Korte metten maken
Wie ergens korte metten mee maakt, treedt meestal kordaat op. Je kunt bijvoorbeeld korte metten maken met een gerucht (dan ontzenuw je het snel en grondig) of met een conclusie (dan toon je aan dat die niet klopt). Als iemand korte metten maakt met een grote bak popcorn, wil dat zeggen dat hij de bak in een flink tempo leegeet. Je kunt ook korte metten met iemand maken. Dat betekent meestal dat je genadeloos optreedt tegenover iemand; in de sport wil het zeggen dat je iemand overtuigend verslaat ('Het Nederlands elftal maakte korte metten met de Denen').
Metten zijn gebeden die rond drie uur 's ochtends gezongen werden. Het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) vermeldt dat de uitdrukking korte metten maken oorspronkelijk stond voor het snel bidden van de metten, zodat men snel weer wat anders kon gaan doen. F.A. Stoett citeert uit een ouder spreekwoordenboek, waarin wordt gesproken van monniken die "hunne metten (lectiones matutinae) uitrabbelen, om ras gedaan te hebben" [= om snel klaar te zijn]. Misschien had dit iets te maken met het vroege uur waarop de metten moesten worden gebeden (dan was het meestal nogal koud).
De metten waren de eerste van een vaste reeks gebeden (zogenoemde 'getijden') die iedere gewijde geestelijke dagelijks moest bidden. Na de metten kwamen nog de lauden, priem (afgeschaft tijdens het Tweede Vaticaans Concilie), terts, sext, none, vespers en completen. Metten is volgens het Etymologisch woordenboek van het Nederlands afgeleid van het christelijk-Latijnse matutinae, dat een verkorting is van laudes matutinae ('ochtendlof') of matutinae preces ('ochtendgebeden').
Er bestaat een uitdrukking met dezelfde betekenis die sterk lijkt op korte metten maken: korte wetten maken. Vermoedelijk is dit een verbastering van korte metten maken. Volgens Stoett kan het ook oorspronkelijk 'snel rechtspreken' hebben betekend.
Daarnaast bestaat nog iemand de metten lezen ('hem berispen, de waarheid zeggen').
Trefwoorden
terug
