Zo gek als een deur
Als van iemand wordt gezegd dat hij zo gek als een deur is, betekent dit dat hij knettergek is.
De deur in deze zegswijze is een oud woord voor 'nar, zot'; het is verwant met duizelen, en bijvoorbeeld ook met het Engelse dizzy en het Duitse der Tor ('de dwaas'). Het is een ander woord dan de deur die open en dicht kan; dit deur is verwant met het Gotische dauro.
Het Middelnederlandse dore was al een homoniem (een woord dat meer betekenissen kan hebben): het betekende 'deur' én 'dwaas'. Deur is in feite nog steeds een homoniem, zij het dat de betekenis 'dwaas' alleen nog voorkomt in de zegswijze zo gek als een deur. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal vermeldt bij deur in de betekenis 'dwaas' ook nog zo dronken zijn als een deur ('stomdronken zijn') en een figuur slaan als een deur ('een raar figuur slaan').
Dat deur hier 'dwaas' betekent, is allang in de vergetelheid geraakt. Doordat mensen uitgingen van de bekende deur, konden uitgebreide versies ontstaan als zo gek als een looien deur, zo gek als een klapdeur, zo gek als een wc-deur, zo gek als een voordeur en zo gek als een schuurdeur.
In zo link als een looien deur ('sluw, niet te vertrouwen') zit ook deur in de betekenis 'dwaas'.
Trefwoorden
terug
