Wat betekent dat klopt als een bus en waar komt deze uitdrukking vandaan?

Dat klopt als een bus betekent ‘dat klopt helemaal’, ‘dat is echt de waarheid’. Deze uitdrukking is eigenlijk een vermenging van twee andere uitdrukkingen: dat klopt en dat sluit als een bus.

Dat sluit als een bus

Sluiten als een bus is een uitdrukking die al in de zestiende eeuw voorkwam. De bus is eigenlijk een goed afsluitbare bewaardoos, waar je bijvoorbeeld koffie lang in kunt bewaren. Sluiten heeft hier de betekenis ‘afsluiten’. ‘Dat sluit als een bus’ betekende dus letterlijk ‘dat past net zo mooi op elkaar als een bus en een bijbehorend deksel’, en vandaar: ‘dat sluit perfect op elkaar aan’, ‘dat klopt precies’. 

Dat klopt

Kloppen in de betekenis ‘juist zijn’, ‘met elkaar overeenkomen’ betekende eigenlijk ‘hoorbare slagen tegen of op iets geven’. Dat klopt in de betekenis ‘dat is juist’ is in de loop van de negentiende eeuw in gebruik gekomen. Misschien werd aanvankelijk gedacht aan het kloppen van het hart: zolang het hart klopt, is het in orde, functioneert het goed. 

Dat klopt als een zwerende vinger is een uitbreiding van dat klopt. Het figuurlijke dat klopt (‘dat is juist’) en het voelen kloppen van een ontstoken vinger worden nu met elkaar verweven.

Dat klopt als een bus

Het eerste woordenboek dat ‘Dat klopt als een bus’ opnam, is de Grote Koenen uit 1986. In de jaren tachtig werd de uitdrukking nog weleens afgekeurd als contaminatie. Tegenwoordig geldt het voor de meeste mensen als een ‘gewone’ uitdrukking.

In 1888 stond deze passage in de Javabode: “Men beleedigt elkaar zonder elkaar te krenken; men vecht zonder elkaar te raken, dat klopt als een bus.” De uitdrukking is dus al zo'n anderhalve eeuw in gebruik.