Wat betekent de uitdrukking Komt men over de hond, dan komt men ook wel over de staart?

Volgens het de grote Van Dale (2005) kan deze uitdrukking twee dingen betekenen: 'als men de grote moeilijkheid te boven is, dan overwint men ook de andere' en 'stapt men over het hoofdbezwaar heen, dan kan men gemakkelijk kleinigheden toegeven'. Deze uitdrukking past dus in een zin als: 'We zijn het over de voornaamste punten tenminste eens, en komt men over de hond, dan komt men ook over de staart.'

F.A. Stoett vermeldt deze uitdrukking ook, en dan alleen in de betekenis 'wanneer men de grootste moeilijkheid te boven is, dan zijn ook de kleinere moeilijkheden te overwinnen'.

De herkomst van deze uitdrukking is niet zeker. Er is weleens gedacht dat hond een rivier moest aanduiden (de Hont is een oude naam voor de Westerschelde). De betekenis zou dan oorspronkelijk zijn: 'komt men over de brede vloed, dan komt men ook over de smalle wateren' (aldus K. ter Laan in Nederlandse spreekwoorden, spreuken en zegswijzen). Deze herkomst is zeer onwaarschijnlijk, omdat in andere talen vergelijkbare uitdrukkingen voorkomen (bijvoorbeeld het Duits: 'Kommt man über den Hund, so kommt man auch über den Schwanz'). In een Russisch spreekwoord gaat het om het opeten van een hond: 'De hond at hij op, maar in de staart stikte hij.' Het opeten van het lijf van het dier (de grootste taak) lukt, maar het kleinste deel (de staart) lukte niet meer. In een Grieks spreekwoord wilde iemand een os opeten, maar gaf hij het bij de staart op. Het Frans kent de uitdrukking: 'Quand on a avalé un boeuf, il ne faut pas s'arrêter à la queue' ('wie een rund (os) verzwelgt, moet niet ophouden bij de staart'). Of de Nederlandse uitdrukking verwant is met deze zegswijzen, is helaas niet bekend. Er is in elk geval een verschil: 'Komt men over de hond, dan komt men ook over de staart' heeft in tegenstelling tot de zegswijzen uit de andere talen een positieve strekking.