Hom of kuit

Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.

Moeten televisiepresentatoren langzamer spreken?

Er zijn televisiepresentatoren die erg snel spreken. Het duidelijkste voorbeeld is wel Matthijs van Nieuwkerk van De wereld draait door, maar ook iemand als Paul de Leeuw kan er wat van. Er zijn mensen die moeite hebben hen te volgen. Is het daarom een goed idee als het publiek deze presentatoren aanspoort om hun tempo te verlagen?

Voorstander

Natuurlijk heb ik heimelijk bewondering voor Van Nieuwkerk en zijn collega’s, niet zozeer om hun hoge spreektempo, maar om het feit dat ze er zo weinig lettergrepen bij hoeven in te slikken. Toch zou een rustigere presentatie beter zijn. Het betoog is dan beter te volgen, ook voor kijkers die al bij een gewoon tempo alle zeilen moeten bijzetten. Denk aan slechthorenden, mensen met weinig kennis van het onderwerp of met niet zo’n snel begrip. Wat hebben die misdaan dat ze door de publieke omroep zo effectief buitengesloten worden?

Maar ook kijkers die alles snappen, hebben baat bij een lagere snelheid. Een bedachtzame spreker komt betrokkener en geïnteresseerder over. De sfeer wordt ontspannener. En ten slotte lopen we bij een gematigder tempo niet langer het risico dat de gasten in het programma het mitrailleurstempo als norm beschouwen en het proberen te imiteren – waarbij dikwijls blijkt dat hun taalvermogen tekortschiet.

Waarom zoeken presentatoren toch hun toevlucht tot snelheid? Wie denkt dat optimale communicatie neerkomt op het uiten van zo veel mogelijk woorden per seconde, lijdt aan hetzelfde waanidee als de schrijver die geen kantlijn gebruikt en een piepklein lettertje kiest. Beiden zien communiceren vanuit het gezichtspunt van de zender, en zenden als sproeien. Maar het gaat natuurlijk om de ontvanger; die moet precies zo veel krijgen als hij aankan. Wie dat inziet, snapt ook dat af en toe een aarzeling en een stilte zinnig kunnen zijn.

Tegenstander

Laat Van Nieuwkerk en De Leeuw toch. Hun spreektempo hoort bij hen, net als alle andere eigenschappen die hen maken tot wie ze zijn. Misschien zijn ze juist door dat recordtempo wel komen bovendrijven. Het is voorstelbaar dat een Van Nieuwkerk-op-halve-kracht zijn kijkers wegjaagt. Bovendien: niet alle tv-presentatoren hoeven toch zijn record in woorden per seconde te evenaren? Laten andere omroepen voor hun show een langzamere gastheer nemen, dan heeft het publiek wat te kiezen. Maar ook met trage concurrenten zie ik Van Nieuwkerk nog niet zo gauw verdwijnen. Zijn tempo sluit namelijk perfect aan bij het jongere publiek, dat zelf ook steeds sneller praat.

Toch is er een nóg belangrijkere reden om Van Nieuwkerk en De Leeuw lekker door te laten raffelen. We luisteren helemaal niet naar ze om hen te begrijpen. Daar zijn hun programma’s niet voor. Die zijn er om een gevoel van gezelligheid over te brengen en het publiek te vermaken. Het hoge spreektempo geeft dat publiek het idee dat er elke seconde iets spannends kan gaan gebeuren.

Wat vindt u ervan?

Moeten televisiepresentatoren langzamer spreken?

Een stemming over deze stelling onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:

Totaal 84 stemmen

Ja, televisiepresentatoren moeten langzamer spreken.

(54 stemmen, 65 procent)

Nee, televisiepresentatoren hoeven niet langzamer spreken.

(30 stemmen, 36 procent)

Er kan niet meer gestemd worden op deze stelling

Meningen van bezoekers - Er zijn 18 reacties

Herman Beeren - geplaatst op 19 november 2011
Tv-programma’s met snel sprekende presentatoren hebben i.h.a. niet mijn belangstelling stel ik vast ik na een (snel) onderzoek naar mijn kijkgedrag. Dus nee, presentatoren hoeven niet langzamer te spreken - ze doen maar.
Gery - geplaatst op 13 november 2011
Hoe het ook kan! Kijk naar de uitzending van Pauw & Witteman van afgelopen week waar Connie Palmen haar betoog mocht doen. Een verademing om haar te horen spreken. Hierbij kreeg ze alle ruimte van de presentatoren. Weliswaar is zij geen presentator, maar zij zou een uitstekend voorbeeld kunnen zijn. Rustig en goed formulerend!
Hierbij merk ik nog op dat ik, ondanks hun hoge spreektempo, een fan ben van zowel Matthijs als Paul.
herman - geplaatst op 11 november 2011
Laat ze maar ratelen. Presentatoren hebben geen boodschap aan duidelijkheid, dat is iets voor politici.
wil hoenderdos - geplaatst op 11 november 2011
Ja, de presentatoren van TV moeten niet te snel spreken. In Onze taal noemt u het voorbeeld van de snelle spreker Matthijs van Nieuwkerk. Ik vind dat nog een beetje te verstaan. Hij spreekt te snel,maar goed duidelijk. Erger is het met Suzanne Bosman van RTL4. Die is absoluut veel te snel, en bovendien slikt ze de woorden ook nog half in aan het eind van haar zinnen komt er helemaal geen verstaanbare klank meer uit. Dat is pas ergerlijk.
A. Spring in t Velt - geplaatst op 10 november 2011
Ik neem aan dat iedere spreker verstaan wil worden. Dat is toch ook belangrijker dan het laten blijken hoe vlot en leuk en trendy men is.
Ook acteurs moeten zorgen dat ze verstaan worden (ondertiteling is erg beperkt en loopt vaak achter). Een voorbeeld: bij de eerste aflevering van “OVERSPEL” zijn wij afgehaakt, omdat meerdere spelers hun zinnen als mitrailleurs rondstrooiden. Dat soort “overspel” hoeft voor ons niet.
Wilma van den Akker - geplaatst op 10 november 2011
Ik erger me aan het hijgerige tempo en de schreeuwerigheid van veel televisieprogramma’s. Helaas gaan de publieke omroepen hier ook vaak in mee. Meneer van Nieuwkerk is er het sprekende voorbeeld van. Wat mij ook aan hem stoort is de nadruk op en het ophemelen van iedereen die in zijn ogen ‘groot’ is en het inwrijven van ‘mislukkingen’. Hij brengt voortdurend de boodschap dat er maar twee soorten mensen zijn, namelijk de ‘groten’ en de ‘niemanden’. Gecombineerd met dat moordende tempo ontstaat een droevig en schraal tijdsbeeld.
jos knipping - geplaatst op 09 november 2011
Belangrijker vind ik dat radiosprekers langzamer spreken omdat je hen niet ziet. Bij televisie is de mimiek een hulpmiddel.Bij bijvoorbeeld het programma Standpunt NL spreekt Jochem (zijn achternaam ontschiet mij nu natuurlijk) praat zo snel dat hij nogal eens een woord dubbel moet zeggen of sruikelt over zijn woorden. Toen ik via een mail vroeg of hij niet langzamer of minstens duidelijker kon spreken, kreeg ik pas na drie keer vragen een antwoord waarin hij mij een kat gaf en mailde dat hij juist allemaal loftuitingen kreeg! Vooral hinderlijk is het als sprekers elkaar niet laten uitspreken.
Jaak Coudeville - geplaatst op 08 november 2011
Als men vindt dat communicatie via taal tot doel heeft dat wat de spreker zegt zo goed mogelijk door de hoorder wordt begrepen, dan met de spreker ook rekening houden met hoe hij het zegt. Hierbij hoort naast al die andere aspecten van taal zeker ook de snelheid waarmee men iets zegt.
Kan die spreker, al is hij een bekende Nederlander, het erg vinden hiermee rekening te houden?
Veel erger vind ik de slordigheid in uitspraak, waardoor de verstaanbaarheid geringer wordt.
Vanmorgen zei een collega nog dat hij Paul De Leeuw helemaal niet meer verstaat. Ik vergeleek toen De Leeuws Nederlands met dat van Boudewijn De Groot, rustiger uitgesproken én met klinkers en medeklinkers die ook nog voor Vlamingen herkenbaar zijn. Maar dat is ouderwets, zei een buurvrouw van mijn dochter, die in Heerenveen woont!
s.metsu - geplaatst op 08 november 2011
Bij tv-presentatoren vind ik het minder belangrijk dan bij de radio, omdat je daar geen visuele versterking van het gehoorde hebt, d.w.z. het zien bewegen van de monden. Voorbeeld bij de radio: Maartje v. Wegen bij “De Klassieken” (“u luist na d’ksieken” of “..kest, ‘nleinvan” (= u luistert naar De Klassieken/.. orkest, onder leiding van)
Ik zou “eens” stemmen als het radiopresentatoren betreft.
G.W.M.de Kok - geplaatst op 08 november 2011
De te vlugge sprekers zijn meestal moeilijk te volgen en het is erg irritant en zeer vermoeiend om naar te luisteren. Zeer vaak slikken ze ook nog vooral het laatste gedeelte van een zin in, waardoor er helemaal geen touw meer aan vast te knopen is.Jammer, want grote groepen missen op die manier veel vaak nuttige informatie, die de sprekers toch waarschijnlijk aan zo veel mogelijk mensen willen geven. Zo zullen ook veel mensen afhaken en niet meer luisteren, ook niet naar de radio, waar ook nog de lichaamstaal gemist wordt, die vaak nog wat aanvult op het gerebbel van de spreker(ster).
M. Stevense - geplaatst op 08 november 2011
Nederlandse presentatoren spreken over het algemeen veel te snel en te oneschaafd. Men ratelt maar wat. Van articuleren en woorden volledig uitspreken hebben de meesten nog nooit gehoord. De meeste presentatoren spreken een lelijk Hollands dialect in plaats van Algemeen Nederlands.
Men kan iets leren van bijvoorbeeld de nieuwslezers van de VRT; Marine Tanghe en Jan Becaus en vele anderen die programma’s presenteren bij de twee Vlaamse zenders.
Ik ben in Nederland geboren en heb altijd in Nederland gewoond; maar veel programma’s van de Nederlandse zenders zijn alleen te volgen met ondertitels.
Het zou helpen als de helft van de nieuwslezers bij de NOS vervangen zouden worden door Vlamingen.
Henk van Faassen - geplaatst op 07 november 2011
Als voorstander van ‘inhoud boven vorm’ ben ik het eens met de stelling dat sprekers in de media vooral rustiger moeten praten. Het afratelen van een tekst die in een bepaalde snelheid op het ‘automatische spiekbriefje’ voorbij schuift is een vormkwestie die aangeeft hoe dynamisch het bepaalde programma belooft te worden.
Overigens zijn er meer verbeteringen bij de presentatie noodzakelijk. Ik denk daarbij aan een zogenoemde aftiteling waarbij de presentator zijn stem laat zakken en in een onduidelijk gebrom de inhoud van het voorafgaande nog eens weergeeft. Daar bij roept hij dit was ‘Piet’, en herhaalt nog even ‘Piet Praatjens, onze verslaggever ter plaatse’
Philippe-Henri van der Laan - geplaatst op 07 november 2011
Mijn antwoord is JA, hoewel ik, buiten het NOS-journaal op Internet, nooit naar TV kijk. Andere nieuwsuitzendingen beluister ik uitsluitend op de radio. Ik behoor tot het wat oudere publiek, dat behoefte heeft aan zakelijke informatie over wat er zich in ninnen- en buitenland afspeelt. Gezien de vaak moeilijke stof is hier een rustige presentatie gewenst.

Onrustige reclamespots in mitrailleurstempo van spraak en beeld beschouw ik niet als nuttige informatie maar als commerciële hersenspoeling.

Wel heb ik begrip voor het jongere publiek, dat zich graag met gezellige, snelsprekende babbelaars identificeert.
Ruth - geplaatst op 06 november 2011
Ook radiopresentatoren moeten langzamer spreken. Het is vermoeiend en niet prettig om naar te luisteren. Wat erger is, is dat mensen die het Nederlands als tweede taal spreken of van wie het gehoor niet optimaal is, door ratelende radiosprekers worden buitengesloten.
Frans Lammerts - geplaatst op 05 november 2011
Ik begrijp de bezwaren, maar ik persoonlijk geniet steeds van de vaart die Matthijs van Nieuwkerk in zijn programma maakt, niet in het minst door zijn vermogen om in zeer korte tijd zeer veel compacte informatie te verschaffen, en met eenzelfde snelheid in een gesprek tot de kern te komen.
Karel - geplaatst op 05 november 2011
Matthijs haalt zijn grootste snelheid met voorlezen. Paul suggereert dit door veel te hakkelen, effectieve overdracht daardoor veel lager. Belangrijkste reden voor onverstaanbaarheid is het achtergrondgeluid waar ze allemaal overheen moeten schreeuwen. (belletjes,pauken,trompetten). Jonge oren worden ook oud, maar dan hoor je niet meer tot de doelgroep blijkbaar. Opmerkelijker nog: Matthijs irriteerde zich laatst ergens aan? Ik erger me niet meer. Het brein past zich niet aan de taal aan.
Sam Rozemond - geplaatst op 04 november 2011
Net als instrumentale muziek en redenaars- of vertelkunst zijn talkshows doorgaans gebaat bij tempowisselingen in plaats van een vaste dreun of constant snelvuur.
roddy zecha - geplaatst op 29 oktober 2011
Als je gehoor geen 100% meer is kun je snel-sprekers minder goed verstaan en mis je belangrijke uitspraken.
Een ontspannend progrmma is inspannend om goed te volgen