Geef ‘m van jetje
Geef 'm van jetje betekent 'Doe je best!', 'Zet 'm op!'
De herkomst van deze zegswijze is niet duidelijk. In Nederlandse spreekwoorden, spreuken en zegswijzen van K. ter Laan wordt gezegd dat jetje misschien een verbastering is van jad (van het Hebreeuws jadh', 'hand'). Ter Laan baseert zich daarbij op een werk uit 1915 over het Bargoens (Het Joodsch in Nederland). De zegswijze komt ook voor in andere boeken over het Bargoens. Stoett vraagt zich in zijn Nederlandsche spreekwoorden, uitdrukkingen en gezegden af of jetje een verbastering is van sajet ('tot garen gesponnen wol'), waardoor 'm van jetje geven in verband zou kunnen staan met iemand van katoen geven. Dat katoen was mogelijk het stevige katoen dat voor lampenpitten gebruikt werd, en waarmee je iemand dus hard kon slaan. In het Vlaams dialectenwoordenboek komt sjette voor, dat 'sajet, breiwol' betekent; in sommige Vlaamse dialecten wordt sjette geven gebruikt in de betekenis 'z'n best doen'.
Er bestaat ook de zegswijze iemand van jetje geven, wat 'iemand ervanlangs geven' betekent. In Woordenschat (De Beer en Laurillard, 1899) staat de uitdrukking to give anyone jesse/jessie/jessy, een Amerikaans spreekwoord met de betekenis "iemand afranselen, iemand een lichamelijke of zedelijke kastijding toedienen". Van Dale Engels-Nederlands vermeldt bij jessie nog steeds de betekenis 'uitbrander' en de zegswijze to give someone jessie. De herkomst van deze Engelse uitdrukking is onduidelijk; we weten dus niet of er een verband is met ons van jetje geven.
Jetje in geef 'm van jetje is in elk geval geen eigennaam, zoals in de jarige jet (hier is jet een verkorting van Henriëtte).
Trefwoorden
terug
