Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.

Woorddelen los schrijven minder gedogen?

Frank Jansen

Foto: Hans HogendoornOp de website van SOS (Signalering Onjuist Spatiegebruik) staan duizend foto's van teksten waarin woorddelen ten onrechte los van elkaar zijn gespeld, zoals "rij lessen" en "honden poep vrije". SOS hoopt zo de taalgebruikers een fundamentele spellingregel van het Nederlands in te peperen: wat als één woord wordt uitgesproken, moet als één woord worden geschreven. Verdient SOS onze steun?

Voorstander Tegenstander

Woorddelen los schrijven moet minder gedoogd worden.

Jazeker, die duizend foto's maken afdoende duidelijk dat het met de spelling beroerd gesteld is. Niet alleen de "fiets hersteller" gaat in de fout, maar ook journalisten die rustig "oorlogs misdadiger" schrijven.

Er is geen enkele reden om de aaneenschrijfregel overboord te gooien. Om te beginnen is hij makkelijk te leren: begin met luisteren, dan hoor je vanzelf het verschil tussen 'Ik word groot vader' en 'Ik word grootvader.' In het laatste geval ligt de klemtoon alleen op groot en is de f van vader meer verbonden met de t, zozeer dat die t wat zwakker lijkt. Bovendien schaadt het overtreden van de regel de begrijpelijkheid. Als een bedrijf 'alle 28 jarigen feliciteert', wie krijgen dan felicitaties: iedereen die 28 geworden is of 28 mensen die jarig zijn? Wat is de kwaliteit van een restaurant dat adverteert met "dag menu"?

Woorddelen los schrijven moet niet minder gedoogd worden.

Ik heb niets tegen de aaneenschrijfregel, maar in de meeste gevallen op de site van SOS vormen de losse woorddelen (bureau stoel, binnen kort) echt geen probleem. De lezer is immers gewend om opeenvolgende 'woorden' als dat nodig is ook op elkaar te betrekken. Daar komt bij dat het Nederlands bijna even uitbundige samenstellingsmogelijkheden heeft als het Duits. Nu kan SOS wel bezwaar maken tegen "harde schijven opruiming", "anti mug producten" en "amateur grizzly beer expert", maar ik weet nog niet zo zeker of de lezer zit te wachten op het correcte hardeschijvenopruiming, antimugproducten en amateurgrizzlybeerexpert. De regel kan dus beter niet rigide, maar met beleid (dat wil zeggen: met oog voor het resultaat) worden toegepast.

Het al te enthousiast toepassen van de regel doet ten slotte onvoldoende recht aan het gegeven dat de grens tussen woordgroep en samenstelling soms niet duidelijk te trekken is. Waarom schrijven we anders linkerteen maar rechter schouderblad?

Moet woorddelen los schrijven minder gedoogd worden? Een stemming over deze stelling onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:

Nee, woorddelen los schrijven moet niet minder gedoogd worden (70 stemmen, 8,6 procent):

Ja, woorddelen los schrijven moet minder gedoogd worden (744 stemmen, 91,4 procent):

Moeten we het los schrijven van woorddelen (fiets hersteller, honden poep vrij, e.d.) minder gedogen? Deze vraag van de vorige keer werd uitermate ondubbelzinnig beantwoord. In overgrote meerderheid (744 inzenders, 91,4%) vindt u dat woorddelen los schrijven minder gedoogd moet worden. Slechts 70 inzenders (8,6%) zien het liever door de vingers.