Waar komt de spreuk 'Sesam open u!' vandaan?

'Sesam open u!' wordt weleens gezegd als een deur opengaat of open moet gaan (of bijvoorbeeld een pot appelmoes of een blik soep).

'Sesam open u!' is een toverspreuk, die voorkomt in het verhaal Ali Baba en de veertig rovers. Dat is een van de vertellingen uit de raamvertelling Duizend-en-een-nacht. In dit verhaal ziet Ali Baba, een arme houthakker, op een dag hoe een roverhoofdman met de formule 'Sesam open u!' een deur in een berg opent. Hij gaat als de rovers weg zijn ook de grot in, die vol blijkt te liggen met goud, geld en juwelen. Ali Baba neemt zo veel goud mee als hij kan dragen.

Het woord sesam gaat terug op het Griekse sèsamon, dat waarschijnlijk uit het Semitisch afkomstig is, de taalfamilie waartoe onder meer het Arabisch en het Hebreeuws behoren. Hoe dit Semitische woord er precies uitzag is niet bekend, maar het leek hoogstwaarschijnlijk op het Arabische en Hebreeuwse woord voor 'sesam' (simsim/sumsum). Aan de sesamplant werd een magische werking toegeschreven: hij kon betoveringen opheffen. Daarom paste sesam prima in een toverspreuk. Volgens Van Dale (2005) luidde de Arabische spreuk iftah ya simsim: 'Sesam, open de poort waarop u werkzaam bent.' De spreuk was dus gericht tot de sesamplant.