Iedere bladenmaker weet het: mensen zijn dol op lijstjes. De tien leukste dit, de zeven stomste dat - hapklare brokken waarmee je in een minuut of twee je parate kennis kunt vergroten én je wereldbeeld kunt bijstellen. Ook op taalgebied zijn er van dat soort populaire overzichtjes: mooiste woorden, langste woorden, invloedrijkste taalgebruikers, meest opgezochte taaladviezen, mooiste talen ... Deze week werd er een onderzoekje gepubliceerd waarin de vreemdste talen ter wereld op een rijtje werden gezet. 'Vreemd' werd in dit geval gedefinieerd als 'veel afwijkende eigenschappen hebbend'.

Dat zit zo: in de World Atlas of Language Structures (WALS) worden talen gerubriceerd op grond van bepaalde eigenschappen, zoals klanken, woordvolgorde en negatie. En sommige van die eigenschappen zijn veel zeldzamer dan andere. De omkering van woorden in een vraagzin, zoals in het Nederlands gebeurt ('Kan dat?' in plaats van 'Dat kan?'), is zo'n zeldzame taaleigenschap, omdat dat slechts bij 1,4 procent van de onderzochte talen voorkomt.

De taal met de meeste van zulke zeldzame eigenschappen is dan de vreemdste. Dat was in dit onderzoek het Chalcatongo Mixtec, dat door een paar duizend inwoners van Mexico gesproken wordt. Het Duits was de vreemdste Europese taal, en het Nederlands eindigde ergens in de top-25. In totaal werden er 1693 talen bekeken, wat tot een top-239 van 'weirdest languages' leidde. Notoir 'rare' talen als het Baskisch en het Hongaars eindigden opvallend genoeg bijna onderin, en het Hindi bleek het allergewoonst.

Nu is er natuurlijk wel het een en ander aan te merken op dit overzicht, zoals de samenstellers zelf ook volmondig toegeven. Ten eerste werden de talen maar op 21 van de 195 in de WALS voorkomende taaleigenschappen beoordeeld. Neem je andere aspecten mee, dan krijg je een andere uitslag. En daar komt nog bij dat niet alle mogelijke taaleigenschappen in de WALS geïnventariseerd worden, en dat ook nog eens veel van de circa zesduizend talen die nog gesproken worden, er niet in staan.

Kortom, wie graag wil weten wat nu echt de allerraarste taal is, zal nog even moeten wachten op een diepgaander en grootschaliger onderzoek. En wie daar niet op wil wachten, kan even rondkijken in dit weirdetalenoverzicht, met daarin pareltjes als het Vao en het Nuxalk.

Raymond Noë