Taalnieuws

Officiële status Afrikaans bedreigd

2012-02-03T16:11+00:00

De officiële positie van het Afrikaans staat onder druk nu er nieuwe wetgeving op komst is die de Zuid-Afrikaanse overheid verplicht minimaal drie talen te gebruiken, waaronder twee inheemse. In de praktijk zal de derde taal meestal het Engels zijn.

‘Een van de velen die doet/doen’ gaat bijna altijd ‘fout’

2012-02-03T11:28+00:00

'Stefanie is een van de weinige studenten die wel een kamer heeft gevonden in Amsterdam.' 'Steven is een van de velen die aan dit onderzoek heeft meegedaan.' Nijmeegse taalwetenschappers onderzochten 268 zinnen van dit type. In maar liefst 80 procent van de gevallen bleken schrijvers in deze constructies te kiezen voor de grammaticaal lastig te verdedigen enkelvoudige persoonsvorm. Waarom?

"We hebben lang gezocht naar een significante factor", vertelt hoogleraar taalwetenschap Helen de Hoop. Slechts twee factoren bleken ertoe te doen: of er wel of niet een zelfstandig naamwoord staat in de eerste helft van de constructie ('een van de velen' of 'een van de vele deelnemers') en of de constructie een bepaald contrast oproept (waarbij over het onderwerp van de zin wordt verteld dat daar iets speciaals mee is).

De resultaten van het onderzoek worden gepresenteerd op de 'Taalkunde in Nederland-dag', die morgen in Utrecht wordt gehouden.

Nieuwe website over tweetaligheid

2012-02-03T10:43+00:00

Tweetaligheid is hot. Door mondialisering en internationale relaties komt meertaligheid in gezinssituaties steeds vaker voor. Maar er leven nogal wat misverstanden over meertaligheid en de manier waarop kinderen een taal – of meerdere talen – leren. Een groep Utrechtse taalkundigen probeert via de nieuwe website Tweetaligopgroeien.org enige duidelijkheid te verschaffen.

Amerikaans dialectwoordenboek na 50 jaar klaar

2012-02-02T16:11+00:00

In maart verschijnt het vijfde en laatste deel van de Dictionary of American Regional English. Het woordenboek omschrijft 60.000 regionale termen uit heel de VS.

Meer kans op overheidsopdracht voor zelfstandig tolk-vertaler

2012-02-02T12:58+00:00

Minister Verhagen heeft beloofd dat tolk- en vertaalwerk van de overheid voortaan vaker door zelfstandige tolken en vertalers kan worden uitgevoerd. Tot nu toe was het zo dat grotere bureaus meestal met de opdrachten aan de haal gingen doordat het werk gebundeld werd aanbesteed. De beleidswijziging is te danken aan SP-Tweede Kamerlid Sharon Gesthuizen.

Doorbraak: computer kan zien aan welk woord het brein denkt

2012-02-02T12:19+00:00

Letterlijk gedachtenlezen is geen toekomstmuziek meer. Het is Amerikaanse wetenschappers gelukt om hersengolven zo precies te lezen dat achterhaald kan worden aan welk woord een proefpersoon op dat moment denkt. De gedachten kunnen zelfs omgezet worden in geluid. Deze techniek zou in de toekomst een oplossing kunnen bieden voor mensen die fysiek niet kunnen praten.

Australisch woord van 2011: burqini

2012-02-02T12:13+00:00

Het Macquarie Dictionary Word of the Year Committee heeft burqini tot woord van 2011 uitgeroepen. Eervolle vermeldingen waren er voor patchwork economy, dairyness en announceable. Winnaar van de publieksverkiezing was het woord fracking ('a process by which fractures are made in rock, etc.').

Frans leren steeds populairder onder EU-ambtenaren

2012-02-02T11:13+00:00

De dominantie van het Engels binnen de EU wordt steeds groter, maar desondanks volgen steeds meer EU-ambtenaren een cursus Frans bij Alliance Française in Brussel. Tien jaar geleden was het aantal cursisten 2000 per jaar, inmiddels zijn dat er 5000.

Beter Duits spreken levert Nederland miljarden op

2012-02-02T11:02+00:00

'Mach mit!' Zo heet de net gestarte campagne om de kennis van de Duitse taal in Nederland te stimuleren. Onder meer door de inzet van bekende 'ambassadeurs', zoals Linda de Mol, moet de taal van de oosterburen weer populairder worden onder jongeren, waar het bedrijfsleven uiteindelijk van kan profiteren. Nederlandse bedrijven lopen nu jaarlijks miljarden euro's mis door gebrekkige beheersing van het Duits.

Leesgedrag goede graadmeter voor eindscore Cito-toets

2012-02-01T17:51+00:00

Het lezen van boeken houdt positief verband met scores op alle onderdelen van de Cito-toets. Ook het niveau van de gelezen boeken is van invloed op Cito-scores. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. De wetenschappers onderzochten het verband tussen het leesgedrag en de Cito-scores van kinderen uit groep acht. Daarnaast keken ze naar de invloed van televisie, internet en games. Aanleiding was de vraag of de huidige ‘ontlezing’ leidt tot slechtere schoolprestaties. 515 kinderen en hun ouders deden mee aan het onderzoek door middel van het invullen van vragenlijsten.

Tibetaanse bekritiseert oneerlijk beleid China rond minderheidstalen

2012-02-01T16:13+00:00

De Tibetaanse blogster Tsering Woeser stelt het Chinese minderheidstalenbeleid aan de kaak. Waarom wordt het Tibetaans sterk onderdrukt en mogen scholen in Tibet alleen het Chinees gebruiken, terwijl met het Kantonees in het zuiden veel losser wordt omgesprongen?

Wetsvoorstel centrale eindtoets taal en rekenen ingediend

2012-02-01T15:40+00:00

Alle leerlingen in groep 8 van de basisschool moeten vanaf volgend schooljaar een centrale eindtoets voor taal en rekenen afleggen. Als de Tweede en Eerste Kamer daarmee akkoord gaan, wordt de eerste centrale eindtoets aan het eind van dat schooljaar, in april 2013, afgenomen.

Alexander krijgt in Duitsland twee keer zo veel dates als Kevin

2012-02-01T15:19+00:00

Omdat mensen negatieve vooroordelen hebben over mannen met de naam Kevin, hebben Kevins veel minder kans op een internetdate dan bijvoorbeeld Alexanders. Dat blijkt uit Duits onderzoek aan de hand van gegevens van de datingsite eDarling. Bepaalde namen worden namelijk nogal sterk geassocieerd met een lager sociaal milieu, en dat blijkt in grote lijnen ook te kloppen. In eerdere onderzoeken was al gebleken dat mensen met allochtone namen gediscrimineerd worden; datzelfde ervaren dus ook mensen met niet-chique namen.

Tijgerbrood voortaan giraffebrood door driejarige Lily

2012-02-01T11:14+00:00

De Britse supermarktketen Sainsbury’s noemt zijn tijgerbrood voortaan 'giraffebrood'. Dit nadat een driejarig meisje het bedrijf had geschreven dat giraffebrood toch een veel betere benaming was omdat het brood veel meer aan een giraffe doet denken dan aan een tijger.

Mein Schwester en ander modern Europees

2012-01-31T12:41+00:00

In heel (Noord-)Europa ontstaan onder jongeren in de steden nieuwe 'dialecten' van het soort dat in Nederland wel 'straattaal' wordt genoemd. Die nieuwe talen hebben opvallend veel met elkaar gemeen. Niet alleen lijken de namen op elkaar (deze verwijzen vaak naar stadswijken), maar ook de woorden (in heel Europa begrijpt iedereen onder de dertig wat jalla jalla betekent), en zelfs in de grammatica groeien de talen op de straten van Europese steden op het eerste gezicht naar elkaar toe (het grammaticaal geslacht staat overal onder druk).

Maar Marc van Oostendorp denkt toch niet dat al onze talen uiteindelijk op elkaar gaan lijken, omdat mensen zich met taal onderscheiden. Jongeren praten bewust anders om te laten zien dat ze anders zijn, dat ze erbij horen. En zolang taal die belangrijke functie heeft, is het onwaarschijnlijk dat we ooit allemaal hetzelfde zullen praten.

Theorie over begrijpen van spraak weerlegd

2012-01-31T11:00+00:00

Het begrijpen van spraak wordt op een andere plaats in het brein geregeld dan altijd werd gedacht, zo melden Amerikaanse wetenschappers. Tot nog toe meenden onderzoekers dat het sensorisch spraakcentrum zich bevond in het gebied van Wernicke (voorbij de gehoorschors), maar nu blijkt dat het deel van de hersenen dat spraak verwerkt 3 centimeter meer naar voren ligt, vóór de gehoorschors.

"Studieboeken moeten herschreven worden'', aldus professor Josef Rauschecker van de Universiteit van Georgetown.

Duits populair bij Griekse studenten

2012-01-31T09:51+00:00

Door de hoge jeugdwerkloosheid in Griekenland zoeken veel hoogopgeleide jongeren hun heil in het buitenland, onder meer in Duitsland. Tijdens hun studie bereiden ze zich daarop voor door bijvoorbeeld een Duitse taalcursus te volgen. Het Goethe Instituut heeft het aantal lessen Duits op de universiteit van Athene flink uitgebreid: iedere dag zijn er twintig van deze cursussen. Vooral de intensieve cursussen, waarbij studenten in een paar maanden Duits leren, zijn populair.

Studenten kunnen niet meer schrijven

2012-01-30T17:58+00:00

Studenten zijn zo gewend aan digitaal schrijven dat ze schrijfkramp krijgen als ze bij schriftelijke examens de pen moeten gebruiken. "Ze houden die te gespannen vast", zegt bewegingsconsulent Jan Eyskens. "Studenten vergeten hun vingers te strekken. Na verloop van tijd kunnen ze ook hun handen niet meer strekken. Ze halen bij het schrijven hun pen niet meer op. Om letters te vormen, zijn ze dan gedwongen om vingers en duimen nog meer te buigen. Met extra belasting tot gevolg."

Mooiste Friese neologisme: ‘ferpofamtner’

2012-01-30T12:10+00:00

Ferpofamtner ('weigerambtenaar') is door bezoekers van de Friese nieuwssite It Nijs gekozen tot het mooiste Friese nieuwe woord, met 30,7% van de stemmen. Tweede werd bommerommer ('bommenruimer', 23,9%) en derde kofferketiisdei ('Prinsjesdag'). Weigerambtenaar was ook winnaar in de Onze Taal-verkiezing van het woord van het jaar 2011.

Jongeren-Duits moet als dialect erkend worden

2012-01-30T11:24+00:00

Het Kiezdeutsch, het Duits dat door jongeren in gemengde wijken in de grote steden gesproken wordt, geniet niet veel aanzien, maar volgens taalkundige Heike Wiese is het een logischere taal dan het Standaardduits. Ze wil daarom dat het als dialect erkend wordt.

Engels leren schrijven kan nóg beter

2012-01-30T11:13+00:00

Engels leren schrijven op universitair niveau kan beter. Dat toonde Philip Springer, taalkundepromovendus aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, aan. Springer verzamelde teksten van vergevorderde Nederlandse leerders van het Engels en van native speakers en bracht de verschillen in kaart.

Hij ontdekte dat de Nederlandse leerders zich op veel fronten dicht in de buurt van moedertaalsprekers bevinden. Toch bracht zijn analyse ook verschillen aan het licht. Omdat het om vrij subtiele verschillen gaat, moeten studenten hier expliciet op gewezen worden.

Discussie: waarom Arabisch leren als Engels de wereldtaal is?

2012-01-30T11:09+00:00

De New York Times laat zes deskundigen aan het woord over de vraag of je als Amerikaan wel een vreemde taal moet leren als de hele wereld toch al Engels spreekt. De meesten vinden van wel, min of meer.

Texaans accent verandert

2012-01-29T16:14+00:00

Het kenmerkende Texaanse accent is aan het veranderen, aldus taalwetenschappers van de universiteit van Texas. Het Engels dat in Texas te horen is, begint steeds meer op de standaardtaal te lijken. Dit is het sterkst waarneembaar bij meisjes en jonge vrouwen, en bij Texanen van Latijns- en Afro-Amerikaanse afkomst.

LinkedIn nu ook in het Nederlands

2012-01-27T15:55+00:00

LinkedIn lanceert vandaag een Nederlandstalige versie van de website. De sociale netwerksite voor professionals wil het voor de 3 miljoen Nederlandse leden makkelijker maken om in de eigen taal te communiceren. "Onze ervaring leert dat de komst van een lokale versie de mate van betrokkenheid voor leden vergroot", aldus een woordvoerder van het bedrijf.

Taaltechnologen geven oude data nieuw leven

2012-01-27T10:16+00:00

Geesteswetenschappers die nog opnames of grote tekstbestanden hebben liggen die ooit als basis dienden voor hun onderzoek: stof die oude data af, want de taal- en spraaktechnologen van de Radboud Universiteit Nijmegen weten er raad mee. Sinds 1 januari runnen zij een landelijke datacuratieservice, die interessante 'oude' gegevens bruikbaar maakt voor nieuw onderzoek.