Vijf miljoen mensen keek / keken
Zowel het enkelvoud als het meervoud is verdedigbaar, maar wij hebben een duidelijke voorkeur voor het meervoud keken.
Die voorkeur is gebaseerd op de betekenis van miljoen. Vergelijk de volgende zinnen:
- Duizend mensen keken naar de voetbalwedstrijd.
- Vijf miljoen mensen keken naar de voetbalwedstrijd.
- Vijf miljoen mensen keek naar de voetbalwedstrijd.
In 1 is het meervoud mensen de kern van het onderwerp; het telwoord duizend is daar een bepaling bij. De persoonsvorm richt zich naar de kern, en staat daarom in het meervoud.
Bij 2 en 3 ligt de zaak wat ingewikkelder. Miljoen is van oorsprong geen telwoord maar een zelfstandig naamwoord, net als mensen. Zowel miljoen als mensen zou dan als kern van de woordgroep in aanmerking kunnen komen, afhankelijk van de vraag wat de meeste nadruk moet krijgen: de groep als geheel of de afzonderlijke leden. In het eerste geval verschijnt de persoonsvorm in het enkelvoud (vijf miljoen mensen keek), in het tweede geval in het meervoud (vijf miljoen mensen keken). Hetzelfde doet zich voor bij een woordgroep als een aantal mensen:
- Een aantal deelnemers hebben zich telefonisch afgemeld.
- Een aantal kandidaten heeft deze vraag fout beantwoord.
In 4 ligt de nadruk op de afzonderlijke deelnemers die zich hebben afgemeld, terwijl in 5 de groep als geheel centraal staat. Beide versies zijn verdedigbaar, al wordt het enkelvoud langzaamaan minder natuurlijk gevonden. (Zie ook ons advies hierover.)
Terug naar miljoen. Veel taalgebruikers krijgen kippevel als ze een zin met een enkelvoudige persoonsvorm horen of lezen als:
- Een miljoen mensen keek naar het interview met kroonprins Willem-Alexander.
En de haren lijken nog meer overeind te gaan staan als het over meer dan één miljoen gaat:
- Drie miljoen mensen is dakloos geworden.
- Ruim twintig miljoen mensen spreekt Nederlands.
Hoe komt het nu dat 6, 7 en 8 zo veel meer weerstand oproepen dan de volgende zin?
- Een groot aantal mensen is dakloos geworden.
Wij denken dat de betekenis van miljoen daarvoor verantwoordelijk is: die verwijst overduidelijk naar een telbaar geheel, naar een meervoud dus. We vatten miljoen meer op als een telwoord dan als een zelfstandig naamwoord, zeker als we het in ons hoofd hebben opgeslagen in het rijtje tien, honderd, duizend, miljoen, miljard. Als tien, honderd of duizend mensen een meervoud vormen, waarom zouden een of meer miljoen mensen dat dan niet doen?
Verwante adviezen
Trefwoorden
terug
