In een krantenartikel kwam ik de volgende zin tegen: 'De chemie tussen de coach en de spelers ontbrak.' Wat betekent chemie in deze zin?

Tot niet zo heel lang geleden betekende chemie uitsluitend 'scheikunde' (of, metonymisch, 'chemische industrie'). Hier is een betekenis bij gekomen, die door de grote Van Dale (2005) omschreven wordt als "specifieke reactie tussen bep. personen, m.n. aantrekking". Met andere woorden: als er geen chemie is, springt er geen vonk over, het klikt niet.

Het woord is in deze betekenis een letterlijke vertaling van het Engelse chemistry, dat al langere tijd beide betekenissen heeft. Chemie wordt in dit verband steeds vaker gebruikt en is, blijkens de vermelding in Van Dale, al een bekende uitdrukking geworden.

De vergelijking van de relatie tussen twee of meer personen met een chemische reactie is een bekende beeldspraak, waarvan onder anderen Goethe al gebruikmaakte. Deze vergelijking berust op het volgende. Twee (of meer) mensen komen met elkaar in aanraking, zoals in de chemie twee (of meer) stoffen samengevoegd worden. Deze mensen kunnen een bepaalde (positieve) uitwerking op elkaar hebben, zoals de stoffen een chemische reactie met elkaar aangaan. Er ontstaat dus in figuurlijke zin 'chemie' tussen de personen. En daarmee is meteen het ontstaan van de uitdrukking verklaard.