Door de neus boren
Iemand iets door de neus boren betekent dat je iemand benadeelt; je geeft hem iets expres niet terwijl hij er wel recht op heeft. Wie vindt dat hem iets door de neus is geboord, bedoelt dat hij niet heeft gekregen wat hem toekomt. 'Mijn rustige vrije avond werd me weer eens door de neus geboord door de verbouwing bij de buren' betekent dus: ik vond dat ik recht had op een rustige avond, maar ik kreeg lawaai.
De uitdrukking gaat terug op het gebruik om bijvoorbeeld varkens en ossen een ring door de neus te 'boren'. Dan kunnen ze niet in de grond wroeten en ze kunnen gemakkelijker meegevoerd voeren. Het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) vermeldt dat de oudste varianten van deze zegswijze iemand door de neus boren en iemand een gat door de neus boren waren. De betekenis was aanvankelijk 'iemand pijn doen', daarna 'iemand te grazen nemen' en later 'iemand benadelen'.
F.A. Stoett spreekt van iemand (een gat of een rietje) door de neus boren, met de figuurlijke betekenis "iemand pijnlijk aandoen, hem te pakken hebben, beetnemen".
In het boek Aeloude en hedendaegsche Scheepsbouw en Bestier (1671) van Nicolaas Witsen komt de volgende zegswijze voor: iemand met een avegaar door de neus boren, dat 'iemand enorm bedriegen' betekende. Een avegaar was een grote boor die door middel van een dwarsstang werd rondgedraaid. Als daarmee een gat in je neus werd geboord, was je dus goed de pisang.
Trefwoorden
terug
