"It depends on what the meaning of the word 'is' is", zei president Bill Clinton op een gegeven moment, toen hij in 1998 ondervraagd werd over zijn 'sexual relationship met miss Lewinsky'. Die uitspraak kreeg nogal de aandacht, vooral omdat die volgens sommigen een sterk voorbeeld is van de haarkloverijen die soms tijdens de rechtsgang aan de orde zijn.

Maar haarkloverij of niet, het is natuurlijk zo dat de betekenis van woorden in juridisch taalgebruik heel belangrijk kan zijn. Tijdens bovenvermelde hoorzitting ging het bijvoorbeeld ook over wat nu eigenlijk de betekenis van sexual relationship is. Omvat dat begrip ook 'intercourse', of niet?

Definities zijn belangrijk. En dan heb je dus soms een  woordenboek nodig. Nog niet zo lang geleden bepaalde een Duitse rechter aan de hand van het woordenboek dat ficken ('neuken') in brede kring gebruikt wordt en daarom niet aanstootgevend is - en dat er dus geen bezwaar was om het woord als handelsmerk te deponeren.

Ook Amerikaanse rechters halen geregeld een woordenboek uit de kast - al blijken ze dat ook vaak te doen om de objectiviteit van hun uitspraken te benadrukken. En als het ene woordenboek een definitie geeft die niet goed bruikbaar is, grijpt men gerust naar een ander dat een geschiktere omschrijving geeft.

Het kan natuurlijk ook gebeuren dat een woordenboekomschrijving eigenlijk ongeschikt is, en dat deze veranderd of opgerekt moet worden. Dat lijkt nu te gaan gebeuren in het Verenigd Koninkrijk. De definities van husband en wife blijken niet geschikt voor de Britse 'same sex marriage'-wetgeving die momenteel in de pijplijn zit, en daarom wil de wetgever de definitie van wife uitbreiden met 'echtgenote van een vrouw' en die van husband met 'echtgenoot van een man'. Een plan dat toch wat opgetrokken wenkbrauwen tot gevolg had.

Maar misschien is de Britse oplossing toch altijd nog beter dan de Spaanse: daar besloot de overheid in 2006 om na de invoering van het homohuwelijk de woorden vader en moeder op geboortecertificaten te vervangen door het door sommigen als hypercorrect ervaren progenitor A en progenitor B - oftewel ouder A en ouder B.

 

Raymond Noë

Update 25 juli: de Oxford English Dictionary overweegt inmiddels de definitie van marriage aan te passen.