Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.
Meer aandacht op school voor zorgvuldig spreken?
Frank Jansen
In het vorige nummer van Onze Taal kruisten Jan Stroop en Marc van Oostendorp de degens over de vraag of een uniforme uitspraak wenselijk is. Stroop wees erop dat het spreken in Nederland steeds diverser wordt - hij noemde het Poldernederlands, dat onder meer gekenmerkt wordt door de uitspraak [aaj] van de tweeklank ij/ei. Volgens Stroop komt het door die diversiteit dat hij de mensen steeds minder goed verstaat. Van Oostendorp betwijfelt dat, maar interessanter is dat ook hij bepleit dat het onderwijs meer aandacht aan verstaanbaarheid besteedt. Hebben zij gelijk, en moeten leraren Nederlands mompelaars meer corrigeren?
| Voorstander | Tegenstander |
|---|---|
Ja, er moet op school meer aandacht komen voor zorgvuldig sprekenOf het nu door de extreme tweeklanken komt of niet, feit is dat het Nederlands sneller en vlakker wordt. Daarvoor hoeven we niet uitsluitend op onze oren te vertrouwen - wat voor ouderen trouwens al best hachelijk is. Het is bewezen door professor Van Heuven (zie zijn artikel 'Vervlakt de intonatie?', in Onze Taal van januari 2004). Dat zinnen met een vlakke intonatie moeilijker verstaanbaar zijn, lijkt me vanzelfsprekend. Het hogere tempo maakt dat de spreker sneller hele lettergrepen inslikt, en de medeklinkers hooguit benadert in plaats van precies uitspreekt. Beide leiden tot extra onverstaanbaarheid. Een andere aanwijzing kunnen we halen uit oude films, zoals Fanfare en Als twee druppels water, die onlangs tijdens het Nederlands Film Festival weer eens te zien (en te horen) waren. Wat spraken de spelers vroeger vóór in de mond! Geen lettergreep werd ingeslikt, en alle medeklinkers kwamen aan de beurt. Natuurlijk, zo'n spreektrant doet soms afbreuk aan een realistische indruk bij seks- en geweldscènes, maar duidelijk is het wel, ook ten opzichte van de achtergrondmuziek. En nu zou die onverstaanbaarheid nog overkomelijk zijn als Nederland in de tussentijd stiller was geworden. Maar alles wijst erop dat de openbare ruimte niet alleen voller is geworden, maar dat we per persoon ook meer lawaai produceren. Daarom moet op school weer spreekonderwijs op het programma komen, bijvoorbeeld als onderdeel van presenteren, waarbij gelet wordt op rustig en weloverwogen spreken, zonder zelfonderbrekingen of rare pauzes midden in de zin, met luide stem en voor in de mond. |
Nee, er moet op school niet meer aandacht komen voor zorgvuldig sprekenGoed, de wetenschap mag dan hebben bewezen dat we allemaal wat sneller zijn gaan praten, maar dat is nu eenmaal het ritme van deze tijd. Onderzoek heeft eveneens uitgewezen dat we sneller zijn gaan lopen. Weten we wel zeker dat er meer gemompeld wordt dan vroeger? Of kunnen we sprekers van vroeger alleen nog maar beluisteren in taalsituaties die - zeker in die tijd - serieuzer genomen werden dan nu? Verstaanbaarheid is geen zaak van sprekers alleen, maar iets wat in wisselwerking tussen spreker en hoorder ontstaat. CDA'ers vinden Balkenende niet brabbelen maar Tichelaar wel plat praten, voor PvdA'ers is dat andersom. En als het een keertje voorkomt dat we echt willen weten wat een mompelaar zegt, dan vragen we hem toch om het nog eens te zeggen? Laten we ons goed realiseren waar het spreekonderwijs in de jaren vijftig op uitdraaide. Toen werd spreekonderwijs vooral onderwijs in het vóórlezen, en niet in het helder naar voren brengen van wat je wil zeggen. Daarbij was er een overdreven beduchtheid voor zogenoemde spellinguitspraak, het letter voor letter uitspreken van woorden en zinnen zoals ze geschreven zijn. Een leerling die de zin 'Gaat hij het er eens van nemen?' uitsprak als [gaat-hij-het-er-eens-van-nemen], kreeg straf. Het moest zijn: [gatiejuturisvaneme]. Zulk onderwijs wil niemand toch terug? Het onderwijs zit er trouwens helemaal niet op te wachten opgezadeld te worden met nóg een onderwerp. |
Moet er op scholen meer aandacht komen voor zorgvuldig spreken? Een stemming over deze stelling onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:
Ja, er moet op school meer aandacht komen voor zorgvuldig spreken (104 stemmen, 88,1 procent):
Nee, er moet op school niet meer aandacht komen voor zorgvuldig spreken (14 stemmen, 11,9 procent):
Moet er op school meer aandacht komen voor zorgvuldig spreken? Daar mocht u zich de vorige maand over uitspreken. De uitslag was erg duidelijk: de overgrote meerderheid (104 stemmen, 88,1 procent) vindt dat uitspraakonderwijs moet. Slechts 14 stemmers (11,9 procent) vinden dergelijk onderwijs niet gewenst. Op het forum is de overmacht van de voorstanders nog veel groter, overigens zonder dat er veel nieuwe argumenten bij komen. Een van de weinige opmerkingen die tegenstanders maakten, is dat het zo weinig vaststaat wat de regels voor een goede uitspraak zouden moeten zijn, dat het onderwijs zich beter tot de spelling kan beperken.
Meningen van bezoekers van deze website
| Naam | Opmerking |
lol | ach je leert ut vanzelf >>>...>>> |
A. Schrage | Meer aandacht voor spreekvaardigheid verhoogt het zelfvertrouwen in spreken en het is beter te volgen wanneer iemand met aandacht en rust spreekt. |
Maurits van Friesland | Zeker moet er aandacht aan uitspraak worden gegeven op scholen. Juist door de hogere lawaargrens waar wij blijkbaar allemaal genoegen moeten nemen, wordt de uitspraak en daarmee de verstaanbaarheid steeds belangrijker. Binnen dit vak is ook een apart onderdeel 'intonatie' en 'woordaccent' bijzonder van belang. Komen we misschien eindelijk eens af van bijvoorbeeld 'normalíter'. |
Wepke Geenje | Ik heb me een Leidse R aangemeten en ik ben heel blij met dit nieuw verworven statussymbool!!! Ik maak dankbaar gebruik van dit verkapte 'nationalisme'. |
Winifred Beukers | Goed articuleren, voldoende luid spreken, correct je taal (leren) gebruiken, dat zijn basisvoorwaarden voor aanvaardbaar sociaal gedrag. Een mompelaar zou op school nooit een voldoende voor beheersing van de moedertaal moeten kunnen krijgen. Nooit. Ik heb het niet over stotteraars, maar over luie, gemakzuchtige, asociale lieden. Zorgvuldigheid heeft veel te maken met beschaving. |
M.evr. M.G.M. van Geffen | Ook op het toneel, waar tegenwoordig vaak overbodige muziek bij hoort, spreken de acteurs vlak en binnensmonds. Slechts oudere acteurs hebben nog een duidelijke intonatie. Zij articuleren duidelijk. |
bernard kulche | correctie 15-11, 1e regel: 'en wat meer labiodentalen' te vervangen door 'i.h.a. duidelijker hoorbare lingualen'. |
Hein van Huet | Aandacht voor gearticuleerd spreken met een adequaat volume is zeer gewenst. Vanzelfsprekend dient ook de nodige aandacht te worden besteed aan een zorgvuldige woordkeuze en zinsbouw. Het vermijden van accenten die de herkomst verraden, lijkt mij van minder belang. |
bernard kulche | Als het gaat om verstaanbaarheid, geef ik als op dit punt gedupeerde randstedeling de voorkeur aan de rollende r en wat meer labiodentalen, zoals bijvoorbeeld de Vlaamse tv-presentatrices demonstreren. In het Haags b.v. doet de tongpunt vrijwel niets, en wordt gecommuniceerd met de mondholte in kokhals- c.q. walgstand, waarbij de tong dus ver van het palatum verwijderd is en als een willoos stuk vlees in de vaak openhangende mond rust. Ik vind buitenlanders (Fransen, maar ook de Marokkaanse meisjes bij Albert Heijn) die Nederlands te spreken door hun aangespannen en actievere spraakorganen meestal beter verstaanbaar dan geboren Nederlanders. Van de school (uitgesproken als schoh) kan op dit punt weinig worden verwacht - daar lopen nu eenmaal modale, trendvolgende taalgebruikers rond, geen logopedisten. |
Chris Flink | Er moet zeker aandacht besteed worden aan duidelijk spreken, al was het maar voor de presentaties die de leerlingen in het vervolgonderwijs moeten geven. Straf voor verkeerde uitspraak is natuurlijk overdreven, maar het gaat mij vooral om de bewustwording dat duidelijk spreken belangrijk is, of in ieder geval kan zijn. Daarnaast stoor ik me soms aan de "Marokkaanse" uitspraak die Nederlandse jongeren overnemen. Deze manier van spreken moet wat mij betreft gecorrigeerd worden. |
| 00 |
Max van Egmond | De gemiddelde mens gebruikt zijn taal veel meer sprekend dan schrijvend. Daarom is het absurd als op school nauwelijks aandacht aan het spreken wordt gegeven. Het komt op het zelfde neer als rekenles met alleen optellen en geen aftrekken. Wàt moet dan onderwezen worden? Duidelijke articulatie - vooral het verschil tussen f en v, s en z! Verder het verschil leren horen tussen plat en correct of tussen lokaal en nationaal, zodat hij/zij in het latere leven, bij sollicitaties of spreek-jobs, weet wat wel en niet kan. M.v.E. |
Piet | Niet op de scholen moet meer aandacht worden besteed voor zorgvuldig spreken,maar de volwassenen moeten het goede voorbeeld geven,vooral sprekers op tv hebben een voorbeeldfunctie. Onaanvaardbaar vind ik het weglaten van de "n" van regen door de weersvoorspellers,het lijkt of ze hiervoor een cursus hebben gevolgd, of het is na-ape'rij maar wel heel erg storend.Dit is iets waar het Genootschap aandacht aan moet besteden. |
M.J. Coenraats | Ik vind een algeheel uniforme uitspraak niet wenselijk, maar onduidelijkheid evenmin. Het onderwijs zou m.i. aandacht moeten besteden aan 'duidelijk spreken.' |
c.holst-mekel | taal is ook muziek en vervlakking is niet verstaanbaar en maakt dof |
Paul Muylle | Ons, Vlamingen valt het op dat veel Nederlanders inderdaad lettergrepen samentrekken of weglaten; 'patient' wordt 'pchent','pastoor->pstoor' 'dossier->dochee'. Die ondertitels op televisie zijn een noodzaak geworden! |
Bert-Jan van Dongen | Onzorgvuldig spreken ligt altijd in het verlengde van een pedagogisch-didactisch slap klimaat. Waar zijn de leermeesters en leermeesteressen van vroeger? |
Cora Bekers | Ja, er moet veel meer aandacht zijn voor zorgvuldig spreken, zoals dat gebeurt in Duitsland, Frankrijk, Italië, Hongarije, en wel om sociale redenen. Het is tijdverlies en wekt irritatie om naar ongearticuleerd gestuntel te moeten luisteren, op tv, radio en elders. En asjeblieft geen randstedelijk Poldernederlands en die scherpe g waar elke buitenlander om lacht. Ik weet waarover ik het heb, want ik heb jarenlang in een internationaal milieu gewerkt. |
jaak Coudeville | Ik ben voorstander van duidelijk en juist (en mooi) spreken, van goede articulatie en correcte uitspraak dus. Er bestaat toch nog wel iets als een norm. Dat die blijft bestaan kan toch alleen maar goed zijn voor de verstaanbaarheid. En voor een algemene taal is die toch essentieel. Als leerlingen op school leren het juiste woord, de correcte vervoeging en verbuiging te gebruiken en een degelijke zinsbouw, waarom zouden ze dan de juiste uitspraak niet leren? Ik heb inderdaad de indruk dat Nederlands kinderen die kans nog nauwelijks krijgen, waardoor gemakzucht en slordigheid welig tieren. Het verdriet me tevens dat de verschillen met Vlaanderen nog groter worden o.a. door het gebrek aan hanteren van een norm in het onderwijs. Nog dit : ik vraag me af of de Nederlanders beter de vrt-nieuwsuitzending begrijpen dan de Vlamingen het NOS-journaal en of de uitspraak van het nieuwsanker er iets mee te maken zou kunnen hebben. Ik weet wel heel zeker dat Nederlanders als Geert Mak, Frits van Oostrom, Boudewijn de Groot…voor Vlamingen (ook) op het vlak van uitspraak voorbeeldig kunnen zijn. (Overigens lijkt het alsof noch Jan Stroop noch Marc van Oostendorp het Nederlands van Vlamingen kennen) |
m.h de Man | Dit lijkt mij vrij normaal,je gaat immers naar school om iets te leren. |
J. Heerma | onzorgvuldig taalgebruik, getuigt van luiheid en gemakzucht. |
| If |
Philip Delrue | Iedereen weet nu wel dat taal verandert, elke taal, dus ook elk dialect. Dat de Nederlandse standaardtaal op elk gebied aan verandering onderhevig was en is, kunnen we lezen in het prettig geschreven, inhoudrijke boek van Joop en Kees van der Horst:Geschiedenis van het Nederlands in de twintigste eeuw (1999). Maar dat betekent nog niet dat bepaalde instanties en personen niet duidelijk normerend kunnen optreden: de Taalunie, de inspectie van het onderwijs, de lerares en leraar voor de klas, de redacties van kranten, weekbladen en tijdschriften, de verantwoordelijken voor tadio- en tv-uitzeningen. Je kunt ook te verdraagzaam zijn tegenover alle taalgejandoedel, waar ook onzorgvuldig spreken toe behoort. |
Eduard Stobbelaer | Goed articuleren, voldoende luid spreken, geen ai, oa, enz. in plaats van ij/ei, oo, ee is primair een taak van de school, niet van de ouders. Veel ouders spreken nog dialect en/of een tussentaal. Ik krijg altijd kromme tenen als ik een (moedwillige) taalstuntelaar ontmoet. Ook Gooise taalmaniertjes van zogenaamd deftige, ontwikkelde dametjes en in navolging: heertjes,zijn aan mij niet besteed. |
Carolijne Versteegh | Zorgvuldig spreken bevordert de communicatie en dat lijkt me het hoofddoel van taalgebruik! Gemompel en gebrabbel (behalve bij jonge kinderen) vind ik echt weerzinwekkend asociaal. |
J.H.M.Marquenie | Met name de jeugd maar ook ouderen moet worden bijgebracht dat ze beter articuleren. |
W. van Norden | En dat betekent dus onder meer: goed articuleren. |
Mirjam Lonnee | Uit vele uitingen in diverse media en uit het taalgebruik van de mensen om je heen blijkt dat het slecht gesteld is met de taalvaardigheid van de gemiddelde in Nederland wonende burger. Zelfs onze vertegenwoordigers in de politiek hebben moeite het Nederlands foutloos te spreken. Als je het mij vraagt, is de belangrijkste oorzaak dat taallessen op scholen lijken te verdwijnen. Wat is er toch mis met 'Boom, roos, vis...', niveaulezen, om beurten voorlezen in de klas en meer lessen die het taalbegrip en de taalvaardigheid vergroten? Toen ik, jaren geleden, in de brugklas kwam, bleek ik enorm goed taalonderwijs genoten te hebben op de basisschool. De voorsprong die ik toen al had, heb ik altijd gehouden. Dat geeft toch wel aan hoe belangrijk taalonderwijs is voor kinderen op de basisschool. Niet alleen voor het goed en helder spreken van de Nederlandse taal, maar ook voor het vermogen talen te begrijpen, te analyseren, te ontleden en aan te leren. Vanzelfsprekend moet het taalonderwijs met de tijd meegaan, dus spreekonderwijs uit de jaren 50 is wat mij betreft niet aan de orde. Ik hoop echt dat het taalonderwijs in de komende jaren drastisch verbetert, al was het alleen maar omdat ik dan mijn eigen kinderen niet dagelijks bijles Nederlands hoef te geven. Een vriendelijke groet. |
T. de Poel | Alleen, hoe bereiken we dat als zelfs docenten niet meer correct spreken en formuleren? |
Fedde 'd Boarnster | Ätters is ju Sproake in Aastfräislound uutstuurwen, man in Seelterlound is ju an 't Lieuwend blieuwen. Ju fräiske Sproake fon Wangerooge is eerste in do füüftiger Jiere uutstuurwen. |
Nicole Verhoef | Ik vind dat iedereen goed verstaanbaar moet kunnen zijn. Zo hebben wij ook nog de mensen uit Friesland, ik vind dat zij ook goed verstaanbaar nederlands moeten kunnen praten. Het hoeft voor mij niet ABN te zijn, als het maar verstaanbaar is. En ik denk dat de scholen het goed genoeg doen. |
Harlan Avernier | Ik vind het jammer dat de discussie nu persoonlijk wordt, maar het is natuurlijk moeilijk praten tegen een doof oor. |
E. Hagers - van der Eerden | Ik heb vaak de grootste moeite mensen, vooral jongelui, te volgen, zeker als ze met elkaar spreken. Zelfs acteurs op het toneel zijn soms moeilijk te verstaan. Bij het toneelstuk, De Familie Avernier, ben ik in de pauze maar weggegaan, omdat ik ondanks de grootste inspanning zoveel miste dat het niet meer te doen was. |
w.hoenderdos | Taal en rekenen moeten de hoofdvakken blijven. Onverschilligheid voor goed taalgebruik is een armoede die in andere sectoren zal doorwerken. |
M. Kuipers | Op de televisie wordt vaak veel te snel gesproken. Wie moedigt dit aan? |
kees maan | Uiteraard moet meer aandacht aan het gesproken woord worden gegeven. Vooral het afgrijselijke "voor hun", "bij hun", "met hun" is helaas waarschijnlijk niet meer te stuiten als docenten, journalisten en ministers het juiste voorbeeld ook al niet meer weten te geven. |
| De discussie dreigt op een zijweg richting drijfzand te belanden. Het zijn met name de non-descripte klinkers waar ik op wil hameren. Back to the point! |
Z. Vloeiman | Wat lees ik allemaal in uw argumentatie over seks- en geweldscènes in een film als De Fanfare?? Het is ook erg makkelijk om een stemloze als Bert Haanstra er altijd weer met de haren bij te slepen. Ik ben dus tegen! |
HRM Kentie | Het'Poldernederlands' lijkt naar het Engels toe te kruipen wat de uitspraak betreft. Lelijk, die 'aay'- klanken en die, tot 'i' verworden, dubbele ee. |
Roef Kluiverboom | Mijn invloedrijke oudovergrootvader Grink stond aan de wieg van het Afrikaans. Hij miste (o.a.) een tand. Op de grote vaart ontbrak het de jongens bovendien aan gedegen zinssemantiek. Dat kun je ze niet aanrekenen, Benny. De Marokkaanse dolk waarover u het heeft is botter dan u denkt. Que Sera, Sera. |
Thorsten Krausmann | Mijn moeders oma praatte ook ongearticuleerd poldernederlands met van die non-descripte klinkers. Heerlijk vonden we het. Mijn broek begint te knellen als ik er aan terugdenk. |
anita verschoor | maar dan vooral ook op het juiste taalgebruik |
L. Verwunst | De woorden van Benny Snepvangers zijn mij uit het hart gegrepen, maar ze passen in het historische beeld van de Nederlander. Zie het als een uitgestoken hand. Polderaars zijn wij, praters, aanpassers - iets wat samengaat met onze handelsgeest. Komt een naar de VS geëmigreerde Nederlander na jaren terug in Nederland, dan spreekt hij Nederlands met een Amerikaans accent. Doe hetzelfde met een Italiaan - hij spreekt altijd met een Italiaans accent. Of zoals mijn grootvader Hobbe al zei: "wat de boer nait kent, dat vret e nait moar dat sprekt hai wèl". Hij was dan ook een succesvol handelaar in allerlei landbouwgewassen en kende zijn pappenheimers. Het is dus geen kwestie van verliezen van onze identiteit; dit ís juist onze identiteit die erin resulteert dat ook de jeugd in Utrecht probleemloos kan genieten van baklava, tahin en andere Noord-Afrikaanse delicatessen, ik zweer het je (uit het Arabisch: ouAllahi). |
Ine Kievits | Het neveneffect van onverstaanbaarheid is foute spelling. En weet men niet meer dat een woord uit syllaben is opgebouwd, dan is het spel van de korte en lange klinkers niet meer toegankelijk. Laat de relatie spelling/uitspraak bestaan en ze hebben er beide profijt van! |
A.W. Dijk | In een land waar steeds meer mensen wonen van wie het Nederlands niet de moedertaal is, in een land waarin de groep met hoorproblemen steeds groot wordt (niet alleen ouderen, maar ook jongeren met blijvende gehoorschade) is goede uitspraak absolute noodzaak voor communicatie. En meer aandacht voor uitspraak kan uitstekend worden gecombineerd met het ontwikkelen van spreekvaardigheden, zoals bij spreekbeurten. |
merigen cabanilla | melden |
elisabeth c.g. den teuling | we moeten echt alles doen om ons Nederlands in woord en geschrift goed en mooi te houden! |
bernard kulche | Of een bepaalde spraak nog behoorlijk kan functioneren hangt af van het niveau waarop men via gesproken taal met elkaar wil communiceren. Beperkt men zich tot communicatie in beperkte, eigen kring, dan kan voor sommigen met enkele korte brouwsels worden verstaan. Wil men in bredere kring verstaan worden, dan zal gebruik moeten worden gemaakt van door bredere lagen te decoderen betekenisonderscheidende klanken - iets als Algemeen Verstaanbaar Nederlands dus. Of de zorg hiervoor aan het lesgevend potentieel van het bestaande basisonderwijs kan worden toevertrouwd, is nog maar de vraag. |
Mw R.J.A. van Alphen | Ik ben oud-neerlandica en gaf mijn leerlingen spreekbeurten. Wat je nu hoort van jongeren, enkele uitzonderingen daargelaten,ook in de tv, is erbarmelijk! |
Peter | Als elk vermeend verval van normen op school moet worden opgelost kunnen we het aantal lesuren wel uitbreiden naar zestig per week. |
p.singendonk | De jeugd,vooral meisjes,is vaak niet te verstaan,zeker niet door de telefoon.Articuleren is er niet meer bij!Hert moet alleen maar snel. |
R. Hagenaar | Er moet ook zorgvuldiger gesproken worden door nieuwslezers op radio en tv. (Meer rubrieken acht ik niet haalbaar.)De veelvuldig herhaalde journaals kunnen dan weer als model en oefenmateriaal dienen voor diegenen die de taal nog niet helemaal beheersen, door leeftijd of immigratie. Bedenk ook dat snel en slordig gesproken Nederlands extra lastig is voor mensen voor wie Nederlands niet de eerste taal is. Het is een vorm van uitsluiting. |
Benny Snepvangers | het valt mij op dat hier in Utrecht steeds meer etnisch Nederlandse kinderen met een Marokkaans accent spreken. ik zzzweer het je, man! |
h.postma-van dijck | Het kan helemaal geen kwaad dat leerlingen naast leuk presenteren ook leren duidelijk sprekend over te komen. Kan soms al de heft van de presentatie zijn. |
Rolf Geraoren | ja, ik bent voor die dingen wat daarboven staat |
Harry Hanssen | Gezien de toenemende 'hete aardappel in de mond'-uitspraak, lijkt mij aandacht voor een goede articulatie op zijn plaats. |
Wilma van Vaasen | Iedereen zou vlot, natuurlijk en goed gearticuleerd moeten kunnen spreken. Via de media (vooral tv)spreken veel mensen,oud maar vooral jong, BN'ers of geen BN'ers, allerbelabberdst Nederlands. Dat zou in Frankrijk en Italië, landen met taaltrots, volstrekt uitgesloten zijn. |
Saskia Boon | Ik ben het helemaal met Stroop eens. Als musicus luister ik zeer nauwkeurig en woorden als tempatuur (Krol) unisiteit ( universiteit) zjn voor mij valse tonen. Het zou fijn zijn als er een hoorbaar stukje tekst van de heer van Oostendorp op dit platform kon worden aangeboden. Met name de letter r valt door de 'haast' van nu weg. Ik ben zeer benieuwd naar de r van van O. Bij tijd en wijle kan ik mijn kleindochter niet verstaan omdat ze de moeite niet neemt haar tong te gebruiken. Ook hiernaar zal onderzoek moeten worden gedaan; het tonggebruik beïnvloedt de vorming van de letters. Als je spreekt over ABN dan is dat een standaard. M.a.w. een taal met regels qua opschrijven EN uitspreken. Tot slot vind ik het een estethisch, sociaal en gezonde kwestie om goed en duidelijk te spreken MET ELKAAR Saskia Boon |
C. Jansen | Ik wordt vaak gebeld door callcentre medewerkers die met een accent, en daarbij ook zo vlug praten dat ik ze totaal niet versta. Ook in persoonlijke gesprekken begrijp ik vaak niet meteen wat mensen zeggen omdat ze te vlug en/of met een accent praten. |
Bert Vermeer | Een goede uitspraak bevordert een goede spelling |
Gijs van der Lubbe | Hoe men tegen familie of vrienden spreekt moet iedereen zelf weten, maar ik vind het een goed idee. Het is voor toehoorders fijn als iemand duidelijk gearticuleerd spreekt. |
Theo Bakker | Vlamingen verstaan Nederlanders steeds moeilijker door het oprukkende Poldernederlands. Nederlanders verstaan het Verkavelingsvlaams moeilijk. Ik weet niet hoe goed Surinamers in Suriname onze uitspraak begrijpen, maar naar verluidt, verstaan Afrikaanstaligen het verzorgd Nederlands op de Vlaamse televisie beter dan de uitspraak van de gemiddelde Nederlandse presentator. (Ik heb trouwens eens een cursus gevolgd bij een neerlandica die ik twee dagen op geen enkele zuivere 'ei' of 'ui' heb kunnen betrappen.) Laten we in elk geval proberen ons provincialisme af te schudden door de standaarduitspraak te leren voor in formele situaties. Ook dan blijven er kleine variaties bestaan en dat is niet erg, maar ze mogen niet zo groot worden dat ze de taaleenheid bedreigen. In Nederland bedreigt met name het Poldernederlands (dat stoelt op regionaal Hollands), die eenheid. Die te bewaren is de confrontatie met 'glazige blikken' van leerlingen meer dan waard. Wie voor dergelijke blikken terugschrikt, zal leerlingen hoe dan ook weinig kunnen bijbrengen, vrees ik. |
Femke Simonis | Goede articulatie en uitspraak bevorderen de communicatie tussen alle Nederlandstaligen en met anderstaligen. |
Beatrijs Ritsema | Het zou mooi zijn, maar het lukt niet. Vechten tegen de bierkaai. Leerlingen zullen de leraar glazig aankijken, als hij/zij daarover zou beginnen. Op radio en tv zijn zo veel uiteenlopende accenten en uitspraken te horen dat er geen beginnen aan is om dat te willen standaardiseren. De standaarduitspraak is er nog wel (onder 45-plussers), maar onder alles wat jonger is op z'n retour. Elke keer als ik een jonge vrouw ongearticuleerd poldernederlands hoor spreken met van die non-descripte klinkers, denk ik dat dat wel een heel dom iemand zal zijn. Maar vaak valt dat reuze mee, en zo raakt iedereen overal aan gewend. Op school kan er beter aandacht worden besteed aan correct schrijven. Daarvan liggen de regels tenminste vast |