Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.
Helpt de vloekmonitor tegen vloeken?
Frank Jansen
Vorig jaar is er op televisie weer meer gevloekt dan het jaar daarvoor. Dat laat de Vloekmonitor 2007 zien die de Bond tegen het vloeken in mei heeft uitgebracht. Ook elders neemt het vloeken eerder toe dan af. Zo vermoedt de voorzitter van de genoemde bond dat op reformatorische scholen meer wordt gevloekt dan op openbare scholen. Is zo'n vloekmonitor wel effectief?
| Tegenstander | Voorstander |
|---|---|
Nee, de vloekmonitor helpt niet tegen vloekenDe bond zet de monitor net als zijn andere actiemiddelen onmiskenbaar in om tegen het vloeken te waarschuwen, maar waarschuwingen vormen een tweesnijdend zwaard. Want zij kunnen op verschillende manieren opgevat worden. Dan hoef je niet eens te denken aan de balsturigen onder ons die elke waarschuwing zien als een uitnodiging. Het werkt subtieler. Door het over vloeken te hebben, breng je mensen op een idee. Zit dat idee eenmaal in hun hoofd, dan kun je het er met voorlichting niet uit krijgen ('Denk nu 15 minuten niet aan gvd'). |
Ja, de vloekmonitor helpt tegen vloekenOm te beginnen is het helemaal geen uitgemaakte zaak dat de inspanningen van de bond niet helpen. Hoeveel vloeken zouden ons immers om de oren vliegen als de bond niet bestond? Maar zo'n vloekmonitor helpt natuurlijk wel. Hij maakt programmamakers ervan bewust hoe vaak er op tv gevloekt wordt. De tv-makers die de doelstellingen van de bond ondersteunen, zullen het vloeken zelf actief tegengaan. Maar ook zij die het vloeken niets kan schelen, zullen uiteindelijk dezelfde weg kiezen, omdat de kijkers deze vloekprogramma's op den duur gaan mijden en de adverteerders hen volgen. |
Helpt de vloekmonitor tegen vloeken? Een stemming over deze stelling onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:
Ja, de vloekmonitor helpt tegen vloeken. (6 stemmen, 9,8 procent):
Nee, de vloekmonitor helpt niet tegen vloeken (55 stemmen, 90,2 procent):
Meningen van bezoekers van deze website
| Naam | Opmerking |
geerten van gelder | vloeken zijn een natuurlijk en onvervreemdbaar deel van onze taal, namelijk 'je (gevoelens) uiten' |
Andreas Dijk | Omroepen laten zich in de regel weinig leiden door allerlei monitorvormen. Het gaat helaas om kijkcijfers. Verder zal het gevloek de meeste kijkers niet opvallen omdat velen een mogelijke vloek niet als vloek herkennen. |
Joy | Volgens mij berust aanstoot nemen aan vloeken op een denkfout. Als ik 'godverdomme' zeg heeft dan net zo min met god of verdommen te maken als 'een appel valt niet ver van de boom' met appels of bomen. We moeten op de eerste plaats kijken naar de betekenis van een frase en niet naar de herkomst. Wie het over een lesbienne heeft refereert ook (meestal) niet direct aan Saphos van Lesbos. Godverdomme is enkel een uiting van ergernis, als je het op semantisch niveau bekijkt. Dat gezegd hebbende, ben ik wel van mening dat te vaak en te veel met hetzelfde woord vloeken een teken is van taalkundige armoede en daarnaast ongelofelijk storend kan zijn. Maar goed, dat geldt wat mij betreft voor veruit de meeste woorden. |
Wilfred van der Wijk | Bij het zien van de poster van de Bond tegen het vloeken: Vloeken is aangeleerd, word geen naprater, krijg ik altijd de neiging om "vloeken is" te vervangen door "Bijbelteksten zijn". |
Ingrid B. Ottevanger | Mijn keus neemt niet weg dat ik geen voorstander ben van te pas en te onpas vloeken: het is beter te proberen je origineler, creatiever, persoonlijker, expressiever en - dan op de koop toe ook nog - minder aanstootgevend uit te drukken. De energie die sommige mensen echter stoppen in een verschijnsel als de Bond tegen het vloeken, kunnen zij beter inzetten voor belangrijker zaken, desgewenst (en daar zou ik geen tegenstander van zijn) voor taalkundige kwesties. |
P.C. Struik | Hierdoor worden mensen geconfroteerd met feiten, wat bezinning tot gevolg kan hebben. Niet iedereen die vloekt, wil bewust de naam van God onteren. Voor degenen die dat wel bewust doen, zal het niet baten wanneer hij/zij er attent op wordt gemaakt. |
P.C. Struik | Hierdoor worden mensen geconfroteerd met feiten, wat bezinning tot gevolg kan hebben. Niet iedereen die vloekt, wil bewust de naam van God te onteren. Voor degenen die dat wel bewust doen, zal het niet baten wanneer hij/zij er attent op wordt gemaakt. |
Ten Barge | Graag wil ik Lei van de taalpolitie ook alsnog het allerbeste toewensen. En eh... Lei, mocht je al een woordenboekje hebben zoek daar dan de betekenis van dwepen eens in op. Overigens staan zowel slagzin als slogan in elk Nederlands woordenboek en zelfs in de officiële Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje).Veel succes met je "suyveringhe der Nederlandsche sprake"! |
J.C. Wiersma | Als vloekers zich bewust waren (of gemaakt worden) dat vloeken de vloek (hoe dan ook of door wie dan ook) over zichzelf uitspreken is. Bijvoorbeeld: godverdomme is god verdoem mij. Ik denk dat een weldenkend mens zich wel tweemaal zal bedenken om zichzelf op die manier te vervloeken. Bovendien is vloeken een gebrek om op een beschaafde manier zijn mening kenbaar te maken en zo haalt de vloeker zichzelf onderuit. |
DropIT | Vloeken is natuurlijk wel 'n beetje onbeschaafd, net als boeren en winden laten. Liever niet doen dus. Maar als 't eens gebeurt: barmhartig negeren en geen woord aan vuil maken. |
benny snepvangers | tja, wat is vloeken? de naam van een denkbeeldig opperwezen misbruiken? ik kijk wel uit. maar het is vreemd wat sommige mensen verstaan onder vloeken. als leraar heb ik eens een gele kaart van Het Bestuur gekregen toen ik vroeg of een leerling na zijn incorrect antwoord wellicht zijn "harses / hersens" wenste te raadplegen. ik had gevloekt. hersens is een vloekwoord. veelzeggend, niet? |
Jan | Wanneer vloeken gebruikt wordt als vorm van zinloos geweld- met opzet alleen vloeken om te kwetsen- dan moet je daar tegen zijn lijkt me. Wanneer je iets uit je vingers laat glippen of, zoals al eerder genoemd, op je vingers slaat dan kan je niemand iets kwalijk nemen naar mijn idee. Persoonlijk vind ik veelvuldig vloeken een vorm van taalarmoede, die ik voor mijzelf probeer te vermijden. Wanneer we echter de vrome mensen van de bond tegen het vloeken hun zin geven dan mogen woorden als goh, jeetje en getver ook niet meer omdat het afgeleidde vloeken zijn. Dit gaat me te ver omdat dit praktisch zou inhouden dat er alleen nog maar zinnen gezegd mogen worden die in de bijbel staan. Voor mijzelf hou ik het volgende aan: Ik woon in Nederland waar de Nederlandse taal de officiële taal is (en het Fries natuurlijk). Daarbij hoort het groene boekje (officieel) en de Grote Van Dale (geaccepteerd). Ik behoud mij het recht voor als Nederlander om ALLE woorden uit deze standaardwerken te gebruiken. Ik besef me dat daarin genoeg woorden staan die niet de goedkeuring hebben van de bond tegen het vloeken. Jammer voor ze, maar ik laat me door niemand de mond snoeren. Een vloekmonitor geeft misschien leuke informatie, maar verder onzinnig en onnodig. |
Jasper Coenraats | Vloeken is het gevolg van ontkerkelijking. Volgens mij is het tegengaan van vloeken dus een vorm van symptoombestrijding; de oorzaak blijft links liggen. Logisch, want veel mensen zien vrijheid (ook van de Kerk) als een hoog goed en ze beschouwen het dus als positief. Vloeken is daarmee niet positief, maar de oorzaak wordt zo wel gezien en een echte harde motivatie om (de oorzaak van) het vloeken aan te pakken, zal dus uitblijven. |
lei | Van mij mag u alles, Ten Barge Even een slagzin: Dwepen met de engelse taal kan leiden tot een langzame, pijnlijke dood van het nederlands.... Alvast een goede jaarwisseling gewenst ! |
Ten Barge | Niks foei Lei. Ik stemde in met een eerdere reactie van Albert van Andel, die het woord slogan gebruikte als synoniem voor slagzin. Van jou mag het misschien niet maar gelukkig vindt van Dale het prima.Je vindt het hopelijk niet erg dat ik die bevinding iets zwaarder laat wegen. |
Lei | Ten Barge: U bedoelt natuurlijk slagzin, u zei echterslogan, foei ! |
T. ten Barge | De slogan (Van Andel) is inderdaad zeer ondoordacht. De standaard bid- en bijbelteksten die de goedgelovige gemeente zelf veelal prevelt behoren nota bene tot de hoogste graad van napraterij. En het is nog maar zeer de vraag of het voortdurend herhalen van die ellenlange epistels een even louterend effect op de mens hebben als bij tijd en wijle een kernachtige boodschap in de vorm van een hartgrondige vloek "naar boven" sturen. |
Max Gras | Ik word steeds ten diepste gegriefd als gelovigen zeggen ten diepste gegriefd te zijn. Koket gezeik. |
Frank van Gerwen | De enige keer dat ik echt zin heb om hardgrondig te 'vloeken' (hoe kun je vloeken als er geen god bestaat?), is wanneer ik weer eens zo'n irritante poster zie die me verbiedt een naprater te zijn en tezelfdertijd me wil dwingen te praten zoals de fijngevoelige aanhangers van een bepaalde club. En als ik eens een keer mijn vinger klem of betimmer, dan lucht het vreselijk op om eens een keer lekker hartgrondig te 'vloeken'. Ik zou willen dat er eens wat minder over 'god' gesproken werd... Wat heb ik aan een nieuwjaarsboodschap van Beatrix als die met god begint en eindigt? Kunnen dingen niet duidelijk gemaakt worden zonder er een figuur uit een oud boek bij te betrekken? |
Albert van Andel | Ik vind vooral de slogan ondoordacht: "Vloeken is aangeleerd. Word geen naprater." Gebruik van taal is immers per definitie aangeleerd. Niet napraten zou daarom tot stomheid leiden! |
T. ten Barge | (aanvulling op eerdere reactie) De vloekmonitor is niet effectief. En dat is..... Het gebruiken van krachttermen heeft niets met taalverruwing te maken maar geeft slechts uitdrukking aan bijpassende emotie, stemming of mening en is al zo oud als de mensheid zelf.Dat sommigen krachttermen als schokkend ervaren is een andere kwestie. |
T. ten Barge | En dat is maar goed ook.Wie niets opheeft met het geloof en weet dat niet god de mens, maar de mens god geschapen heeft, zal in het belerende toontje van die onuitstaanbare betweterige kwezels van de bond eerder een aanmoediging dan een waarschuwing zien. En waarom ook niet als vloeken functioneel is en je een goed (opgelucht) gevoel bezorgt. De mensheid lijdt al genoeg onder de terreur van het geloof. |
Ge | Weest gerust, verruwing van onze taal zal hier niet aan de orde meer zijn, we verengelsen (en we laten het gewoon gebeuren) zo rap, dat onze taal over 40 jaar verdwenen is. |
Lineke Boot | Iedereen zal het met me eens zijn dat verruwing van de samenleving niet wenselijk is. Laten we de verruwing van de taal dan ook tegengaan. |
Teusje | Inderdaad de nederlandse taal verengelst het meest en het snelst in europa en Onze Taal zit op de knikkers en kijkt toe. In plaats van Aktie dwaze stellingen. Jammer. Gewoon berenjammer. |
Leo | Het mooiste is nog die SIRE reclame van "de nederlandse taal verbindt ons" Even daarna: SUMMERSALE by Opel, Low prices high service, Let's make things better. Ons land met onze taal wordt verkwanseld aan de verengelsing en OT houdt zich met vloekmonitors bezig. Doe iets aan de grondwet ! |
Frans | De uitspraak van onze taal in Nederland en België groeien steeds meer uit elkaar. Onze taal verdwijnt uit allerlei domeinen waar ze tot voor kort sterk stond. Denk aan het zakenleven, maar ook aan het (hoger) onderwijs en de wetenschap. Vaktijdschriften in het Nederlands moeten plaatsmaken voor Engelse en tellen steeds minder mee. Prima zo? |
Ben Waslander | Moet onze taal geholpen worden dan? Gaat toch prima zo? |
Frans | Ik ben het helemaal met Geert eens en wil bij deze alvast de stelling voor de volgende maand poneren: 'Helpt Onze Taal onze taal?' |
Geert | Ik zou me maar eens meer druk gaan maken om het behoud van onze taal, onze taal. In plaats van passief de zaken te bekijken |