De pisang / de sigaar / de pineut zijn
Ja, ze betekenen hetzelfde: 'de dupe zijn', 'het moeten bekopen'. Nog een variant is de pineut zijn.
F.A. Stoett (Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden) vermeldt bij de sigaar zijn: "Deze jonge uitdrukking (20ste eeuw) staat op één lijn met de klos, de lul, de pik zijn, en sigaar is dan ook een schertsend-eufemistische benaming voor het mannelijk lid." Ook het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT, deel XIV, 1936) kent de uitdrukking; bij sigaar staat: "de sigaar zijn, de dupe zijn, de zondebok zijn, vergelijk de lul zijn".
Robert-Henk Zuidinga vermeldt in zijn Eroticon. Het ABC van de erotiek (1990): "Wie de klos is, is de sigaar en wie de pisang is, is de lul. Pisang (Maleis voor banaan; een koloniaal verleden pleegt langer in de taal dan in het geheugen van een natie te blijven hangen) en sigaar zijn voor zulke zegswijzen geselecteerd wegens hun gelijkenis in vorm met de roede, de pieterman, het mannelijk lid, met name in opgewonden toestand. (...) In de zegswijze 'de klos zijn' is klos naaste familie van kloot. Beide betekenden, toen ze nog als clos(se) en cloot gespeld werden, behalve 'bol', 'bal' of 'kogel' ook 'teelbal'." Volgens het Groot Uitdrukkingenboek van Van Dale (2006) is de herkomst van de klos zijn echter onbekend.
Het WNT vermeldt ook nog de piel zijn. Piel is eigenlijk een gewestelijke bijvorm van pijl, maar verwijst in deze zegswijze eveneens naar het mannelijk lid.
Pineut in de pineut zijn (dat ook 'de klos zijn' betekent) is volgens het Etymologisch Woordenboek van Van Dale (1997) een verbastering van het Engelse peanut ('pindanootje'); in 'US-slang' (de taal van de straat in de Verenigde Staten) kan peanut ook 'pietluttig persoon' betekenen. Zuidinga vermoedt dat ook de pineut zijn een erotische bijbetekenis heeft: "Pineut is wellicht terug te voeren op het Franse woord la pine, dat weliswaar van het vrouwelijk geslacht is, doch met een benaming voor het mannelijk geslacht vertaald dient te worden, namelijk met pik. Het komt onder andere voor in de uitdrukking rentrer la pine sous le bras, dat letterlijk vertaald 'terugkeren met de pik onder de arm' betekent, maar in het woordenboek als equivalent 'met hangende klootjes thuiskomen' krijgt." Of deze verklaring juist is, is onzeker; andere naslagwerken vermelden haar niet.
Trefwoorden
terug
