Iemand over de hekel halen
Iemand over de hekel halen betekent 'scherpe kritiek op iemand uiten', 'iemand veroordelen' of 'kwaadspreken over iemand'; vaak komt er een flinke dosis kwaadaardigheid bij kijken.
Een hekel is een werktuig dat vroeger gebruikt werd bij het verwerken van vlas en hennep. Van Dale (2005) omschrijft het zo: "bord of plankje, bezet met een groot aantal loodrecht staande tanden, waarover men vlas of hennep trekt om de bast te splijten, scheve en korte vezels te verwijderen en de lange vezels recht te trekken". Volgens F.A. Stoett betekende iemand over de hekel halen in figuurlijke zin 'iemand flink onder handen nemen' en vandaar 'iemand in scherpe bewoordingen op zijn tekortkomingen wijzen, of daar achter zijn rug om met anderen over spreken'.
Iemand hekelen betekent hetzelfde als iemand over de hekel halen, en gaat eveneens terug op het werktuig hekel. Het Etymologisch woordenboek van het Nederlands (EWN) vermeldt dat hekelen waarschijnlijk eerst gewoon 'vlaskammen' betekende en dat daarna de figuurlijke betekenis 'kritiek uiten op' ontstond.
Hekel in een hekel hebben aan iemand is overigens een heel ander woord, waarvan de herkomst niet vaststaat. Het EWN vermoedt dat het is ontleend aan het Duitse Ekel ('afschuw') en daarna volksetymologisch aangepast is aan het al in het Nederlands bestaande hekel.
Trefwoorden
terug
