Onder één hoedje spelen
Wie met iemand onder één hoedje speelt, werkt in het geheim met hem of haar samen. Deze uitdrukking suggereert vaak dat er sprake is van achterbakse en oneerlijke praktijken.
Het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) vermeldt dat de uitdrukking waarschijnlijk is ontstaan door de gedachte aan goochelaars. In het Middelnederlands bestond de uitdrukking onder den hoet gokeln ('onder de hoed goochelen'). Zo komt in de Ferguut (een Middelnederlandse Arthurroman) de volgende passage voor: "Datsi eens mans gedachte / In soe corter stont onder doet. / Wel gokelt si onder den hoet" ('dat zij de gedachten van een man in zo korte tijd onderwerpt, zij tovert in 't geheim, haar spel is ondoorgrondelijk').
Onder den hoet betekende volgens het Middelnederlandsch Handwoordenboek in het algemeen 'in het geniep'.
De zegswijze onder één hoedje spelen komt al lange tijd in deze vorm (met spelen) voor; Van Dale vermeldt die al in de vierde druk (1898).
Marc De Coster noemt in zijn Woordenboek van populaire uitdrukkingen, clichés, kreten en slogans (2002) de uitdrukking hoed en rand zijn met iemand, dat ook 'stiekem samenwerken' betekent, en daarnaast 'nauw verbonden zijn met iemand'. De zegswijze van de hoed en de rand weten betekent 'veel ervaring hebben, ergens veel van afweten'.
Trefwoorden
terug
