Pal staan voor iets

Waar komt de uitdrukking ergens pal voor staan vandaan?

Pal staan voor iets betekent dat je iets met hand en tand verdedigt, dat je er onverzettelijk aan vasthoudt.

Pal is in deze uitdrukking een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis 'onwrikbaar, onbeweeglijk'. Volgens het Groot Uitdrukkingenwoordenboek van Van Dale (2006) was pal in de oorspronkelijke vorm van deze uitdrukking echter een zelfstandig naamwoord: te palle staan ('op de pal staan'). Dit werd gezegd van een rad, een spil of een ander draaibaar werktuig. Als dit te palle stond, was het vastgezet met een pal, zodat het niet onverwacht kon draaien. Later werd het voorzetsel te weggelaten, en kon een werktuig dus pal staan ('geblokkeerd zijn'). Dit pal staan kreeg de figuurlijke betekenis 'onbeweeglijk zijn' en later ook 'standvastig zijn'.

Tegenwoordig wordt pal staan gezegd van personen die ergens koste wat het kost aan vasthouden; er kleeft ook iets heroïsch aan. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal geeft het volgende citaat uit 1805: "Menschen, die voor waarheid en regt onbewegelijk pal staan."

Trefwoorden

• uitdrukkingen en spreekwoorden

terug