Marten Toonder, erelid van Onze Taal (1912-2005)

Genootschap Onze Taal

"Hij heeft een groot denkraam, hij voelt de taal heel fijn aan en heeft daarmee zijn lezertjes veel verkneutering geboden, als u begrijpt wat ik bedoel." Marten Toonder wordt erelid van Onze Taal, 1995Met deze woorden werd Marten Toonder in 1995 benoemd tot erelid van Onze Taal. De toespraak was van de toenmalige vice-voorzitter van het genootschap, Dick Dolman, maar de woorden waren voor het belangrijkste deel afkomstig van Toonder zelf. Denkraam, lezertjes, verkneutering … het is nog maar een minieme greep uit de indrukwekkende collectie Bommelwoorden.

Toen we ter gelegenheid van Toonders erelidmaatschap een boek aan zijn taalgebruik gingen wijden, stonden we zelf versteld van het enorme aantal nieuwvormingen dat Toonder in de taal geïntroduceerd heeft. Minkukel; kommer en kwel; bovenbaas; een eenvoudige, doch voedzame maaltijd: de woorden waren stuk voor stuk even beeldend en kunstig, maar deden eigenlijk nooit gekunsteld aan - iets waar Toonder zelf ook een grote weerzin tegen had, zo blijkt uit het dankwoord dat hij in 1995 uitsprak:

Woorden ontstaan eigenlijk, tenminste voor mij, uit het innerlijk; een woord dat van buiten is, dat is een rationeel woord, een bedacht woord. Bedachte woorden vertrouw ik absoluut niet, die misleiden. Het zijn woorden van politici en van zakenlieden en al die mensen die ik wel hoogacht, maar meer als groep dan als individu. Dat ook de lezers van Onze Taal het werk van Toonder zeer waardeerden, blijkt wel uit het feit dat zij hem in 2004 tot een van de drie invloedrijkste taalgebruikers van het Nederlands hebben verkozen.
Tot zijn overlijden, woensdag 27 juli 2005, is Marten Toonder het enige erelid van het genootschap gebleven. We zijn bedroefd dat het Nederlands het nu voortaan zonder hem moet stellen, maar we zijn tegelijkertijd heel dankbaar voor al het moois dat hij ons heeft nagelaten.