D, t of dt

Wat zijn de dt-regels voor de tegenwoordige tijd?

Op vrijwel alle werkwoorden zijn voor de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd enkelvoud de volgende regels van toepassing:

voeg geen t toe als het onderwerp ik is: ik maak / ik word, maak ik / word ik
voeg geen t toe als het onderwerp jij/je is én achter de persoonsvorm staat: maak jij / word jij
voeg wél een t toe als het onderwerp jij/je is én vóór de persoonsvorm staat: jij maakt / jij wordt
voeg wél een t toe als het onderwerp u is: u maakt / maakt u, u wordt / wordt u
voeg wél een t toe als het onderwerp een derde persoon is:
- hij / zij / Mark / Fleur / het meisje / de klas / onze afdeling / het boek / Den Haag / Nederland / wie / wat / ... maakt / wordt
- maakt / wordt hij / zij / Mark / Fleur / het meisje / de klas / onze afdeling / het boek / Den Haag / Nederland / ...

In de tegenwoordige tijd enkelvoud is dus alléén deze vraag van belang: moet er een t aan de stam (= het hele werkwoord zonder -en) worden toegevoegd, of niet? Die vraag kan alleen beantwoord worden door op zoek te gaan naar het onderwerp.

Nog twee belangrijke punten:

Ook als de stam op een d eindigt, geldt de regel 'stam plus t': jij/u/hij/zij/het wordt / raadt / rijdt / begeleidt / bereidt / onthoudt / ontvriendt / vermijdt / verraadt, enz.
In de tegenwoordige tijd wordt nooit een d aan de stam toegevoegd. Zinnen als 'Zij wijzigd straks de tarieven' en 'Hij veranderd morgen de code' zijn dus fout. Het moet zijn: 'Zij wijzigt straks de tarieven' en 'Hij verandert morgen de code' (weer: stam + t). Let niet op de verleden tijd van wijzigen en veranderen; de d in de verledentijdsvormen wijzigde en veranderde heeft geen enkele invloed op de tegenwoordige tijd. Aan het ezelsbruggetje van 't kofschip heb je dus ook niets als het gaat om de tegenwoordige tijd. Dit ezelsbruggetje gaat immers over de verleden tijd, bijvoorbeeld: het is wijzigde met -de, maar lachte met -te (want ch zit in 't kofschip).

Hieronder staan meer voorbeelden van de tegenwoordige tijd enkelvoud in een schema.

hele werkwoord	stam: hele werkwoord zonder *-en*	ik-vorm: geen t toevoegen	jij/je ná persoonsvorm: geen t toevoegen	jij/je vóór persoonsvorm: stam + t	u en hij/zij/ze/het voor óf na de persoonsvorm: stam + t
maken	mak ⇒maak	• ik maak lasagne • morgen maak ik lasagne	maak jij/je lasagne?	jij/je maakt goede lasagne	• u / hij / zij / het meisje maakt lasagne • maakt u / hij / zij /het meisje lasagne?
organiseren	organiser ⇒organiseer	• ik organiseer een feest • natuurlijk organiseer ik het feest	organiseer jij/je het feest?	jij/je organiseert het feest	• u / hij / zij /het bestuur organiseert een feest • organiseert u / hij / zij / het bestuur een feest?
wijzigen	wijzig	• ik wijzig de tarieven • morgen wijzig ik de tarieven	morgen wijzig jij/je de tarieven	jij/je wijzigt morgen de tarieven	• u / hij / zij / het bestuur wijzigt de tarieven • morgen wijzigt u / hij / zij / het bestuur de tarieven
worden	word	• ik word dertig • word ik echt dertig?	word jij/je binnenkort dertig?	jij/je wordt binnenkort dertig, hoor ik	• u / hij / zij / het mens wordt dertig • morgen wordt u / hij / zij / het mens dertig
schudden	schud	• ik schud de kaarten • meestal schud ik de kaarten	schud jij/je de kaarten?	jij/je schudt de kaarten het snelst	• u / hij / zij / het meisje schudt de kaarten • schudt u / hij / zij / het meisje de kaarten?
downloaden	download	• ik download het bestand • straks download ik het bestand	download jij/je het bestand?	jij/je downloadt het bestand	• u / hij / zij / het meisje downloadt het bestand • downloadt u / hij / zij / het meisje het bestand?

Verwante adviezen

Trefwoorden

terug