Er bekaaid vanaf komen
Er bekaaid vanaf komen (ook wel: er bekaaid af komen) betekent dat je minder krijgt dan waar je recht op dacht te hebben: je wordt teleurgesteld. Het kan daarbij om iets tastbaars gaan ('Ik ben er op Moederdag bekaaid vanaf gekomen', oftewel: 'ik heb weinig cadeaus gekregen'), maar dat hoeft niet. In bijvoorbeeld 'De Franse voetballiefhebbers zijn er bekaaid vanaf gekomen' bestaat de teleurstelling uit niet ingeloste verwachtingen.
In het Etymologisch woordenboek van het Nederlands (EWN) staat dat bekaeyt in de figuurlijke betekenis 'teleurgesteld' al in de zeventiende eeuw voorkwam, evenals er bekaait uitkomen ('er slecht vanaf komen'). Het is volgens het EWN het waarschijnlijkst dat bekaaid teruggaat op het werkwoord becayen, becaden. Dit betekende 'door middel van het aanleggen van kaden insluiten'. Het is mogelijk dat hieruit de figuurlijke betekenis 'vangen, verstrikken' ontstond. Bekaaien had daarnaast de betekenis: 'te dicht bij de kade gedreven worden (en daardoor stuurloos zijn)'. Het Etymologisch woordenboek van De Vries en De Tollenaere (2004) vermeldt dat bekaaid via de betekenis 'belemmerd in zijn bewegingen' figuurlijke betekenissen als 'bedrogen' heeft gekregen.
Het EWN vermeldt dat bekaaien ook al vroeg de figuurlijke betekenis 'naar lucht snakken' kreeg. Dat leidde ertoe dat men bij de verklaring van er bekaaid vanaf komen vaak denkt aan verwantschap met het werkwoord bekeeuwen ('flauwvallen, sterven'). Dat verband kan er volgens het EWN niet zijn, want het past niet bij de oudste betekenissen van bekaaien. Ook de theorie dat in bekaaid het woord kei zou zitten, en dat bekaaien ooit 'met stenen werpen naar' heeft betekend, beschouwt het EWN als zeer onwaarschijnlijk.
Trefwoorden
terug
