Hom of kuit

Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.

Noem geesteszieke ‘cliënten’ weer ‘patiënt’

Een zieke die voor de genezing van zijn kwaal hulp zoekt bij een dokter heet een 'patiënt', behalve als die kwaal niet lichamelijk maar geestelijk is. Dan heet hij 'cliënt'. Is dit onderscheid, dat we van de Amerikanen hebben overgenomen, wenselijk? Of kunnen geesteszieken beter weer 'patiënt' genoemd worden?

Voorstander

Het idee om lijders aan een geestelijke kwaal ‘cliënt’ te noemen, komt vast niet van een dokter. Want een dokter, een echte dokter, beschouwt zichzelf niet als een winkelbediende, die zijn klantjes naar de mond praat en zijn missie geslaagd acht als ze, met achterlating van zo veel mogelijk geld, gelukkig weghuppelen. Een dokter probeert lijdenden van hun kwaal te genezen, zoals een docent probeert zijn leerlingen iets te leren.

De nieuwe term komt waarschijnlijk ook niet van de geesteszieken zelf. Uit Amerikaans onderzoek blijkt tenminste dat zij een grondige hekel hebben aan cliënt. En dat is helemaal niet zo gek. Want de term cliënt accentueert het vrijblijvende karakter van het ziektebeeld. Alsof de geesteszieke zich afvraagt of hij nu eens een Nespresso-apparaat of een stukje depressiemanagement zal inkopen. Eigenlijk is dat hele cliënt een miskenning van de ernst van geestelijk lijden, en dus denigrerend. Geen wonder dat de minister minder voor cliënten wil uitgeven dan voor patiënten.

Tegenstander

Het is niet voor niets dat in de geestelijke gezondheidszorg de term patiënt is vervangen door cliënt. Juist geesteszieken – alleen dat woord al – hadden en hebben het meest te lijden van discriminatie. Om dat in te zien hoef je alleen maar de gevoelswaarde van woorden als gek, waanzinnig, krankzinnig en ja, ook geesteszieke, te proeven. Hoe minder mensen met een geestelijke afwijking gemedicaliseerd worden, hoe beter. De term cliënt kan daarbij helpen.

Maar er is meer. Patiënt betekent niet alleen 'lijder' maar ook 'iemand die iets ondergaat'; het woord benadrukt dus de passieve kant van de zieke. En dat is in het geval van de meeste geesteszieken niet alleen contraproductief maar ook onterecht, omdat zij wel degelijk zelf iets aan hun toestand kunnen doen. De behandelaar is iemand die het genezingsproces hoogstens begeleidt en ondersteunt. Beter worden doe je zelf. Nu we weten hoeveel patiënten zelf kunnen doen, ook als hun klachten van lichamelijke aard zijn, kunnen we beter juist ook hen 'cliënt' gaan noemen.

Wat vindt u ervan?

Moet het woord cliënt uit de geestelijke gezondheidszorg verdwijnen? 

 

---

Een stemming over deze stelling onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:

Totaal 295 stemmen

Ja, het woord cliënt moet uit de geestelijke gezondheidszorg verdwijnen.

(244 stemmen, 83 procent)

Nee, het woord cliënt hoeft niet uit de geestelijke gezondheidszorg te verdwijnen.
 

(51 stemmen, 18 procent)

Er kan niet meer gestemd worden op deze stelling

Deel dit via

Meningen van bezoekers - Er zijn 38 reacties

• Riek - geplaatst op 19 december 2011

  Als je lijdt aan een ziekte ben je patiënt. Bij alle soorten aandoeningen. Of het nu om alzheimer, manisch depressieve stoornis, astma, schizofrenie, of multiple sclerose of diabetes 1 gaat. Als patiënt lijd je onder de ziekte want de meeste nare ziekten zijn niet te genezen, die moet je in principe accepteren.  Je acceptatie kan samengaan met het ontwikkelen van ziekte-inzicht. Je kunt zoeken op internet, een training volgen zoals psycho-educatie of leren ‘huffen’ (bij chronische bronchitis) en je kunt informatie uitwisselen met lotgenoten.
  Je lijden is niet helemaal op te heffen maar vaak wel te verlichten, te hanteren. Daarom kom je, net als de meeste patiënten, in actie en je wordt cliënt of klant. Bijvoorbeeld van een longarts, psychiater, neuroloog, diëtist, psycholoog, verpleegkundige. Dus van een professional die jou tegen betaling hulp biedt. Het komt voor dat zo iemand een bondgenoot blijkt te zijn, die met zijn professionele ervaring jouw ervaringsdeskundigheid weet aan te vullen.
  Voor je autonomie als patiënt zijn en worden procedures ontwikkeld: je mag je eigen dossier inzien, er dingen in veranderen, meeschrijven aan je behandelplan, bijvoorbeeld. In die zin ben je klant, zoals je ook de renovatie van je badkamer mag bepalen, terwijl de professional de goede foefjes weet te verzinnen.

• Mirzoza - geplaatst op 19 december 2011

  Geachte hom èn kuit,

  Allereerst dient te worden aangetekend dat er geen verschil bestaat tussen ‘geesteszieken’ en mensen met een fysieke aandoening, aangezien alle stoornissen gelokaliseerd zijn in het lichaam. Bij ‘geesteszieken’ is er sprake van een mankement in het stofwisselingsproces in de hersenen, primair veroorzaakt door ontstekingen. Daarom dienen psychoses in de toekomst met ontstekingsremmers, met name acetylsalicylzuur, te worden behandeld.
  Het woord ‘patiënt’ getuigt van een onderdanige positie van de zieke, op wie naar hartenlust geëxperimenteerd mag worden met peperdure medicijnen die de meest verschrikkelijke bijwerkingen met zich meebrengen, waaraan de zieke voortijdig zal sterven. ‘Cliënt’ is dus zonder meer te prefereren, omdat dit woord recht doet aan een situatie waarbij de zorgvrager als een klant wordt behandeld die de vrijheid heeft kritisch te zijn, zijn voorkeur mag hebben voor een bepaalde zorgaanbieder en gerechtvaardigd is een klacht in te dienen of zelfs een rechtszaak te voeren indien fouten zijn gemaakt of onvoldoende kwaliteit wordt geleverd.

  Nochtans is de keuze tussen ‘patiënt’ dan wel ‘cliënt’ minder relevant dan de benaming van de zorgverlener. Het woord ‘arts’, onder andere afgeleid van archos – Grieks voor aanvoerder – suggereert dat de geneesheer het voor het zeggen heeft, en niet de cliënt zelf. Dossiers en aantekeningen van (telefoon-)gesprekken kunnen dan zonder toestemming van de cliënt worden uitgewisseld tussen behandelaars, terwijl de cliënt geen enkele notie heeft van de inhoud.
  De term ‘dokter’ werkt eveneens verwarring in de hand, aangezien iemand die gepromoveerd is de doctorstitel behaalt, de hoogste academische graad. Niet iedere ‘dokter’ hoeft echter per se zelfs maar een standaard academisch niveau te bezitten. Er bestaan ook in dit millennium schrijnende voorbeelden van kwakzalvers en prutsers.
  Ergo: de woorden ‘arts’ en ‘dokter’ dienen definitief uit het medische circuit te verdwijnen. In plaats daarvan wordt de term ‘geneeskundige’ geïntroduceerd. De betekenis van de geneeskundige loopt parallel aan die van de verpleegkundige. De taak van de geneeskundige bestaat uit het opstellen en deels uitvoeren van een behandelplan. Die van de verpleegkundige uit het evalueren en het eveneens deels uitvoeren van dit behandelplan. De geneeskundige is zich ervan doordrongen dat hij zonder de inbreng van de verpleegkundige geen goede terugkoppeling krijgt over de mate waarin de ingezette behandeling resultaten oplevert. Nota bene: zonder de verpleegkundige kan de geneeskundige überhaupt niet functioneren!

  Helaas bestaan er geneeskundigen die zichzelf ver verheven voelen boven de overige zorgverleners. Ik stel voor de term ‘geneeszakken’ voor hen te reserveren. De geneeszakken zijn de eed van Hippocrates uit het oog verloren, streven uitsluitend hun eigen (financiële) belangen na, hebben opgeblazen ego’s die exploderen bij ieder kritisch geluid en onderhouden nauwe ongezonde contacten met de farmaceutische industrie.
  Het bekendste synoniem van ‘geneeszak’ is ‘pillenmaffioos’. Het was de pillenmaffia die miljoenen ‘geesteszieken’ en parkinsonpatiënten over de gehele wereld decennialang onnodig schadelijke antipsychotica heeft voorgeschreven, terwijl er een zeer goed alternatief voorhanden was.

  
  Met vriendelijke groet,

  Mirzoza.

• Bert Vermeer - geplaatst op 18 december 2011

  Er zijn weinig mensen die opzettelijk - geestelijk dan wel lichamelijk - ziek worden. Je heb het of het overkomt je. Ik zie dus niets stigmatiserend in het woord “patiënt”. Je hebt iets dat gezonde mensen niet hebben en de medische wetenschap is ervoor om je daaraan te behandelen. En medici behandelen mensen die aan iets lijden. Dat is wat het woord “patiënt” in dit verband betekent. .

• Toon van der Aa - geplaatst op 18 december 2011

  De term ‘geesteszieke’geeft al lading door zijn associatie met een raaskallend en hulpeloos hoopje mens, terwijl de vraag van naamgeving zich ook voordoet voor de taltijkere andere gebruikers van de ggz (geestelijke gezondheidszorg), die bijvoorbeeld buiten hun werktijd een dergelijke medische behandeling ondergaan, of krijgen, of volgen—of eh, genieten?
  De introductie van de term ‘cliënt’ en de oprichting van de Cliëntenbond als belangenvereniging voor ggz-gebruikers was indertijd (jaren ‘70)* welgekozen en emanciperend. De discussie over die terminologie is echter binnen de gekkenbeweging, pardon cliëntenbeweging nooit weg geweest. Ikzelf sta nog steeds op menige lotgenotenteen als ik mijn voorkeur uitspreek voor ‘patiënt’. Maar mijns inziens heeft de nadruk op mondigheid en zelfwerkzaamheid nu wel lang genoeg geduurd; met een beroep daarop zijn zelfs mensen door hulpverleners en sociale omgeving in de steek gelaten en onrechtvaardig in gebreke gesteld, is het oude “nou maar eens flink zijn zeg” in nieuwe vorm teruggekeerd. Daarom is het tijd om de nadruk weer eens op het onvrijwillige en lijdensaspect te leggen en de term ‘patiënt’ in ere te hetstellen; dat dit niet per se synoniem is met passivitet of onmondigheid weten we toch van onze eigen bezoekjes aan huisarts, tandarts en fysiotherapeut (hoewel het bij de tandarts niet meevalt wed zo’n woow in je wek)?

  * De ‘voorstander’ van Frank Jansen kent de geschiedenis niet helemaal: dat ‘cliënt’ kwam wel degelijk van toenmalige ‘patiënten’, zij het natuurlijk niet tíjdens maar tússen periodes van psychoses of andere acute geestesziektes—want nee, FJ, wij zijn niet 24-7 gek hoor.

• Wim Voortman - geplaatst op 15 december 2011

  Karel Post legt heel duidelijk uit dat de termen ‘patiënt’ en ‘cliënt’ inmiddels door de psychiatrische/psychotherapeutische praktijk geijkt zijn. Dat lijkt me vooral voer voor vakgenoten, maar wat er ook van zij, het neemt niet weg, dat het voornaamste argument voor het gebruik van ‘cliënt’ destigmatisering was of is. De discussie over de keuze tussen ‘klant’ of ‘cliënt’ is in dat opzicht ook heel aardig en misschien wel verhelderend: een winkel heeft klanten, een advocaat cliënten. Lekker chic doen dus, of op zijn minst interessant. En over een poosje mag er waarschijnlijk voor ‘cliënt’ weer een nieuwe term verzonnen worden, want dan overheerst ook voor dat woord vooral de negatieve connotatie. Laat een patiënt daarom maar gewoon een patiënt blijven heten, wat de kwaal ook is. De meeste diabetici zijn tenslotte ook uiterst ambulant (zowel in hun dagelijks leven als in hun behandeling), maar ik heb nog nooit iemand een ‘suikercliënt’ horen noemen.

• Carianne van Harten - geplaatst op 15 december 2011

  Toch patient, je bent immers ziek in je hoofd.
  Waarom ik reageer? Ik vind de argumenten van tegenstander erg storend: beter worden doe je zelf?? Ga er maar aanstaan. Je vecht je die immense berg op en valt net zo hard weer terug. Heb je kennelijk niet hard genoeg gevochten?

• Karel Post - geplaatst op 13 december 2011

  De discussie over de vraag of we de term “patient” of “client” zouden moeten gebruiken, vindt zijn oorsprong in de ontwikkeling van de geestelijke gezondheidszorg sinds de vijftiger jaren. Vanaf het moment dat de ambulante geestelijke gezondheidszorg als concept zijn intrede doet (uiteindelijk resulterend in de oprichting van een landelijk dekkend netwerk van RIAGGs) komt ook de term “client” in zwang. De opkomst van de ambulante geestelijke gezondheidszorg werd op haar beurt mede mogelijk gemaakt door de snelle ontwikkelingen in de psychologie, de toepassing van kennis ervan op het beinvloeden van neurotisch en problematisch menselijk gedrag, de opkomst van de psychotherapie, de ontwikkeling van allerlei trainingen, geworteld in de psychologie en de sociale psychologie. Daarmee werd ook een breder deel van de bevolking bereikt dan in de traditionele psychiatrie die tot dat moment vrijwel uitsluitend in grote psychiatrische instituten of bij vrijgevestigd psychiaters was ondergebracht. 
  Voor de ambulante geestelijke gezondheidheidszorg was de term “patient” een misplaatst begrip. Het begrip “client” verwees naar een actieve afnemer van zorg, naar actieve participatie in het genezings- en helingsproces, naar een coproductie tussen hulpverlener en hulpvrager, naar een zekere mate van gelijkwaardigheid. Bovendien was het een destigmatiserende term want ondanks alle moderne ontwikkelingen ligt er zelfs nu nog altijd een taboe op psychiatrische problemen, vergelijkbaar met het taboe op pornografie. Er is een tijd geweest dat ook psychiatrische patienten in bepaalde kringen meer als client gezien werden, met name in wat sociale psychiatrie is gaan heten. De term “client” is ook gebruikt om het verschil in aanpak, in ideologie tussen de ambulante zorg en de instituutspsychiatrie aan te duiden. De term speelde dus ook een rol in de iedeologische strijd tussen de beide kampen. Sinds de jaren negentig zijn de sectoren naar elkaar toe gegroeid, resulterend in een groot aantal fusies.

  Na de fusies tussen de RIAGGs en de psychiatrische intituten is de discussie in het veld zelf allang beslecht. Binnen de sector heeft men het over “psychotherapeutische clienten” en “psychiatrische patienten”, een dichotomie in de zorg die algemeen geaccepteerd is. Daarmee is zowel de term “client” als “patient” geijkt. In de organisatie van de zorg vinden we dat ook terug. Een organisatie als PsyQ richt is uitsluitend op problematiek die met psychologische methodieken aangepakt kan worden. PsyQ is mede opgericht en losgekoppeld van de psychiatrische instituten om het hardnekkige taboe op psychische en psychiatrische problemen te omzeilen.

  Conclusie: de vraag of we van “patient” of “client” zouden moetne spreken is door de sector zelf allang opgelost. Het ontstaan en gebruik van beide begrippen dient besproken en begrepen te worden in de context van de ontwikkeling van de geestelijke gezondheidszorg. De cultuurhistorische en cultuursociologische aspecten van dit begrippenpaar, deze dichotomie, verdient aparte bespreking.

  Tot slot: is er een studie naar de meer algemene aspecten van het begrip “client”?
  Een winkelier heeft klanten, een advocaat clienten. Zijn ouders de clienten van het onderwijs? Waar komt het begrip clinetgericht of klantgericht vandaan? Clienten is “deftig” voor klanten, bourgeois en “managementspeech”. 
  

• Lau Kanen - geplaatst op 10 december 2011

  Als alleen patiënten, alias geesteszieken, op voorzieningen in de geestelijke gezondheidszorg een beroep zouden mogen doen, zou de geestelijke gezondheid en de zelfredzaamheid van onze bevolking enorm toegenomen moeten zijn. Dan zouden de kosten van de geestelijke gezondheidszorg misschien ook wel met een kwart tot de helft dalen. Met andere woorden: veel mensen hebben soms psychologische, psychotherapeutische of psychiatrische hulp nodig, maar het zijn lang niet allemaal patiënten, laat staan geesteszieken. Dat stempel is vaak veel te zwaar en er kleeft een connotatie van ontoerekenbaarheid aan.

• Lode Vlayen - geplaatst op 10 december 2011

  Een klant is voor een winkel, een warenhuis, een doodgewone verkoper. Ambachtsliedendus.
  Een cliënt ben jde bij een bank, een deurwaarder, een advocaat. Dienstenaanbieder. Maar daar reken ik geen psychotherapeut bij (dat behoort tot de geneeskunde)
  Een patiënt heeft het geestelijk en lijfelijk te verduren.

• Etienne Stekelenburg - geplaatst op 09 december 2011

  Het woord ‘Cliënt’ riekt naar aandeelhouders, zo veel mogelijk winst maken en naar de zorgmarkt. 

  Het woord ‘Patiënt” geeft het gevoel van zorgen voor iemand die minder mazzel heeft en een beroep doet op hulpverleners. Artsen worden tenslotte ook geen zorgverkopers genoemd.

• Monique van Eeden - geplaatst op 09 december 2011

  1. Ik heb namens mijzelf “eens” gestemd. Het woord “patiënt” geeft aan dat wij te maken hebben met een medemens die Ziek is en derhalve Zorg nodig heeft. En niet een consument, die ook met minder genoegen kan nemen.
  2. De Cliëntenraad van Brijder Verslavingszorg zou echter “oneens” stemmen, omdat het woord “cliënt” aangeeft, dat we niet te maken hebben met een passieve lijder, maar met een mens die autonoom is en de regie heeft over zijn eigen herstelproces.

• Lex van Boetzelaer - geplaatst op 07 december 2011

  Het woord cliënt geeft voor mijn gevoel een hierachische gelijkheid en onafhankelijkheid aan, terwijl daar bij de dokterbezoekers in de meeste gevallen geen sprake van is. In werkelijkheid verwacht de patiënt een dokter met gezag en niet een dokter die samen met de patiënt eens gaat overleggen wat er nou eigenlijk aan de hand zou kunnen zijn. Voor mij is het dus ‘patiënt’.

• Bob - geplaatst op 06 december 2011

  Het wordt steeds doller met alle omtrekkende bewegingen om vooral niemand te kwetsen. Laten we gewoon de dingen bij de naam noemen.Of iemand lichamelijk of geestelijk ziek is,hij/zij(!) blijft ziek,dus is het(!) een patient(e). Jaren geleden is de term “geestelijk gehandicapt” al bedacht voor “achterlijk” en het Mongooltje is ook al
  afgeschaft. Dat is toch genoeg.

• Rob Jamin - geplaatst op 06 december 2011

  De term “cliënt” heeft veel kwaad aangericht. Aandoeningen van de geest, inclusief verslavingen, zijn ernstige ziekten, die net zulke serieuze aandacht en behandeling verdienen als lichamelijke kwalen. Wanneer de minister een eigen bijdrage zou vragen voor een blinde-darmoperatie of een kuur voor longontsteking, zou het land te klein zijn. Het is al in andere reacties gezegd: het woord patiënt staat voor “lijder” [overigens niet via het zelfstandig naamwoord patientia, maar via het tegenwoordig deelwoord patiens van patere]. Ziekte is niet een artikel dat je vrijwillig uitkiest en waarmee je naar een (hulp)aanbieder loopt. Cliënt is een onverdiend eufemisme.

• Greetje de Wit - geplaatst op 06 december 2011

  Ik ben zelf een ‘cliënt’ maar als men dit woord tegenover mij gebruikt, zeg ik onmiddellijk het Nederlandse woord klant om te laten horen hoe dom dit woord is. Maar dat woord mag ik dan weer niet gebruiken van de hulpverlening want “wij zijn geen winkel”.
  Wikipedia zegt: Patiënt komt van het Latijnse patientia, dat lijden, dulden, volharding of geduld betekent.
  Alle vier de begrippen zijn zowel op de lichamelijk als op geestelijke gezondheid van toepassing. Voorals als vrager van geestelijke gezondheidszorg heb je erg veel geduld nodig, niet alleen vanwege je ziekte maar ook vanwege de zorgverleners.
  Bovendien, als ik geestelijke gezondheidszorg nodig heb, ben ik ziek, dus een patiënt. Waarom zouden we een tweedeling maken in de zorg?

• Melchior van Velzen - geplaatst op 06 december 2011

  Wanneer stoppen jullie nou eens met die onzin van Frank Janse? Heeft die man nou werkelijk niets beters te doen?

• Rita - geplaatst op 05 december 2011

  Iemand met een geestelijke aandoening is patiënt. Je raadpleegt iemand in de gezondheidszorg, dus patiënt. En alleen al het idee dat het, zoals bovenaan het stukje staat, uit Amerika is overgenomen is 100% reden om niet het woord cliënt te gebruiken. Wanneer ga Nederland weer eens zelfstandig denken over zijn doen en laten en dus ook zijn woorden?

• Marjolein - geplaatst op 04 december 2011

  Weg met dat woord! Als geestelijk zieke ben je inderdaad ziek. We moeten af van dat stomme onderscheid. Dat maakt dat geesteszieken zich nog steeds ‘gek’ voelen!
  Ik zou een miooie uitspraak van Kees van Kooten willen omdraaien: psychisch is altijd fysiek!

• Hein - geplaatst op 04 december 2011

  Als klant kun je gaan loven en bieden en ook hoppen als het aanbod je niet bevalt.
  Daar is in de geestelijke gezondheidszorg weinig plaats voor, dus is he woord patient beter op zijn plaats.

• Andre - geplaatst op 03 december 2011

  In de geestelijke gezonheidszorg is m.i. het woord CONFIDENT (iemand die zijn vertrouwen aan een behandelaar of begeleider schenkt) het meest op zijn plaats.
  (Client benadrukt de zakelijke relatie, patient het ziek-zijn. Beide zijn hier minder van toepassing.)

• Henk van Haandel - geplaatst op 03 december 2011

  Je zou als criterium de Zorgverzekeringswet kunnen nemen. Wie daaronder valt is patiënt van tandarts, diëtist, psychiater enz. De woorden “gek”, “krankzinnig” enz. zijn allemaal uit het officiële vocabulair verdwenen, dus dat is geen argument. Inderdaad wordt de psychiatrisch patiënt verondersteld mee te werken aan de eigen genezing, maar dat geldt ook voor de patiënt van de fysiotherapeut of de huisarts.

• Riejet - geplaatst op 02 december 2011

  Zowel de term patiënt als cliënt dient te blijven: zij hebben verschillende functies en betekenen niet hetzelfde. Het woord patiënt past in een medische context: waar het gaat om een zieke die behandeld wordt door een dokter en voor zijn ‘genezing’ in zekere mate afhankelijk is van de kennis en de kunde van deze medicus. De cliënt is de ‘klant’ die bepaalde zorg, verzorging of therapie koopt en een veel minder ‘ondergeschikte’ positie inneemt.
  Ik ben me ervan bewust dat er een grijs gebied zit tussen deze twee, maar ik denk dat het voor de duidelijkheid goed is, het woord patiënt te bewaren voor een medische positie waarin iemand verkeert.
  Zo kan iemand die zowel door een psychiater als door een psycholoog wordt gezien voor de eerste patiënt en voor de tweede cliënt zijn.

• herman - geplaatst op 02 december 2011

  Cliënt was misschien OK in de jaren 60, toen een geesteszieke nog een gek was, al beweerde hier en daar toch al iemand van niet. Als ik nu zeg dat we nog «nauwelijks» verschil maken tussen gewone - en geesteszieken dan krijg ik de goegemeente van de jaren 10 al over me heen. Waarom zouden we de behandelde dan nog een andere naam geven.

• Claudia - geplaatst op 02 december 2011

  Laten we op zoek gaan naar een nieuw woord voor dit begrip zodat niemand zich gediscrimineerd voelt. Waarom niet via het tijdschrift Onze Taal of via e-mail?

• eline - geplaatst op 02 december 2011

  Ik ben het niet eens met de stelling dat geesteszieken, wat een verwerpelijk woord, zelf veel aan hun situatie kunnen doen. Net zo goed als je fysiek ziek kunt zijn, kun je ook psychisch of psychiatrisch ziek zijn.
  Dat kan door allerlei biologische problemen ontstaan, problemen die je niet kunt ‘willen veranderen’. Vaak, meestal zijn er medicijne bij nodig. Denk hierbij aan bijnieraandoeningen of andere hormonale storingen die niet onderkend worden. Veel mensen in de psychiatrie opgenomen, blijken een fysieke oorzaak te hebben voor hun psychische problemen.
  Kijk naar het PSST-syndroom, soldaten uit oorlogsgebieden. Allemaal sterk verhoogde stresshormomen. Daar kan de medicatie echt wel iets aan veranderen, het is niet zo dat deze mensen zelf ‘kunnen veranderen’. Ze hebben hulp nodig en dat kan gepaard gaan met medicatie.
  M.a.w. een cliënt is een klant, een zieke een patiënt.

• Mary W. Aarden - geplaatst op 02 december 2011

  Zelf werkzaam in de zorg, op velerlei terrein, zowel somatisch, als psychogeriatrisch als psychiatrisch, heeft “cliënt” voor mij altijd aangevoeld als een buitengewoon gekunstelde betiteling. Mensen die onder medische behandeling zijn, zijn patiënten.  In verpleeghuizen kiest men voor de naam bewoners, en daar kan ik nog wel mee leven maar nee, cliënten horen m.i. niet thuis in de gezondheidszorg, ook niet als dat de psychische zorg is. “Patiënt” is toch ook geen scheldwoord?  Waarom dan een eufemisme gebruiken?   
  “Cliënt” is voor MIJN gevoel een zakelijke term. Laten we die juist NIET binnenhalen in de zorg; die verzakelijkt al veel te veel….

• Steven Prost - geplaatst op 02 december 2011

  Als het bij cliënt om de woordbetekenis gaat betreft dit in het Frans zowel patiënt
  als klant. Niets mis mee dus.Maar bij clietèle gaat het om zowel klanten als cliënten.
  Daar zit wat in. Bij wat al genoemd is voeg ik de benaming bajesklant toe. Geen
  patient dus…
  Toch is het eenvoudig: patiënten hebben verzorging voor hun geestelijke en
  lichamelijke toestand nodig. Dat bij die verzorging in de daarvoor bestemde
  instellingen ook zakelijk, dus verstandig wordt gehandeld staat buiten kijf. Maar
  wanneer ziekte en leed de mens overkomt en medelijden, meeleven en herstel
  gerichte hulp aan de zieke geboden dient te worden wil en behoort deze mens niet
  als klant behandeld te worden.

     
   

  
  

• MariannevT - geplaatst op 02 december 2011

  Ik ben het eens dat het weer patiënt moet worden. Nu het cliënt heet heeft de politiek ook het idee dat je ervoor kiest om deze zorg als klant af te nemen en is dit uit de basisverzekering gehaald. Bij patiënt is het duidelijker dat er niet voor gekozen is om ziek te zijn.

• Jeroen - geplaatst op 02 december 2011

  Verdwijnen uit de geesterlijke gezondheidszorg hoeft van mij niet.
  Voor mijn taalgevoel geldt: waar een patiënt is, is een arts. M.a.w., een patiënt is iemand die onder de hoede staat van een arts, of een instelling die bestaat bij de gratie van artsen (bijv. een ziekenhuis, maar niet een bejaardenhuis). Of dat nou chirurgen of psychiaters zijn, dat doet er niet toe.
  Met nog andere woorden, als ik ziek ben, ben ik (voor mijn gevoel) nog geen patiënt.

  Thuiszorginstellingen, of bejaardenhuizen, of geestelijke verzorgingsinstellingen of wat dies meer zij, mogen wat mij betreft gerust van cliënten spreken. Nog veel liever van klanten. Want dat is een veel duidelijker woord. Cliënt was je vroeger toch alleen bij zogenaamde chique instellingen en dienstverleners, zoals bij banken of notarissen of advocaten e.d.?

• Joost Bouman - geplaatst op 02 december 2011

  De patiënt is cliënt geworden toen de zogenaamde verzakelijking en schaalvergroting optrad in de gezondheidszorg. Iemand werd de cliënt van de organisatie en daarna werd deze persoon voor de behandelaars ook ineens de cliënt in plaats van de gebruikelijke naam patiënt of bewoner. De afstandelijkheid die de naam cliënt in zich heeft is onmiskenbaar ook doorgeschoten in de bejegening. De cliënt wordt gezien als onderdeel van een protocol en daarmee is de ontpersoonlijking compleet geworden. Alle medewerkers in de gezondheidszorg zouden zich regelmatig moeten afvragen: Voor wie doe ik dit werk, voor de organisatie (cliëntgericht) of voor de betrokkene (patiëntgericht).
  Door de vaak organisatorische benadering van het werk in de gezondheidszorg is de patiënt vaak slachtoffer geworden van de cliëntgerichtheid.

• Trenke Riksten-Unsworth - geplaatst op 02 december 2011

  Voor veel mensen is de stap naar de geestelijke gezondheidszorg erg groot. Het gekke is dat mensen de term patiënt juist vaak als ernstiger zien dan het woord cliënt. Daarom zouden, verwacht ik, minder mensen de stap nemen naar de geestelijke gezondheidszorg. Wat natuurlijk jammer is, want uiteindelijk maakt het niet uit hoe je het noemt ...

• Loes - geplaatst op 02 december 2011

  Stemmen tégen cliënt betekent wat mij betreft niet stemmen vóór patiënt. Ik vind beide woorden een gruwel. We hebben het namelijk gewoon over ménsen! Ik schrijf veel voor de zorg en daar worden bejaarden, dementerenden en mensen die thuiszorg krijgen ook allemaal ‘cliënt’ genoemd. Gelukkig mag ik eraan meehelpen om dat woord uit te bannen. Het creëert alleen maar afstand.

• ES - geplaatst op 28 november 2011

  Bij de ggz-instelling waar ik werk gebruiken we op verzoek van de cliëntenraad ‘cliënt’. Zij hebben dus wel degelijk de voorkeur voor cliënt.

• Mario - geplaatst op 25 november 2011

  Een patiënt is ook een cliënt en omgekeerd. Dat mensen met een psychische aandoening dit zelf in de hand hebben, zoals bij “tegen” o.a wordt gesuggereerd doet volledig afbreuk aan de werkelijkheid. Het is net als met de stelling: ongenuanceerd, omdat het wel, niet of beiden zal gelden.
  Om er tegen te zijn vanwege de statistieken is naar mijn mening, zo onnadenkend en doet zodanig afbreuk aan de problematiek, dat dit alleen kan voortvloeien uit een vorm van politieke- en/of managementlogica.
  Overigens past het zwart/wit denken, dat mede door stellingen als in deze vorm wordt bevorderd, aan te sluiten op de cultuur waarin wij zijn terechtgekomen en waar wij het “polderen” hebben losgelaten.

• Henk - geplaatst op 23 november 2011

  Iemand die zich in de gezondheidszorg cliënt wil laten noemen is een patiënt. Die heeft een ernstig gebrek, waar met goede zorg nog wel iets aan te doen is. De eerste zorg bij de behandeling van een cliënt is de kassa te laten rinkelen, bij een patiënt is dat voor genezing zorgen.
  En het is maar goed dat we de geesteszieken van de niet-geesteszieken kunnen onderscheiden - discrimineren heet dat met een mooi woord - anders zouden er nog veel meer zieken onverzorgd rondlopen. Dat gaat niet aan.
  Om de nuance aan te geven zou ik zeggen, dat een dwangmatige bezoeker van een psychiater - die zeker ook een patiënt is - als cliënt mag worden beschouwd. Zo’n gesprek tegen meestal niet geringe kosten en alleen om een prettig gevoel aan over te houden is te zeer een aspect van de ‘belevenis-economie’ om de term cliënt niet passend te verklaren.

• bart - geplaatst op 23 november 2011

  Het enige waar dergelijke newspeak op den duur tot leidt is de devaluatie van het nieuwe woord. ‘Maatregel’ staat tegenwoordig gelijk aan ‘straf’, ‘teleurgesteld’ is het nieuwe ‘boos’ en ‘advies’ is ook niet meer wat het is geweest sinds één of andere malloot de term ‘bindend advies’ heeft uitgevonden. Wat helemaal geen advies is. De term ‘client’ is ook al druk bezig om synoniem voor ‘gek’ te worden.

  Daarnaast drukt de term ‘cliënt’ de term ‘patiënt’ nog verder in het negatieve hokje van ‘zielige, passieve, onzelfstandige zorgafnemer’, omdat een cliënt blijkbaar wel zelf onderdeel van het proces is. Terwijl we er juist naar toe moeten dat elke patiënt naar eigen vermogen actief deelneemt aan zijn zorgproces, zonder onderscheid. Maar het blijft wel een patiënt, wel iemand die hulp nodig heeft.

  Kortom: noem het beestje bij zijn naam en laat andere woorden met rust. Doe liever iets om het imago van het oorspronkelijke woord te verbeteren.

• Frans - geplaatst op 23 november 2011

  Of cliënt moet verdwijnen, weet ik niet. Overigens hoor je ook de term ‘psychiatrische patiënt’. Als het om geestelijke kwalen gaat, heb je blijkbaar zware gevallen (de patiënten) en de lichte gevallen (de cliënten). Als ik naar de psycholoog/psychiater moest, zou ik toch liever ‘cliënt’ genoemd willen worden, hoe steriel dat ook klinkt.

  ‘Cliënt’ is een eufemisme. Daarop zijn wel dol in Nederland. Beroepen, zaken of kwalen veranderen nauwelijks, maar de benamingen daarvoor wel. Misschien is het tijd voor alweer een nieuwe (overkoepelende) term voor ‘patiënt’ en ‘cliënt’?

• etje verhagen - geplaatst op 23 november 2011

  Met het woord ‘cliënt’ doe je geen recht aan het ongewilde lijden dat veroorzaakt wordt door psychiatrische of psychische aandoeningen. Het lijkt of je ook iets anders zou kunnen ‘kopen’ als je daarvoor zou kiezen.
  Helaas is dat niet de realiteit, was het maar zo, dan zouden veel mensen zeker niet langer in een depressie of psychose willen blijven, zo prettig is het daar niet!
  En wat betreft die passiviteit: van een somatisch patiënt verwacht je toch ook dat hij/zij er moeite voor doet om beter te worden, dan is het toch logisch dat je dat ook van een patiënt in de ggz verwacht?