De bom is gebarsten
De bom is gebarsten betekent volgens Van Dale (2005): "het geheim is uitgekomen; het lang dreigende gevaar is gekomen; spanningen, lang onderdrukte gevoelens zijn plotseling tot uitbarsting gekomen".
Op het eerste gezicht zou de bom is ontploft logischer zijn; bommen (projectielen) ontploffen immers. In deze zegswijze gaat het echter niet om een met springlading gevuld projectiel, maar om bom in een verouderde betekenis: "schijfvormige stop in een vat" (Van Dale). Het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) vermeldt dat de zegswijze vroeger de bom is uitgebroken luidde: 'de stop is uit het vat gesprongen'. F.A. Stoett (Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden) geeft daarnaast de variant de bom is gesprongen. Volgens Stoett en het WNT gaat de zegswijze terug op het verschijnsel dat als sterkedrank in luchtdicht afgesloten vaten wordt bewaard, er gassen kunnen ontstaan; door de druk daarvan kan dan de stop uit het vat springen.
Het WNT vermeldt ook nog de zegswijze 'Hij slaat de bom op het vat voor het vol is' ("hij acht de zaak te spoedig beklonken"), maar die komt tegenwoordig niet meer voor.
Trefwoorden
terug
