee?

Een stemming over deze stelling onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:

Totaal 183 stemmen

Ja, de Bijbel in straattaal is een goed idee.

(74 stemmen, 41 procent)

Nee, de Bijbel in straattaal is geen goed idee.

(109 stemmen, 60 procent)

Er kan niet meer gestemd worden op deze stelling

Meningen van bezoekers - Er zijn 28 reacties

Lizan van der Holst - geplaatst op 02 februari 2012
Naar mijn idee hebben mensen die de Bijbel willen lezen geen exemplaar is straattaal nodig. De jongeren die de Bijbel lezen, spreken volgens mij gewoon keurig Nederlands.
E.W. Jansen - geplaatst op 20 januari 2012
Het lezen van de Bijbel ( in “bijbeltaal”) heeft een gunstig effect op het taalgebruik van de kinderen van gezinnen waarin dit nog gebeurt.
Houden zo ! Er is in dit land al genoeg verloederd.
Kees van Reenen - geplaatst op 12 januari 2012
Vooropgesteld: Er is (nog) geen Bijbel in straattaal; slechts een gedeelte uit één van de 66 bijbelboeken, dus nogal voorbarig om van Bijbel in straattaal te spreken.
Verder. Voor taalkundigen interessant om het resultaat te zien, maar eigenlijk ook bedroevend wat een raar mengsel van Nederlands, Engels en andere talen er ontstaan is. Bovendien is het zeer de vraag of het beoogde doel hiermee wel bereikt wordt, laat staan of we zoiets moeten willen. Ik kan het niet mooier zeggen dan met de woorden van Jan Willem Ploeg (eliphelet.nl):
“Als je gewone Nederlandse woorden als ‘zwanger’, ‘slapen’, ‘geld’, ‘schoenen’ of ‘eten’ niet begrijpt, maar ‘pregno’, ‘dagga’, ‘doekoe’, ‘pattas’, of ‘tjappen’ wel - dan heb je volgens mij in Nederland een probleem.

Als de Bijbel in straattaal vertaald moet worden omdat anders deze groep Nederlanders de goede boodschap van God misloopt (...), dan werkt de kerk volgens mij aan de verkeerde kant van het probleem. En wordt het probleem in stand gehouden in plaats van opgelost.”
C. van de Ven - geplaatst op 12 januari 2012
Ik vind het wel grappig. Maar of je er de doelgroep mee bereikt?
De bijbel is belangrijk voor de cultuur. Heel wat begrippen en spreuken komen uit de bijbel. Een nichtje van me heeft zich wild gelachen om een film waarin een mafketel allerlei dieren in een schip laadde. Ze wist niet dat het hier om een bijbels verhaal ging. Het zou aardig zijn als het cultuurbesef door de straattaalbijbel weer terugkwam.
Straattaal verandert snel, is regionaal gebonden in kleine regio’s.
Maar toch een leuk initiatief waarvan je echter niet moet verwachten dat de jeugd nu massaal de bijbel gaat lezen.

Mijn oma leerde zichzelf Engels door een Nederlandse en een Engelse bijbel naast elkaar te lezen. Zo kan ik nu straattaal leren. Leuk toch?
C. van de Ven, Nieuw Bergen
Kees Zwart, Ulvenhout - geplaatst op 04 januari 2012
Er is al een Bijbel in het Fries en Twents, dus waarom ook niet een in de straattaal van
Rotterdam. Ik kijk al uit naar een Haagse Bijbel want daar ben ik geboren. Maar alle
uitgaven zijn slechts een handreiking voor dominees: hoe ze hun hoorders het best kunnen bereiken. Elke Bijbel moet worden verklaard. Wanneer je niet luistert kun je niet horen.
Hep je geen loten dan ken je nie winnen.
Sinds de geschiedenis van de toren van Babel moet zeker het verhaal van het Pinksterfeest worden uitgelegd, want toen “hoorden ieder het in hun eigen taal”.
Op straat lezen ze niet en de oprijlaan twittert alleen maar…Misschien ook een goed idee:
de Bijbel in twittertaal.
De dominees van de Kloosterkerk in Den Haag twitteren ook al sinds kort.

Kees Zwart, Ulvenhout.

( Bronnen: Genesis 11 : 1-9, Handelingen 2 : 6-13 )
Germa Zeldenthuis - geplaatst op 31 december 2011
Hoi hoi,
Ik ben pabo student, en verzorg kindervieringen in onze kerk. Ik ervaar keer op keer de enorme kloof tussen het instituut ‘de kerk’, de bijbel en het hedendaagse leven in de huidige maatschappij.
De bijbel in straattaal lijkt me fantastisch. Alhoewel ik inderdaad denk dat de straattaal zichzelf zo snel ontwikkelt dat geen geschreven boek dat bij kan houden geeft de kerk in het algemeen hiermee, denk ik, wel een teken af dat zij wel degelijk IN de maatschappij wil staan.
Helaas heb ik steeds sterker het gevoel dat de kerk zichzelf buiten de maatschappij plaatst en zich vast houdt aan oude gebruiken en regels. Ik heb een beetje het gevoel dat het verhaal met de schriftgeleerden waar Jezus het niet zo mee had, zich aan het herhalen is.

De kerk moet middenin de maatschappij gaan staan/de maatschappij zijn.
Ik begrijp ook wel dat klassieke verhalen een risico op vervorming lopen maar al ten tijde van het opschrijven waren ze onderhavig aan vervorming. Lucas schreef het al anders op dan matteus om het maar zo te zeggen. De weergave van de werkelijkheid is al vaker anders geweest dan wij nu gewend zijn. (ik ben razend benieuwd hoe dat opensplijten van de zee er in werkelijkheid uit gezien zal hebben)
Juist door de verhalen te staven aan geschiedkundig onderzoek en naar begrijpelijke taal om te zetten hebben ze een kans meer mensen te bereiken, mensen aan het denken te zetten. Ik maak me om vervorming minder zorgen. Ik wil mensen weer laten nadenken over het geloof, over verhalen en beleving, over geschiedenis, over menselijk omgang, gebruiken en het leven van toen, rituelen van toen en nu. Over de betekenis van de verhalen.
Bijbel in straat taal. JA ! (klassieke tekst in de kantlijn desnoods)

Germa.

Als’ie uitkomt….. horen wij dat dan ?
Kees - geplaatst op 30 december 2011
Uit nieuwsgierigheid heb ik een stukje uit deze bijbel voorgelegd aan een bijbelgespreksgroep met deelnemers van 65+. Tot mijn verrassing reageerden ze heel positief. Ze vonden het leuk om te lezen en waren vrijwel allemaal van mening dat niet zozeer de straattaal zelf als wel de stijl van schrijven (directheid, eenvoud, eerlijkheid, en niet te vergeten de uitleg erbij) de kracht van deze uitgave is. Dus met enige aanpassing van het al te tijd- en plaatsgebonden taalgebruik kan het voor een veel groter publiek interessant zijn.
Andreas Dijk - geplaatst op 30 december 2011
Er is een categorie mensen voor wie de oorspronkelijke Statenvertaling absoluut heilig is, echter door de eeuwen heen zijn er verstandige mensen geweest die - met behoud van de materiële inhoud - de tekst toegankelijk hebben gemaakt. Ik heb daarom ook geen moeite met de Bijbel in straattaal. Stukken die ik heb gelezen vond ik - juist door dat taalgebruik - erg boeiend en leerzaam.
Bruno Schwirten - geplaatst op 24 december 2011
Vertaling van de Bijbel in een straattaal is voor niets nuts.Straattaal is geen “Spraak”
Vertalingen in streektaal en in allgemeen nederlands zijn er genoeg,maar lezen en verstaan moet iedereen “willen” !
Corine - geplaatst op 23 december 2011
Ik vind het wel een vondst. Ik heb stukjes beluisterd via het www en het komt wel binnen. De spreker klinkt bevlogen genoeg. Het Woord is geen exclusief eigendom van bepaalde mensen, zo veel mogelijk mensen moeten bereikt worden en horen van het goede nieuws dat iemand deze wereld in Zijn Hand houdt. En ‘t is bijna kerst. Laat iedereen het maar horen in zijn/haar eigen taal.
HWP - geplaatst op 22 december 2011
Je kunt in de torrie van mattie tasten en proeven het oprechte verlangen om de goede boodschap van God dicht bij straatjongeren te brengen. En daarin komt de volle breedte en diepte en radicaliteit van die boodschap aan de orde. Daarvan heb ik bij lezing gewoonweg genoten.
Het woord straattaalbijbel doet het natuurlijk goed als etiket, maar de pretentie dat dit een bijbelvertaling is hoeft niet en gaat mij te ver. We mogen best de Bijbel als Gods Woord op een voetstuk laten staan en eerbiedig daarmee omgaan. De torrie van mattie gaat naast de jongere zitten en vertelt over de bijbel. Zo krijgt het van mij alle creds. Maar noem het geen Bijbel.
Jos Koopman - geplaatst op 22 december 2011
Een nogal academische vraagstelling, die nu de vertaling al verschenen is een overbodige discussie oproept. Misschien kan er beter gekeken worden hoe hij ontvangen is/wordt, en aan de hand daarvan concluderen of het een geslaagd project is of niet.
Marcel - geplaatst op 22 december 2011
Hoewel ik zelf geen enkele variant lees voldoet het, ervan uitgaande dat de uitgever er brood in ziet, m.i. in een behoefte. Daarom dus een goed idee.
Ik kan me verder voorstellen dat een deel van de lezers meer willen weten nadat zij de straatbijbel gelezen hebben, en zodoende het OT en/ of NT erbij pakken, en wellicht nog een Koran, Thora etc.
Voorts kan het ook voldoen aan de behoefte meer kennis op te doen van de “straatcultuur”, door bijvoorbeeld ouders, pastoors/ dominees en andere rolmodellen, waardoor zij meer aansluiting bij de doelgroep kunnen vinden.
Paul Keating - geplaatst op 22 december 2011
Vroeger wie de bijbel in gangbare taal vertaalde, op de brandstapel moesten. Daar hoeven vooral protestante criticasters van dit project in gedachte te houwen.

Of het project mislukt, omdat de vertaling te kortstondig, te plaatsgebonden, of gewoon te neerbuigend eruitziet, hoeven wij geen zorgen hebben. Als het zo is, dan gebeurt de mislukking vanzelf. Kritiek is overbodig.
Berry Prinsen - geplaatst op 21 december 2011
Helaas, zoals gewoonlijk, weer nivellering naar beneden.
Huub - geplaatst op 21 december 2011
Nee! Geen goed idee. Ik maak tien puntjes waarvan eentje plus:
1 “Straattaal” lijkt me in Nederland niet overal gelijk, maar dat is een gevoel, want ik heb daar geen ervaring mee.
2 De beoogde doelgroep lijkt me nogal beperkt zowel kwantitatief als qua interesses,
maar ook dat is weer een gevoel.
3 Er zijn toch al diverse kinder- en jeugdbijbels? Als het simpele Nederlands daarin al door de doelgroep niet begrepen wordt…
4 Het argument dat “de moeilijke kwesties van het geloof” door jongeren zo beter begrepen wordt snijdt geen hout, want die begrijpt niemand zonder exegese en zeker niet als je niet geleerd hebt om de tijd te nemen om na te denken. Niet voor niets heeft de Nieuwe Bijbelvertaling (Atheneum 2005) een toelichting met dezelfde omvang van het Nieuwe Testament.
5 Overigens, het argument dat het “Boek der Boeken” zijn gewijdheid zou kwijtraken is flauwekul. De Bijbel is nooit samengesteld uit ‘gewijde teksten, want gewijd door wie?’ Dat is allemaal later bedacht en nog niet eens zo lang (nou ja, een paar eeuwen) geleden.
6 De Bijbel is NIET het belangrijkste boek voor iedereen.
7 “Straattaaljongeren” lezen doorgaans geen boeken. Soms omdat ze dat nauwelijks kunnen, meestal omdat ze dat niet willen en er het geduld niet voor hebben.
Dat is een gevaarlijke generalisatie, dat realiseer ik mij.
8 Inderdaad, jongerentaal is niet slijtagebestendig. Orwell had het in ‘1984’ anders bedacht, maar zodra Newspeak common language wordt is het onderscheidende en rebelse nieuwe er al snel af.
9 Een plusje ten gerieve van de Christenen: wellicht is de Straattaalbijbel inspiratie voor streetwise relirap?
10 Zo, en nu nog de Q’uran en de Bhagavad Gita/Mahabharata. Goeroes en Imams, doe je best.
marleen - geplaatst op 21 december 2011
Belachelijk, bovendien vraag ik me af of de doelgroep niet liever iets anders leest…
Hein Fianen - geplaatst op 21 december 2011
De bijbel in straattaal: belachelijk! Je kunt alles zo wel vulgariseren, te beginnen met andere religieuze geschriften als Koran, Thora, etc. etc. Goed idee?? Dan wachten we daar ook wel op…
Robert van der Hall M.A. - geplaatst op 21 december 2011
Ik ben het er roerend mee eens: wat ‘men’ nu de bijbelse taal noemt is bij de Calvinisten eeuwen oud en vaak onbegrijpbaar/onverstaanbaar (nog los van foute vertalingen). De meeste teksten (Calvinistisch, Lutheraans, Anglicaans, Rooms Katholiek, Russische Orthodox, Grieks Orthodox etc etc) zijn tijdgebonden, d.w.z. van het moment van de vertaling in de eigen landstaal. En wie weet hoe ‘ordinair’ het Aramees van de basis tekst van een van de Evangeliën is geweest? Het doel van de bijbel is dat de hoorder verstaat (en begrijpt) !
Jop - geplaatst op 21 december 2011
Eigenlijk is alle energie die er in een bijbel wordt gestoken zonde van tijd en geld.
Melchior - geplaatst op 21 december 2011
Wanneer stopt die Frank Jansen nou eens meet die onzin? Hij vervuilt mijn geliefde Taalpost met zijn idiote pseudo-uitlokkingen. Onze Taal: ik smeek u, stop ermee!
Margreet - geplaatst op 20 december 2011
Als ik de reacties zie van de doelgroep dan steekt het merendeel de draak met die Bijbel in straattaal. Mag u zelf bepalen of het zin heeft gehad.
Frans - geplaatst op 20 december 2011
Ook voor straattaalsprekers lijkt me een bijbel in straattaal een geforceerde bedoeling. Bovendien verandert straattaal waarschijnlijk snel, zodat zo’n vertaling binnen de korte keren ouderwets klinkt. Volgens mij bestaat er een bijbelvertaling in spreektaal. Die lijkt me eerder geschikt voor hartstochtelijke straattaalsprekers. Overigens lijkt het me sterk dat veel lezers door zo’n vertaling het licht zien, want om Nico ter Linden te citeren: ‘De bijbel is een moeilijk boek’.
Ytzen Lont - geplaatst op 20 december 2011
Of de Bijbel in straattaal “nuttig” is en of deze vertaalpoging geslaagd is, kan alleen de doelgroep zelf bepalen. De Tegenstander heeft gelijk dat de straattaal vluchtig, diffuus en niet te grijpen is. Met zijn argument van de gewijde taal van het Boek der boeken slaat hij of zij de plank echter mis. Het is een oeroud christelijk principe om de Bijbel in ELKE taal te vertalen. In elke spraak. Er zijn fundamentalistische christenen die zelfs geloven dat de God van de Bijbel pas naar de aarde zal terugkeren nadat ALLE mensen de Bijbel kunnen horen in hun EIGEN taal. Dat argument zou ik in deze discussie niet willen aanvoeren, maar wel dat het aan de bijbelse traditie eigen is om hier in elke taal mee aan de slag te gaan. Bovendien richtte Jezus, zoals beschreven in de evangeliën, waaronder dat van Mattie, zich bij uitstek op de straat.
Adriaan - geplaatst op 20 december 2011
Het idee is grappig, maar het dient geen enkel doel: Het is niet meer dan voer voor taalkundigen en ‘haha, moet je eens horen’. Wanneer het doel is om jongeren die zelf niet de Bijbel lezen, aan het lezen van de échte Bijbel te krijgen, dan geloof ik er beslist niet in dat dit werkt. Het wekt veel eerder de lachlust op. Dat merk ik al bij mezelf, terwijl ik de Bijbel toch zeker serieus neem. Ik mag aannemen dat dat de bedoeling niet is.
Dat neemt niet weg dat de Straatbijbel soms wel creatieve vondsten bevat, maar uiteindelijk gewoon niet meer is dan een lexicaal sausje van een allegaartje aan straattalen uitgegoten over de bestaande Bijbelteksten; hier en daar zelfs blasfemisch.
Samengevat: Mwah, nee.
inge - geplaatst op 20 december 2011
Ik denk dat het een goed idee is. zelf ben ik katholiek opgevoed, maar ik cind de kerk maar een saaie bedoening. het zou de jeugd meer aanspreken en als de kerk zich ook aan past dan krijg je de jeugd misschien weer de kerk in!
Pim - geplaatst op 20 december 2011
De bijbel, als boek om de achtergrond van onze cultuur bij te brengen, in een leesbare taal te schrijven lijkt me een goed initiatief. De vraag is of het gebruik van straattaal het boek leesbaarder maakt.
Uit “het leven is verukkeluk” blijkt voor mij dat niet alle spreektaal zich makkelijk laat lezen.
Thijs Mooren - geplaatst op 20 december 2011
Er wordt al genoeg vereenvoudigd en verbasterd in ons fatsoenlijk Nederlands. Je kunt geen krant of tijdschrift meer openslaan, of je leest de gruwelen waarin voegwoorden geen voegwoorden meer zijn. Te pas en te onpas worden punten in lopende zinnen geplaatst. Over de zgn. sms-taal wil ik het nog niet eens hebben en laat verder de reactierubrieken op sites van dagbladen maar voor zích spreken.