Er zijn taalkwesties waarover heel verschillend kan worden gedacht. Taalkundige Frank Jansen behandelt iedere maand zo'n kwestie, en nodigt iedereen uit te reageren.
Zijn prijzen voor taalgebruik wenselijk?
Frank Jansen
Eind maart ontving voetballer Mark van Bommel uit handen van Studio Sport-presentator Tom Egbers de Duidelijketaalprijs. De prijs is ingesteld door het Taalcentrum van de Vrije Universiteit, dat jaarlijks het taalgebruik van een spraakmakende beroepsgroep onder de loep neemt. Vorig jaar waren dat de politici (winnaar: Alexander Pechtold), en dit jaar de spelers van het Nederlands elftal.
De Duidelijketaalprijs is niet de enige in zijn soort. Zo is er de Groenman-taalprijs van de aan Onze Taal verbonden stichting LOUT, bedoeld voor mediapersoonlijkheden die zich onderscheiden door goed en creatief taalgebruik, de Klare Taalprijs voor politici, en maar liefst twee Gouden Veren: een Vlaamse voor de beste verkoopbrief en een Nederlandse voor het beste ambtelijke epistel. Zijn dergelijke prijzen wenselijk?
| Tegenstander | Voorstander |
|---|---|
Nee, prijzen voor taalgebruik zijn niet wenselijk.Een CEO die goed communiceert, krijgt een miljoentje meer in zijn bonuspakket. Een succesvolle reclamemaker begint zijn eigen bureau en laat zich op zijn 41ste uitkopen. In onze wereld is er maar één echte prijs voor waardering en die heet geld, echt geld. Dat nuanceert de taalprijzenregen die telkenjare zo mild neerdaalt op uitstekende taalgebruikers. Dergelijke prijzen zijn de beloning voor prestaties waar we geen echt geld voor overhebben. |
Ja, prijzen voor taalgebruik zijn wenselijk.
De prijs is leuk voor Van Bommel en de andere gelauwerden. Een feestje is nooit weg en de sponsor komt weer eens met zijn naam in de krant. Dat zijn redenen genoeg, maar er is meer. De diversiteit van de prijzen en van de geprezenen maakt het publiek duidelijk hoe uiteenlopend de functies van taal in de maatschappij zijn. De toenemende animo om sprekers in plaats van schrijvers te huldigen, is een weerspiegeling van het steeds grotere belang van gesproken taal. En dan vooral de dialogische vormen daarvan, zoals het interview. Daarom moeten we de uitverkiezing van Van Bommel als een mijlpaal beschouwen. Op naar de prijs voor de beste talkshowgast! |
Wat vindt u ervan?
Zijn prijzen voor taalgebruik wenselijk?Een stemming over deze stelling onder de lezers van het tijdschrift Onze Taal en de bezoekers van deze website leverde het volgende resultaat op:
Ja, prijzen voor taalgebruik zijn wenselijk (38 stemmen, 63 procent):
:
Nee, prijzen voor taalgebruik zijn niet wenselijk (22 stemmen, 37 procent)::
Meningen van bezoekers van deze website
| Naam | Opmerking |
DuidelijkeTaal | Ja, prijzen voor taalgebruik zijn wenselijk. Bewust belonen is altijd goed en stimulerend. |
Ans | Ik loof duizend euri uit aan degene die de naam Rotterdam-the Hague airport weer kan terug krijgen in den Haag. Dit alles is in strijd met de Geneefse conventies en onze Taal staat alweer met de handen in de zakken ernaar te kijken |
G.W.M. de Kok | Hoe meer goed taalgebruik wordt bevorderd hoe beter! Iedereen die duidelijk spreekt, ben ik dankbaar. Nog te vaak wordt er gemompeld, ook in officiële programma's als bijv van Pauw en Witteman. |
jannemieke van de gein | Taalprijzen "wenselijk" noemen gaat wat ver, maar onwenselijk zijn ze geenszins. Prijzenswaardig taalgebruik mag van mij gerust op gezette tijden onder de aandacht gebracht worden - ik betreur het nog altijd dat ik jullie, toen jullie eigen prijsje nog bestond, nooit es gewezen heb op de meesterlijk stijl van Karel Alledaagse Wetenschap Knip (NRC). En de vijvers waarin de taalprijsuitreikers vissen beperken zich niet tot hilversum en het stadion. Er wordt bij mijn weten ook jaarlijks een schrijver gelauwerd om de "mooiste zin", en (In Engeland?) wordt jaarlijks een schrijver voor schut gezet om de slechtst geschreven sexscene. Nou, als dat niet wenselijk is, weet ik het niet meer. En dat het nergens toe leidt, al die prijsjes, ach; 'ons' bijna tachtig jaar oude Genootschap leidt ook nergens toe. Moet het daarom verdwijnen? Niks hoor, veels te verrukkelijk! |
Cor | De mensen die actief durven te strijden tegen de verengelsing van onze taal - ondanks hoon van progressief Nederland - die krijgt wat mij betreft een prijs |
Jan Bruens | Van voetballers mag niet worden verwacht, zich in verzorgd Nederlands uit te drukken. Zij die daarin niet zijn opgevoed, zullen het nooit leren. Voor een taalprijs komen ze dan ook niet in aanmerking. Maar die prijs moet blijven voor degenen die uitblinken in verzorgd taalgebruik. |
b. kulche | corr. r. 3: 'een' dient te vervallen |
b. kulche | 'Een feestje is nooit weg en de sponsor komt weer eens met zijn naam in de krant. Dat zijn redenen genoeg, maar er is meer'. Om dit als eerste argumenten te noemen voor een dat prijzenfestijn van hoofdprijs t/m troostprijs.. Belangrijker: door dat prijzencircus zullen de mensen echt niet anders gaan spreken dan ze gewend zijn. |
roddy zecha | De taal goed gebruiken doe je voor je gevoel van eigenwaarde, en niet om er een prijs voor te krijgen |
Ko Allewijn | Ik ben het eens met de door Frank Jansen gegeven argumentatie. |
Dimph Vos | Prijzen voor taalgebruik zijn zeker wenselijk. Ik pleit zelfs voor uitbreiding ervan. Waarom niet de tegenargumenten positief inzetten en dus meer taalgebruikprijzen instellen, bijvoorbeeld voor de beste instructie- of voorlichtingstekst, de fraaiste geboortekaartjestekst , de aardigste afwijzing? En laten we vooral de schrijver van het bestgeschreven mbo-boek eren met een prijs. In deze discussie moet het gaan over de eer, en veel minder over het geld dat ermee te winnen valt. Maar er is meer. Discussies over duidelijke taal en goed taalgebruik zijn in mijn omgeving – vrienden, familie, clubs en werk - aan de orde van de dag, kennelijk zijn veel mensen er gevoelig voor. Elke discussie heeft een domino-effect en als dat kan bijdragen aan verbetering van de manier waarop wij discussiëren of schrijven, dan is mij dat de prijs wel waard. |
Pieter Evelein | Alle aandacht voor taal die taalgebruik kan verbeteren, is welkom |
Ford Rijder | Helaas wordt een prijs in het Nederlands steeds vaker een 'award' genoemd. Mensen of groeperingen die dit aan de kaak durven stellen, die moeten een prijs krijgen. Ja zeker ! |
Rien Schraagen | Hoe meer aandacht voor onze taal, hoe beter! |
Miriam Berthauer | Het gebruik van goed Nederlands is ook zoveel prettiger om naar te luisteren |
Marc Kusters | Ik hoop dat duidelijke taal de norm is, niet een uitzonderlijke prestatie. Duidelijke taal wordt gewaardeerd door begrip, door het meewerken aan de doelstellingen van de spreker. Ik vergelijk het met een prijs voor het zuiver zingen op je nieuwe cd. |
herman vp | Wenselijk niet echt, nee; maar de discussie erover is wel vaak amusant, zoals dit ook het geval is voor gelijkaardige initiatieven. |
Bob van Dijk | Hoe meer aandacht voor taalgebruik des te meer mensen er stil bij zullen staan. |
Coen Rombach | Ik geef van harte toe dat ik al tot de ouderen behoor (71), maar moet dat nou echt al die slordigheid in het gebruik van het Nederlands? Volgens mij niet. Of een prijs nou veel helpt, is de vraag, maar goed taalgebruik valt hoe dan ook te prijzen. |
riet vloemans | onnodig-niet nuttig waanzin - lariekoek |
Floor Verdenius | De jury had per persoon nog meer voorwerk kunnen verrichten als ze zich had beperkt tot de groep "linkshandige keepers" van het Nederlands Elftal. Ze had ook minder werk kunnen doen en spelers van de Nederlandse competitie onder de loep kunnen nemen (met een aparte prijs voor de best NL sprekende speler van buitenlandse komaf). Maar het blijft natuurlijk willekeurig. Ten eerste omdat de groep willekeurig is samengesteld, ten tweede omdat het taalgebruik van een individu niets zegt over het taalgebruik van de totale gemeenschap, en ten derde omdat de normen waarmee de taalsprekers beoordeeld wordt deels subjectief zijn. Wat correct (= volgens de geldende taalregels) is, en wat niet, laat zich (misschien) nog objectief vaststellen. Wat mooi, welluidend of duidelijk is, is sterk persoons- en cultuurgebonden. |
Edward Roussou | Wenselijk, stellig. |
Frans la Poutré | Al die prijzen voor van alles en nog wat. Het is een ware plaag aan het worden. En door de overvloed is de waarde (ik bedoel niet de eventuele financiële waarde) aan hyperinflatie onderhevig. De voorstander zegt het eigenlijk zelf al: de sponsor komt weer eens met zijn naam in de krant. Een duidelijketaalprijs voor politici, daar kan ik het nut nog wel van inzien. Maar sporters? Die zijn al veel te veel in beeld. |
Dick Gorter | Door het toekennen van deze prijzen wordt niet alleen de winnaar van juist taalgebruik gestiumuleerd op de juiste weg door te gaan. Ook anderen worden -door de aandacht die hieraan wordt besteed- attent gemaakt op dit gegeven. Wellicht helpt het. |
M. de Nooyer | Om mensen erop te blijven wijzen, hoe belangrijk goed !! taalgebruik is. |
Moniek | Kun je met je reactie hier een prijs winnen? Anders reageer ik niet. |
Heleen Peeters | Onderzoeken wie duidelijke taal spreekt of eigenlijk wie de minste clichés gebruikt in interviews en daar dan een prijs voor uitreiken, ach,vreselijk erg is het natuurlijk niet. Alleen: het is niet het meest noodzakelijke onderzoek en de VU schurkt hiermee wel erg opvallend aan tegen de om andere reden bekende persoon. |
M. Beckers | Positieve berichtgeving werkt motiverend. Door vooral maar te roepen hoe slecht het gaat met de Nederlandse taal en hoe belabberd de meeste Nederlanders spellen wek je alleen maar gevoelens van tegenzin. "Als niemand het goed doet, waarom zou ík dan moeite doen?" Juist door te benadrukken dat er mensen zijn die wél goed met taal omgaan, door hen met een prijs te belonen, motiveer je wellicht mensen om ook eens op hun eigen taalgebruik te letten. |
Huub | Meestal zit ik in de hom of kuit kwesties behaaglijk ergens in het midden. In deze stelling ga ik echter voor zeker negentig procent met de tegenstander mee. Het is pure willekeur inderdaad. Zolang Pechtold niet kan voetballen en van Bommel niet in de politieke elite zit hebben we hier niks aan. Ik heb een bijzonder eloquente tandarts die, terwijl hij met z'n halve instrumentarium in mijn mond aan het wroeten is, allerlei wijsheden debiteert waarop ik slechts met "eh" en "ah" kan reageren. Het eind van het gesprek is altijd: "Spoel maar even". Op zich heb ik niks tegen een duidelijketaalprijs, maar die is in 1998 al gewonnen (en nooit geëvenaard) door Johan Cruijff met de door Henk Davidse verzamelde aforismen en uitspraken. Hoe duidelijker kan je nog zijn als je zegt: "Je gaat het pas zien als je het doorhebt". Dat geldt voor CEO's, politici en voetballers. Had Goldman Sachs c.s. maar naar Cruyff geluisterd. |
Thijssen Translations | Een goed taalgebruik en een goede communicatie in haar geheel zijn onontbeerlijk in een samenleving. Dit omdat alle acties en denkprocessen van mensen omgezet worden in taal of daaruit voortkomen. Mensen die dit in de praktijk brengen, verdienen het om daarvoor gewaardeerd te worden. |
Claartje | Het maakt mensen er ok meer van bewust dat goed, duidelijk taalgebruik niet altijd saai en moeilijk hoeft te zijn. Het maakt taal weer hip |
Jeroen | Het is altijd goed als verzorgd taalgebruik in het nieuws komt. Als de prijs maar niet te groot is, want dan komt toch de jaloezie boven, zeg ik eerlijk. Dan wil ik ook taalprijzen voor nietbekende Nederlanders. Anders krijgt het spreekwoord "De Duivel schijt altijd op de grootste hoop." weer meer gezag. |