Op til zijn

Waar komt de zegswijze op til zijn vandaan, bijvoorbeeld in 'Er zijn veranderingen op til'?

Op til zijn betekent 'ophanden zijn, binnenkort gebeuren'. Op til wordt vaak gebruikt in combinatie met weersverschijnselen ('Er is storm/zwaar weer op til'), maar ook met gebeurtenissen.

Volgens het Idioomwoordenboek (1999) luidt de zegswijze oorspronkelijk in til zijn. Til betekent hier 'het tillen'; iets wat in til was, werd opgetild, dat wil zeggen: 'er werd aan gewerkt'. Later werd in til gebruikt in de betekenis 'in de toekomst, te verwachten'. Vanaf ongeveer 1700 begon het voorzetsel op het oorspronkelijke in te verdringen. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal vermeldt dan ook dat op til het gewoonst is; de eerste Van Dale (1864) vermeldt alleen op til.

F.A. Stoett vermeldt in zijn Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden nog een variant met het lidwoord het: in/op 't til zijn.

Trefwoorden

• uitdrukkingen en spreekwoorden

terug